Nieuwsuur 🇳🇱

_id	6ada76fa65ce8a2565c7c32c
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5585/afspelen
datetime	2026-10-22 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
3	Met vanavond: Wie zijn toch die daders van femicide, oftewel vrouwenmoord?	17.64
4	Er is nieuw onderzoek naar gedaan in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid.	21.76
5	De hoofdonderzoeker is te gast, met verrassende resultaten.	3.88
6	En zijn Amerika en Israël bezig een nieuwe aanval op Iran voor te bereiden want waarom zou de VS anders ambassadepersoneel uit het Midden-Oosten weghalen?	67.68
7	En de belangrijkste Europese mensenrechtenprijs gaat naar het Internationaal Strafhof.	57.19
8	Wij spreken de griffier die er hard aan werkt digitaal los te komen van de VS. Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, met Evita.	3.68
9	In heel Polen gaan mensen de straat op om te protesteren.	78.73
10	De abortuswetgeving is daar nu wat uitgebreid maar dat is volgens de demonstranten nog lang niet genoeg.	30.39
12	Een kleine meerderheid voor uitbreiden van het abortusrecht.	30.65
14	Vanaf toen mocht abortus alleen bij gevaar voor de gezondheid of leven van de moeder of bij een zwangerschap door verkrachting.	61.62
16	Abortus mag wanneer er een ernstige afwijking is bij de foetus Maar voor hen is dat lang niet genoeg.	86.21
17	Tijdens de verkiezingscampagne was namelijk meer beloofd.	6.14
22	Er is een kans dat hij het tegenhoudt en het abortusrecht niet wordt uitgebreid.	16.12
23	Hajar stuurde voor haar dood verontrustende berichten naar een bekende.	14.99
25	De vrouw van 29 werd vorige week in Amsterdam dood in een koffer gevonden.	80.6
26	Die berichten stuurde ze op de ochtend van 4 oktober.	7.19
27	Die avond namen haar ouders contact op met de politie.	9.89
28	Wat Hajar precies heeft gestuurd, wil de politie niet zeggen.	18.0
29	De Telegraaf zegt dat ze 'help me now, he is killing me' heeft geappt.	24.57
30	De Telegraaf zegt dat ze 'help me now, he is killing me' heeft geappt.	24.57
31	Pas een dag later werd haar vermissing als urgent beoordeeld door de politie.	9.98
35	Jeroen spreekt dan de onderzoeker die in opdracht van de politiek onderzoek deed naar het profiel van daders én slachtoffers.	37.43
36	Er is voor het eerst een mens besmet geraakt met het shamondavirus.	89.37
37	In Frankrijk overleed begin deze maand een patiënt die deze veeziekte had opgelopen.	67.12
38	Al zeggen Franse autoriteiten dat zijn overlijden niets te maken had met deze besmetting.	69.09
39	De overleden patiënt had namelijk ook een verzwakt immuunsysteem.	87.26
40	Viroloog Marion Koopman gaat er nu niet van uit dat dit virus vaker zal voorkomen bij mensen.	81.06
41	Met wat we weten, wordt ervan uit gegaan dat dit primair een dierlijk virus is.	68.69
42	Waarbij deze patiënt dan net een uitzondering is natuurlijk.	5.05
43	Dat betekent ook wel dat je er toch wel goed naar moet blijven kijken maar het lijkt een uitzondering op de regel.	4.76
44	Shamonda werd in de jaren 60 voor het eerst vastgesteld bij koeien in Nigeria.	12.36
45	Sindsdien dook het op in andere delen van Afrika, Australië en Japan.	7.99
46	Deze zomer werd er voor het eerst ook een uitbraak vastgesteld in Europa.	14.0
47	Dus infecties die via muggen steekvliegjes, zandvliegen kunnen worden overgedragen.	89.92
48	Die makkelijker zich vestigen naarmate het warmer wordt.	21.0
49	We zien dit soort problemen nu ook in niet-tropische gebieden.	5.94
50	Een opvallende ontwikkeling in Frankrijk, na de rellen van afgelopen weekend.	4.41
51	Winkeliers daar nemen massaal beveiligers in dienst.	29.08
53	De Franse tv zag zelfs dat sommige winkeleigenaren nog verder gaan.	11.82
54	De rellen in Frankrijk lieten een spoor van vernieling achter.	28.83
55	Ondernemers konden zaterdag alleen maar machteloos toekijken hoe relschoppers hun zaken plunderden.	7.9
56	Velen vertrouwen niet meer op de Franse politie om hun winkel te beschermen.	34.68
59	Zij wapenen zich met tasers en wapenstokken, of met alarmpistolen en pepperspray.	30.96
60	Deze wapenhandelaar zit in een buurt waar veel winkels werden geplunderd.	22.41
61	De afgelopen dagen zag hij zijn verkoop van niet-dodelijke wapens enorm stijgen.	31.69
62	Want dit weekend zijn weer nieuwe protesten aangekondigd.	10.05
63	De ondernemers kopen de wapens uit voorzorg en hopen deze niet te gebruiken.	61.05
64	In Frankrijk mag je niet-dodelijke wapens in huis hebben.	86.76
65	Maar de winkelier die zaterdag op straat een wapen trekt, riskeert een boete of gevangenisstraf.	58.75
66	Bij de rellen afgelopen weekend werden door het hele land 2700 mensen opgepakt.	23.96
67	En 200 relschoppers zijn al veroordeeld tot celstraffen.	56.33
69	Een oogaandoening maakt het haar onmogelijk, zegt ze.	81.96
70	De Oscar-winnares van 91 kan niet meer lezen en maar moeilijk gezichten herkennen.	9.78
71	Dench heeft een oogaandoening, die erger wordt naarmate ze ouder wordt.	85.79
73	Maar Judi Dench wil niet uit de openbaarheid verdwijnen.	5.57
74	Op de radio gaat ze door met vertellen over leven met verminderd zicht.	29.27
75	De geschiedenis, die heeft de neiging zich te herhalen en ook nu zijn daar weer tekenen van, in het Midden-Oosten.	3.71
76	Er is sprake van troepenopbouw vanuit de VS. Er is hoog overleg met Israël.	53.0
78	Opnieuw is er volgens de New York Times een nieuwe aanval op Iran op komst.	74.1
79	De aanvallen zouden met nadruk na de Israëlische verkiezingen zijn van aanstaande dinsdag.	9.47
80	En vooral ook na de midtermverkiezingen van 3 november.	4.55
81	Wij spraken met een van de journalisten van de New York Times die deze onthulling deed.	8.21
82	Als Trump doorzet, dan zal dit opnieuw het beeld zijn in november.	6.33
83	Grootschalige bombardementen op Iran en tegenaanvallen op Amerikaanse doelen en bondgenoten.	61.53
85	Die plannen moeten Iraniërs tot concessies dwingen.	11.87
86	Er zijn al langer tekenen van een naderende aanval.	9.49
87	Dit Amerikaanse vliegdekschip is onderweg naar Iran.	39.11
88	In november zullen er dan drie vliegdekschepen 20.000 militairen en honderden vliegtuigen klaarstaan.	9.02
89	Ook haalt Amerika steeds meer niet-militair personeel weg uit de Golfstaten en uit Saoedi-Arabië.	88.21
90	De door Iran gesteunde Houthi's voeren al weken aanvallen uit vanuit Jemen op Saoedi-Arabië.	31.45
91	Doelwit zijn olievelden en infrastructuur zoals vliegvelden.	32.12
92	Bij de laatste serie aanvallen gisteren claimen de Houthi's op vier plaatsen doelen te hebben geraakt.	13.6
93	Bevestigd is dat het vliegveld in Dammam is getroffen.	30.15
96	Julian Barnes denkt dat ook dit met de naderende aanval te maken heeft.	10.13
97	De situatie rond de Straat van Hormuz is nog steeds gespannen.	9.03
98	De Amerikanen blokkeren Iraanse havens en Iran zegt de afgelopen dagen weer olietankers te hebben aangevallen.	83.33
101	Martijn Kitzen is hoogleraar aan de Nederlandse Defensieacademie.	8.88
103	Alle tekenen wijzen erop dat we een volgende ronde gaan krijgen in het conflict.	4.74
104	Als voor de opbouw zien en wat deze journalisten behandelen dat zien we al langere tijd gebeuren.	4.31
105	Er worden toch weer middelen naar de regio gestuurd.	5.0
106	Eenheden worden vervangen door andere eenheden die toch weer nieuwe operaties kunnen gaan doen.	5.58
111	Er wordt nu gezegd dat het alleen maar gaat over personeel uit Saoedi-Arabië in dit verband met de dreiging van Houthi's.	16.06
112	Maar er worden ook militairen teruggetrokken uit verschillende landen.	12.4
113	Die bases zijn kwetsbaar gebleken in de strijd met Iran.	38.03
114	Positionering om de strijd goed aan te kunnen gaan is echt allang begonnen.	4.96
115	De Houthi's kunnen niet tot in Libanon of Jordanië mensen bereiken.	63.02
118	In januari stonden wij voor de kaart met het zelfde verhaal.	4.22
122	We zeiden toen ook al dat als je zo aan het opbouwen bent dat kan niet als je niets met de militaire macht wil gaan doen.	7.4
129	Ik verwachten dat er dan acties volgen of misschien eerder.	3.93
132	Het mooiste is militaire machten die je niet hoeft te gebruiken maar waarmee je alleen hoeft te dreigen.	5.28
134	Israël heeft deze week een grote oefening gehouden met heel veel vliegtuigen over Syrië en Irak gevlogen naar de grens met Iran en toen omgedraaid.	40.96
135	Dat past in de dreigen en hopen dat hij dan toch Iran toch tot een akkoord komt.	12.32
141	Die gaat zeker niet omlaag als je oorlog gaat voeren.	8.77
143	Die Iraniërs gaan hun verdedigingsstrategie in werking stellen.	6.71
144	Dat is ook het aanvallen van Amerikaanse doelen als ze weer worden aangevallen in de regio.	25.28
151	Iran heeft heel veel geleerd van de oorlog met Israël en de VS. Je ziet nu al dat hun mozaïekdoctrine een verdediging waarin niet alleen het centrale commando aanstuurt maar regionaal per provincie krijgt iedereen een lijst met doelwitten.	53.52
152	Zodat ze niet centraal hoeven te worden aangestuurd.	4.79
154	Ze zullen niet onder de indruk zijn van alles wat er nu gebeurt.	4.24
155	En als we het hebben over voorbereiding en we zoomen uit.	3.67
156	We kijken ook naar Rusland en hoe Trump zich nu verhoudt tot moet in.	9.34
160	Wij hebben geen kristallen bol maar je ziet allemaal dingen verschuiven.	4.49
161	Je ziet pas over een jaar hoe die puzzelstukjes in elkaar grijpen.	3.43
163	Maar wat me wel opvalt, ook terugkijken naar het verleden er is veel in beweging dus ik verwacht wel dat het tot militaire actie gaat leiden.	4.24
164	En dan na de verkiezingen in Israël van volgende week en de midterms van Amerika over anderhalve week.	4.44
166	Nou, er wordt gezegd Trump zei: we gaan pas iets doen naar de verkiezingen en de olieprijzen stijgen ook meteen na zo'n aanval.	44.1
169	Maar als je kijkt naar het positioneren dan is het het beste om te wachten tot alle middelen in het gebied zijn.	4.01
172	Ik zeg het een beetje met angst en beven maar ook zorgen.	3.84
174	Straks: Het ICC, het Internationaal Strafhof krijgt de hoogste mensenrechtenprijs van het Europees parlement.	74.7
175	We spraken de griffier die hard werkt om het Hof onafhankelijker te maken van de VS. Dat straks.	23.27
178	In het geval van Hajar blijkt de verdachte de 23-jarige Abdi A een Somaliër met een verblijfsvergunning.	40.52
179	Het roept vragen op: Wat is het profiel van iemand die femicide pleegt?	18.94
182	Daar is nieuw onderzoek naar gedaan in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid.	28.05
184	Bijvoorbeeld over de verrassende conclusie dat er vaak sprake is van een migratieachtergrond bij zowel daders als slachtoffers maar dat zeker niet het hele verhaal is.	37.67
186	Vlak bij de Amsterdam ArenA is vannacht het lichaam van een 17-jarig meisje uit Abcoude aangetroffen.	72.22
188	Nederland wordt in augustus vorig jaar opgeschrikt door de moord op Lisa.	47.42
190	Je moet gewoon met je poten van een ander afblijven.	5.86
192	Een 22-jarige man die vermoedelijk uit Nigeria komt en verbleef in een asielzoekerscentrum.	87.87
195	Omdat ik de hele week heel boos en heel verdrietig ben.	3.79
197	Wat gaat deze minister nu doen om onveilige plekken veilig te maken?	45.92
198	PVV en FVD wijzen er vooral op dat de verdachte in een azc verbleef.	45.69
199	Lisa werd ook het slachtoffer van de ongecontroleerde massa-immigratie.	66.2
200	Ik wil de feiten niet ontkennen dat Lisa in dat geval door iemand die ze niet kende, een beest, is vermoord.	14.44
203	Maar om daarvan af te geleiden dat het probleem waarmee we hiermee te maken hebben daarmee te maken heeft, werp ik verre van me.	4.64
204	Dit jaar zijn tot nu toe voor zover bekend 23 vrouwen gedood.	70.61
206	Begin januari wordt een 52-jarige vrouw uit Leiderdorp vermoord.	78.15
208	De 37-jarige man die vastzit voor de moord op Elvira was al geruime tijd in beeld bij justitie voor hij haar doodde.	52.72
209	In maart wordt een 40-jarige vrouw dood aangetroffen in haar woning in Amsterdam-Zuid.	79.19
210	Haar partner met de Nederlandse nationaliteit wordt verdacht van moord.	72.89
213	Ik heb helemaal niets met de dood van mijn vrouw te maken.	4.21
214	Diezelfde week is het weer raak bij het station van Nieuw-Vennep.	6.52
215	De politie heeft een man aangehouden die ervan wordt verdacht een 59-jarige vrouw om het leven te hebben gebracht.	74.61
216	De verdachte is een Italiaan zonder vaste woon- en verblijfplaats.	22.75
218	Ik vraag u op dit uur kracht te geven aan haar ouders, haar broers en zussen.	3.72
219	In augustus wordt een 34-jarige vrouw doodgeschoten in Den Haag.	83.75
221	Ik geloof het nog steeds niet en het is heel hard, heel pijnlijk.	4.06
222	Haar ex-partner wordt aangehouden: een Nederlander met een Surinaams-Hindoestaanse afkomst.	59.55
223	Een paar dagen later wordt alweer een vrouw gedood.	56.49
224	In een woning in het Noord-Hollandse Heiloo is gisteravond het lichaam van een 19-jarige vrouw gevonden.	70.28
227	En tot slot de zaak van de Marokkaans-Nederlandse Hajar uit Amsterdam.	4.97
229	De verdachte is een 23-jarige man zonder vaste woon- en verblijfplaats en is van Somalische nationaliteit.	25.12
230	De feiten die tot nu toe over de verdachte bekend zijn kunnen voeding geven aan een lopend maatschappelijk en politiek debat over de achtergrond van daders.	6.49
233	Wij vinden het wel het moment en de plek om erover te praten.	4.17
237	U hebt onderzocht wie de vrouwen zijn die worden gedood en wie de daders zijn.	82.95
238	Zo de resultaten, eerst even: Hoe bijzonder is dit onderzoek?	8.18
240	Nog nooit is er eerder in Nederland zo'n grote databank bijgehouden van alle vrouwen en meisjes die zijn omgekomen door moord en doodslag.	85.6
242	En we kunnen hele gedetailleerde informatie eruit houden.	3.95
248	Moord op vrouwen en meisjes vindt ongeveer 40 keer per jaar plaats.	83.04
249	Dus ongeveer eens in de acht dagen dat er een meisje of vrouw wordt gedood.	27.08
251	De afgelopen 10 jaar is dat redelijk vlak gebleven.	8.14
258	Misschien ook moeders die door zonen om worden gebracht of meisjes die door ouders worden omgebracht.	31.52
259	En een zeer klein aandeel vindt plaats tussen mensen die elkaar niet kennen.	4.57
260	Denk aan een seksuele doding of een psychotische dading dus iemand die verward is.	12.43
261	In Amerika hoor je het soms dat mensen vrouwen haten.	79.58
263	Misogyne motieven komen we niet of bijna niet tegen.	35.14
265	Maar puur uit vrouwenhaat vrouwen doden dat zijn we nog niet echt tegengekomen.	37.59
266	U vergelijkt de daders en de slachtoffers ook met andere mensen van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht.	14.03
268	En dan blijkt vooral de geestelijke gezondheid op te vallen?	11.54
269	De geestelijke gezondheidszorg gaat hand in hand met de arrestaties.	8.46
273	Natuurlijk is er iets met je als je een vrouw vermoordt maar wat betekent dat dat er geestelijke gezondheid een rol speelt en dat we dat weten?	50.65
274	Onder alle daders die we hebben bestudeerd zien we dat er een iets verhoogde kans is als mensen eerder in aanraking zijn gekomen met politie en justitie maar ook met de geestelijke gezondheidszorg.	70.96
275	Denk daarbij aan het eerder in behandeling zijn geweest bij een psycholoog of psychiater of het nemen van medicatie voor psychische klachten.	17.79
276	Zoals forse depressie, suïcidaliteit, verslaving aan alcohol of drugs persoonlijkheidsproblematiek of het lijden aan psychoses zoals stemmen horen of dingen zien die er niet zijn denken dat hun partner iemand anders is een undercover AIVD'er.	54.34
278	Tegen de achtergrond van die psychische stoornis die kan een grote rol spelen bij de totstandkoming van deze zaak.	5.95
280	Zijn dat signalen waar een samenleving op moet letten?	8.68
281	We moeten er zeker alert op zijn, zeker de combinatie.	4.28
282	En een psychische kwetsbaarheid en eerder in aanraking zijn geweest met politie en justitie voor bijvoorbeeld geweldsmisdrijven als huiselijk geweld.	29.9
284	Als je dat beter in de gaten houdt, kun je dat voorkomen?	8.88
285	Uit kan bijdragen aan meer alertheid onder deze specifieke kwetsbare groep.	13.78
288	Zowel vanuit het verdachtenperspectief als vanuit het slachtofferperspectief.	5.22
289	Opvallend is ook dat iets meer dan 50 procent van de daders een migratieachtergrond heeft.	89.2
291	Onder andere door te kijken naar de kwetsbaarheden.	5.69
293	In de Nederlandse bevolking heeft ongeveer een op de drie immigratieachtergrond.	79.7
294	Het is belangrijk om te benadrukken dat de migrant niet bestaat.	9.71
295	Er zijn mensen die zelf in het buitenland zijn geboren of van wie een of beide ouders in het buitenland zijn geboren.	16.9
296	Dat varieert van België tot Frankrijk, Spanje, Nigeria Bangladesj.	11.9
298	Ze kunnen hier naartoe zijn gekomen voor werk, de liefde of voor een groot techbedrijf, werken of in een kas.	3.57
301	Maar een Belgische of Duitse migrant hoeft niet per se kwetsbaar te zijn.	46.08
302	Uit eerdere onderzoeken weten we dat met name mensen van de niet-westerse migratieachtergrond en verhoogde kwetsbaarheid hebben voor psychische problematiek.	87.4
305	Dat men hier aankomt en slachtoffer wordt van discriminatie en racisme.	5.74
306	De migratieachtergrond speelt geen rol in de zin dat het voorspellend kan werken?	41.0
308	Als je alle factoren meeneemt waarin we kijken naar inkomen opleiding, eerdere ggz, medicijngebruik algehele gezondheid al die factoren bij elkaar dan valt de voorspellende waarde van migratie.	79.94
309	Dat heeft dus geen verhoogd risico in zich omdat de helft van de 'normale' moorden ook door mensen met een migratieachtergrond worden gepleegd?	86.81
310	We zien dat binnen femicide ongeveer de helft van de slachtoffers en de helft van de daders heeft de migratieachtergrond.	86.18
312	Als we allerlei andere factoren mee gaan nemen dan zien we dat die een veel belangrijkere rol spelen en migratie geen rol meer speelt.	8.2
314	U zei ook al dat u heeft gekeken naar de slachtoffers.	12.91
315	Ook de helft van de slachtoffers heeft een migratieachtergrond.	88.29
317	Dat speelt in veel mindere mate een rol dan in de jaren 90.	7.14
320	Als we kijken naar de achtergrond van de migranten in onze populatie die is ook heel heterogeen.	43.72
321	Er is niet een hele specifieke groep die er uitspringt qua eerwraak.	4.48
322	Kunnen aan de hand van deze cijfers femicide voorspellen of beter nog voorkomen?	45.08
326	In hoeverre waren mensen onder behandeling ten tijde van het delict?	11.9
328	Maar ook politiek, want daar wordt veel aan gesleuteld, bezuinigd.	3.68
329	Ik denk dat we het gesprek moeten verplaatsen van een gesprek over migratie naar een gesprek over de geestelijke gezondheidszorg en de implicaties van de verstrekkende bezuinigingen.	7.03
332	Applaus vanmiddag voor de voorzitter van het Europees Parlement.	4.97
333	Omdat de belangrijkste EU-mensenrechtenprijs naar het Internationaal Strafhof gaat.	41.4
334	En niet voor niets in een tijd dat het ICC onder zware druk staat van de Amerikaanse president Trump die met sancties het Hof wil platleggen.	30.93
335	We spraken, gisteren, dus net voordat de prijs werd toegekend de griffier van het ICC.	9.05
336	Deze Ecuadoriaanse griffier trekt achter de schermen zo'n beetje aan alle touwtjes om 's werelds belangrijkste strafhof draaiende te houden.	4.23
337	Want begin oktober doet Amerika waar het al maanden mee dreigt.	5.53
338	Amerika kondigt zware sancties aan tegen het Strafhof.	50.58
340	Iedereen die met het Hof samenwerkt loopt ook het risico op sancties.	25.36
341	En daardoor komt het functioneren van het Hof zelf in gevaar.	9.6
342	Want ook de salarissen van de ongeveer duizend vaste medewerkers van het Hof moeten betaald worden.	8.01
343	Medewerkers met wie Nieuwsuur spreekt, uiten grote zorgen over de sancties maar willen vanwege de gespannen situatie liever anoniem blijven.	11.43
344	Inmiddels staan er al 13 rechters en aanklagers van het Strafhof op de sanctielijst.	11.91
345	Onder wie de hoogste rechter van het hof, Tomoko Akane.	7.72
346	Ondertussen gaat voor dat personeel het werk gewoon door.	5.98
347	Over een paar weken dient er voor het Hof na lange tijd weer eens een grote zaak.	5.21
348	Ditmaal tegen de oud-president van de Filipijnen, Duterte.	9.96
349	Hij wordt vervolgd voor talloze moorden onder zijn bewind.	9.81
351	Een van de manieren is om het Hof zo veel mogelijk los te koppelen van Amerikaanse bedrijven.	9.43
353	En daarom verstuurt de griffier zijn mails nu niet meer via een Amerikaans bedrijf.	10.57
354	Onlangs werd er ook al een alternatief gevonden voor de zorgverzekeraar van het Hof.	20.37
355	Maar het binnenboord houden van financiële dienstverleners die vaak aan Amerika gelinkt zijn, blijft een worsteling.	30.03
358	Maar ook al spreekt de premier ferme taal Hands off the ICC.	5.7
361	Bindt Amerika in, of kan het Internationaal Strafhof in Den Haag met hulp van andere landen en leveranciers op de been blijven?	27.82
362	De Sacharovprijs, die het ICC dus van het Europees Parlement krijgt, wordt in december uitgereikt.	11.16
365	Wij zijn er morgen weer op NPO 2, 22.00 uur, Nieuwsuur.	5.35