Nieuwsuur 🇳🇱

_id	6acfe8a129df0bef049099ff
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5582/afspelen
datetime	2026-10-14 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: Ze kan komend jaar één van de machtigste Europese leiders worden.	5.28
3	En vanavond lichtte Marine le Pen haar plannen met Europa toe in Brussel.	8.65
4	Het leek zo'n mooi idee: maak het voor ouders makkelijker om een eigen school te beginnen.	14.62
8	Ze moeten zo goedkoop mogelijk rijden terwijl de kosten stijgen en chauffeurs juist staken voor meer loon.	20.23
9	Ik denk, als je in de harten van de reizigers kijkt dat ze als belastingbetaler het liefst zo weinig mogelijk betalen voor ov.	43.34
10	En als reiziger liefst een zo goed mogelijk product willen.	4.53
13	Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, met Afke Boven.	4.17
14	De politie en het Openbaar Ministerie vragen Ahold om aangifte te doen van het cybersecurity-incident van deze week.	24.25
15	De systemen van Albert Heijn, Etos en Gall&Gall gingen zondag uit de lucht.	5.48
17	Daardoor lagen de distributiecentra stil en waren er soms lege schappen.	5.45
18	Gisteren ontdekte de NOS dat iemand had geprobeerd het bedrijf te hacken.	61.86
22	De politie kan een strafrechtelijk onderzoek ook zonder aangifte starten.	34.58
23	President Zelensky was bij de Britse premier Andy Burnham op bezoek.	18.09
24	De twee spraken over de VS en de problemen met Starlink.	33.29
25	Die samenwerking kwam afgelopen week nog meer onder druk te staan.	5.6
26	President Trump wil Russische diesel kopen en zei dat Zelensky moet stoppen als leider van Oekraine.	86.57
27	En daar bovenop: Sinds een paar dagen stoort soms de Starlink-verbinding.	9.9
28	Oekraïne gebruikt die verbinding voor drone-aanvallen in Rusland.	88.97
29	Door het wegvallen van bereik mislukken die aanvallen.	61.09
30	Dat dit tegelijkertijd gebeurt is volgens Oekraïne geen toeval.	30.32
32	Demonstranten eisen het vertrek van het hoofd van de Kiescommissie.	15.78
34	De demonstranten verzamelden zich bij het kantoor van de Kiescommissie.	6.17
35	Die is veranderingen aan het doorvoeren in het kiesstelsel waardoor miljoenen mensen niet meer kunnen stemmen bij toekomstige verkiezingen.	87.64
36	De demonstranten zien het als een poging om de volgende overwinning voor de partij van de huidige premier Modi te verzekeren.	17.87
37	Vandaag werden twee opgepakte leiders van de protesten veroordeeld tot vijf dagen gevangenisstraf.	11.5
38	Volgens de Kiescommissie en premier Modi zijn de herzieningen in het kiesstelsel nodig om misstanden tegen te gaan.	28.78
39	Halk TV, het is een van de weinige tv-zenders in Turkije die kritisch zijn naar de regering Erdogan.	56.8
42	Maar bij de zender zelf zien ze het als een manier om ze de mond te snoeren.	8.88
43	In de vroege ochtend valt de politie binnen op de redactie van Halk TV.	9.48
45	En ook in de tv-studio is niemand meer te bekennen.	3.63
49	De politie is op zoek naar de eigenaar van Halk TV, die schuldig zou zijn aan omkoping en witwassen.	42.03
51	Maar voorlopig staat hij machteloos tegenover deze ingreep van de Turkse regering.	6.7
52	De redactie van Halk wil voorlopig online verder gaan.	6.52
53	Een presidentskandidaat die met nog meer dan een half jaar tot aan de verkiezingen een bezoek brengt aan Brussel, er zijn dagen dat we dat aan ons voorbij laten gaan.	3.6
54	Maar: als die presidentskandidaat Marine le Pen heet en ze straks ook maar de helft van haar plannen met de EU kan realiseren, dan is het opletten.	19.09
55	De EU zet zich schrap voor een verkiezingsjaar dat veel op z'n kop kan zetten en vanavond in een toespraak in Brussel, nam Le Pen koploper in de peilingen, alvast een voorschot.	14.55
56	Met, om te beginnen, nog meer slecht nieuws voor Oekraine.	8.66
57	Ze gaat dus meteen stoppen met de steun aan Oekraïne zodra ze president is.	54.52
58	Kysia Hekster in Brussel, gaat Oekraine dat voelen?	23.02
60	Frankrijk is misschien niet het allergrootste land dat bijdraagt aan Oekraïne.	84.0
63	Ook vanuit het politieke signaal dat er vanuit gaat.	4.97
66	Ze vond het eerlijk om met president Zelensky dan maar te gaan vertellen.	14.85
67	Als zij president wordt gaat er geen geld meer naar Oekraïne.	44.51
68	Frankrijk zit zelf in financiële problemen, zegt ze.	56.0
69	Dat geld wil ze niet aan de Oekraïners geven aan de Fransen.	42.29
71	En duf-Russische sancties hebben nooit gewerkt volgens haar.	26.56
72	Nu zitten ze in de problemen, mede met de hoge energieprijzen.	7.0
73	Ze sprak uiteraard, zou je zeggen, over de rol die Frankrijk in gaat nemen in Europa als zij president zou worden.	8.62
74	Intussen zegt ze ook: als ik president word horen wij als Frankrijk nog steeds bij Europa.	7.56
77	Ze klonk, dat viel echt op vanavond, best wel redelijk.	3.71
79	Het viel ook op, dat is dan wel een Europa waar Samuel doen.	3.96
80	Het viel ook op, dat is dan wel een Europa waar ze aan mee wil doen.	4.75
82	Ze wil nog maar 5 miljard betalen aan de Europese Unie.	27.42
83	Dat is een halvering of van wat Frankrijk nu betaalt.	19.14
84	Het klinkt onredelijk, maar als je voorwaarden en eisen stelt die in tegenspraak zijn met de afspraken die gemaakt zijn met de 27 landen van de Europese Unie.	14.33
86	Samenwerking op het terrein van defensie waar nu iedereen het best voor doet.	4.2
88	Alles wat op Europees niveau gebeurt wil zoveel mogelijk terug.	3.91
90	Dat is een totale breuk met alles wat er hier nu aan de hand is.	3.84
92	De komende maanden zijn er ook verkiezingen in Spanje, Polen, Italië.	6.74
93	Landen waar populistisch recht het goed doet in de peilingen.	6.26
98	De golf van verkiezingen, 4 van de 5 grootste landen van de Europese Unie.	41.57
100	Als inderdaad in al die landen een uiterst rechtse leider aan de macht zou komen.	5.32
102	Zij ziet het als haar kans om een andere Europese Unie te verwezenlijken.	6.66
105	Een andere Europese Unie zal in het hart van de unie leiden tot zorgen.	6.26
112	De 1 zegt: we dachten toen de Italiaanse premier Meloni Aan de macht kwam het erg zou worden.	17.5
114	In ieder geval in Brussel stelt zich constructief op.	3.69
115	Zijn kop naar de vergaderingen op en werkt mee aan wat wij willen.	3.49
116	Anderen zeggen: we moeten eerst nog maar zien of marine Le Pen.	5.22
117	Niet net als Meloni gat opschuiven richting Brussel.	7.88
118	Maar in de landen die jij net noemde als ze allemaal mensen als marine Le Pen en Meloni aan de macht komen.	7.78
119	Dan kunnen ze misschien denken: wij zijn nu met zoveel, wij kunnen de Europese Unie aan onze hand zetten.	6.64
120	In een jaar kan heel veel veranderen, maar de zorgen zijn nu al groot.	4.15
123	Maar eerst naar het land dat Le Pen straks dus hoopt te leiden: Frankrijk.	7.89
124	Want zoals op zoveel plekken waarschuwt ook de Franse regering voor desinformatiecampagnes, oftewel: nepnieuws.	28.19
126	Over een half jaar kiest Frankrijk een nieuwe president.	24.14
128	Op de voet gevolgd door een ander soort campagnes: die van desinformatie.	4.15
129	Frankrijk is een van de weinige landen in Europa met zo'n gespecialiseerde overheidsdienst.	50.35
130	Viginum doet onderzoek naar buitenlandse inmenging ze geven voorlichting en pluizen desinformatiecampagnes uit.	21.84
131	Zoals die van Matriosjka, die met een vloedgolf aan nepnieuws probeert sociale media te vertroebelen.	5.0
133	Bij de aanstaande presidentsverkiezingen vertegenwoordigt Raphaël Glucksmann de socialistische partij.	6.53
134	In Normandië begint de rechterhand van Glucksmann vandaag de campagne voor de presidentsverkiezingen.	5.83
135	In het AI-filmpje over Glucksmann komt ook een journalist voor die zou worden omgekocht om de presidentskandidaat positief neer te zetten.	53.5
136	Die journalist is Edwy Plenel, oprichter van onderzoeksjournalistiek platform Mediapart.	10.0
137	Hij maakt zich vooral zorgen dat dit soort nepfilmpjes steeds meer aandacht krijgen.	5.21
140	Kunnen dit soort filmpjes de koers van de presidentsverkiezingen veranderen?	14.41
143	De partij van Pellerin-Carlin richt zich op waar ze nog wél invloed op heeft: Kiezers bereiken, de straat op.	5.91
144	Kysia, er staan veel verkiezingen op de agenda het komend jaar.	6.71
146	Ziet Brussel het als een verantwoordelijkheid daarom tegen te gaan?	15.92
149	Het is niet een Europese verantwoordelijkheid om het aan te pakken.	5.26
150	Wel om elkaar te waarschuwen, informatie te delen als er rare dingen gezien worden.	4.25
151	Maar dit is iets waar landen zelf een halt aan toe moeten roepen.	4.23
152	Als er dingen gebeuren op internet waar gezegd wordt dat het niet aan Europese regels gehouden wordt.	10.82
153	Informatie en bedrijven doen er niet genoeg aan om dat tegen te houden.	4.93
155	Maar desinformatie per land, de wil de Europese Unie zich niet mee bemoeien.	8.54
156	De lidstaten moeten zelf een oogje in het zeil houden.	9.34
161	Zo meteen: het busvervoer moet goedkoper én beter en zoals we weten gaan die twee maar moeilijk samen.	16.54
162	En dus: een oproep aan de overheid om beter z'n huiswerk te doen voordat een vervoerder een contract krijgt.	28.57
164	Ik denk dat je als land een keuze moet maken en een bredere visie op OV moet neerleggen.	7.05
165	Dat straks, nu eerst: 'Meer ruimte voor nieuwe scholen', zo heette de wet die ruim 5 jaar geleden in werking trad, en zo geschiedde.	15.21
166	Het werd makkelijker voor ouders om, bij genoeg animo, zelf een school te beginnen.	48.83
168	Het leek een goed idee, maar de kamer wil de wet nu toch aanpassen, en de drempel weer verhogen.	6.58
169	Na zorgen over wildgroei en over de nieuwe school van Forum voor Democratie.	5.07
170	De Kamer is vandaag druk met één specifieke school.	25.54
173	Hoe kan het, heb ik al eerder gevraagd aan de staatssecretaris dat deze school groen licht heeft gekregen?	27.26
174	Waarom ik zo boos hierover ben, is gewoon dat we het hier hebben over vierjarige kinderen.	3.93
175	Vierjarige kinderen die door deze partij geïndoctrineerd mogen worden.	88.35
180	Het is niet zozeer de uil van Minerva maar ik vind het wel een leuke associatie.	4.35
181	Dat is natuurlijk een hele beroemde quote van Thierry Baudet.	5.1
183	Een publiek initiatief, dat wil zeggen dat het door de overheid wordt gefinancierd.	9.58
184	En daar gaan wij onderwijs geven zoals wij denken dat dat moet.	4.73
185	De Forumschool kon er komen door een wetswijziging van vijf jaar geleden.	7.88
186	Destijds was er een grote meerderheid voor, maar dat enthousiasme is er nu wel vanaf.	5.98
187	De wet meer ruimte voor nieuwe scholen heeft vooral gezorgd voor meer kleine scholen.	62.15
188	De school van Forum voor Democratie is een uitwas van deze wet.	12.97
191	Ja, de inspectie is langs geweest en die heeft het goedgekeurd.	10.93
192	De inspectie komt over een jaar natuurlijk weer langs.	4.5
193	Dus het verbaast mij dat op het moment dat FvD vragen stelt bij instanties dat we als ondermijnend worden gezien maar dat nu al een half jaar de inspectie kritiek krijgt.	14.24
197	Nou ja, wat lastig is, we zijn natuurlijk in juni naar buiten gekomen, ongeveer.	3.59
198	Mensen hebben vaak hun kinderen al op een school gestuurd één, twee jaar van tevoren.	26.2
199	Dus je begint met vier leerlingen, dat is natuurlijk heel weinig, dat vinden wij ook.	5.06
200	Maar we hebben nu al gesprekken met 40 ouderparen om die dit jaar nog naar de school te laten komen.	9.06
201	Stel dat je er ieder jaar 40 hebt, dan gaat het hard.	5.76
202	Maar toch vindt een meerderheid van de Kamer vandaag dat de Forumschool een voorbeeld is van hoe het niet moet.	29.33
204	Voor het eerst is gebruik gemaakt van een marktonderzoek.	6.93
206	Ouders wisten niet dat het om een school van Forum ging alleen dat het om een school ging die vijf dagen les gaf met vele excursies, quote.	14.29
207	Het onderzoek voorspelde 354 leerlingen over een aantal jaar.	13.64
210	En de staatssecretaris heeft ook haar twijfels bij de Forumschool, want vier leerlingen is niet veel.	23.77
212	En dat vraagt ook af of het vierde schooljaar En dat vraagt ook af of het vierde schooljaar moeten er volgens onze normen 139 leerlingen naar die school gaan.	14.0
213	Ja, tussen 4 en 139 is drie jaar best wel heel weinig.	14.62
214	En met dit voorbeeld in de hand willen de Kamerleden dat de staatssecretaris gaat ingrijpen op het marktonderzoek.	24.68
215	Nieuwe scholen peilen daarmee of er genoeg enthousiasme is onder ouders.	30.73
216	Maar de Kamerleden twijfelen dus of zo'n onderzoek wel goed werkt.	20.64
217	En is zij van plan het onderzoek te schrappen en ergens anders voor in te richten?	23.44
218	Bijvoorbeeld dat ouders zich ook daadwerkelijk inschrijven in plaats van dat ze alleen aangeven interesse te hebben.	32.56
219	Ik vind dat we dat marktonderzoek zeker niet op deze manier moeten doen.	4.79
220	Dat moeten we schrappen, dat zagen we nu natuurlijk bij deze Renaissanceschool.	3.97
221	Het is ook een relatief nieuwe vorm van kijken hoe die belangstelling eruitziet.	4.13
222	Dus we moeten nu ook gewoon gaan zien in hoeverre dat is.	4.02
223	Het kan ook zo zijn dat we er gewoon afscheid van gaan nemen.	4.77
224	Ik heb heel veel Kamerleden gehoord met eigenlijk de vraag wil je het aanscherpen of wilt u, de staatssecretaris, aanscherpen of afschaffen?	11.36
225	Nou, ik heb ook aan de Kamer laten weten ik begrijp de zorg, ik begrijp de vraagstukken daaromheen.	3.82
227	Voor de Forumschool komt die aanpassing alleen te laat, want de school bestaat al.	6.65
228	De schoolinspectie is van plan om hier begin volgend jaar weer op de stoep te staan.	5.5
229	Wat voor school het ook is, je moet er wel zien te komen en met het OV viel dat vandaag niet mee.	6.84
230	In het stads- en streekvervoer werd flink gestaakt.	14.15
231	Voor betere arbeidsomstandigheden en een stevige loonsverhoging.	4.81
232	Maar voor dat laatste lijkt amper ruimte, want veel busvervoerders hebben het zwaar.	16.77
233	En dat is een direct gevolg van de zeer competitieve aanbestedingen, zeggen economen.	19.06
234	We willen voor een dubbeltje op de eerste rang zitten en uiteindelijk is iedereen ontevreden.	3.49
235	*My baby takes the morning train* De commercials kunnen nog zo vrolijk zijn.	4.45
238	De bus komt, de chauffeur is er niet, openstaande dienst.	26.84
242	Stille perrons vandaag hier op Utrecht Centraal en in de rest van het land.	4.12
243	In delen van het stads- en streekvervoer wordt gestaakt.	53.1
244	De chauffeurs vrezen verslechtering van de arbeidsomstandigheden.	83.86
247	Als je eenmaal in het verkeer zit en het staat vast dan kan je nergens meer uitwijken, laat ik het zo zeggen.	4.68
248	En de voornaamste is, ja, de werkdruk is hoog en dat wil je niet hebben.	13.16
249	We willen gewoon een fatsoenlijke en goede cao waardoor werknemers weer met plezier een gezond hun werk kunnen doen.	8.48
250	Als dat niet zo is, betekent dat we onze acties moeten voortzetten.	4.73
251	Dat betekent elke week een dag staken tot aan de kerst.	6.08
255	Die hele andere behoeftes hebben dan de mensen die hier al 30, 40 jaar werken.	4.63
256	Want het gaat niet zozeer over slechteringen maar wel over een andere manier van werken en eigenlijk een modernisering.	7.42
259	Nou ja, flexibeler, maar wel met aandacht voor het individu.	4.05
260	Aan onderhandelen over de looneis van de bonden zijn ze nog niet eens toegekomen.	6.57
263	Per 1 oktober de salarissen met 2 procent verhogen.	23.68
264	En eerder dit jaar is het ook al met 2 procent verhoogd.	33.35
265	In de situatie waar we nu in zitten in de markt is dat volgens ons een heel redelijk bod wat wij doen naar de mensen toe.	4.78
267	Door een scala aan problemen maken de bedrijven amper winst.	18.56
268	Het slecht gaat het bij vervoerder EBS, die actief is in Gelderland, Flevoland en Overijssel.	13.31
269	Het slechtst gaat het bij vervoerder EBS, die actief is in Gelderland, Flevoland en Overijssel.	9.89
271	Vooral heel basic dat uiteindelijk de kosten veel hoger waren dan de opbrengsten.	4.52
275	Dat is eigenlijk een combinatie van een aantal factoren.	4.57
276	Bijvoorbeeld personeelstekorten hebben ons de afgelopen jaren veel problemen gegeven.	61.01
277	De manier van aanbesteden draagt bij aan de problemen, zegt deze vervoerseconoom.	9.38
278	Provincies moeten via aanbestedingen contracten afsluiten voor 10 tot 15 jaar.	13.94
279	Dat was een goede manier om bedrijven efficiënter te laten werken.	4.81
283	En het wordt steeds moeilijker voor bedrijven om een aantrekkelijk bod neer te leggen.	7.23
284	Aantrekkelijk dan ook in de zin dat ze een beter bod hebben dan de concurrenten.	4.69
285	Dus dat betekent bijna vanzelfsprekend dat er financiële tekorten zijn.	4.32
287	Een van de dingen die je ziet is dat winnaars van aanbestedingen het vaak heel moeilijk hebben in het begin om zo'n concessie uit te voeren.	6.54
288	Het leidt tot materieel wat minder goed is dan vroeger of minder goed functioneert.	27.62
289	En inderdaad ook minder geld voor salarissen of voor menselijke roosters, zou ik maar zeggen.	4.86
290	Hoge boetes dan voor beursmaatschappijen TransDev en keolis.	52.57
291	Provincie Utrecht legt die op vanwege aanhoudende problemen.	13.68
292	Reizigers kampen al maanden met rituitval en vertragingen, kwam onder meer door personeelstekorten.	23.67
293	Provincies stellen hoge eisen en delen boetes uit terwijl de bedrijven alle risico's moeten dragen.	28.58
294	We zien een risicoverdeling die eigenlijk niet meer van deze tijd is.	5.13
295	Dus alle risico's die er zijn in de aanbestedingen, die duurt gemiddeld 15 jaar.	11.23
296	Ik weet niet wat er over 15 jaar allemaal gaat gebeuren, jij ook niet denk ik.	3.69
297	Dus we willen met elkaar, met opdrachtgever en opdrachtnemer moeten we goed in gesprek over: Hoe we dat nou samen gaan doen als er bijzondere veranderingen zijn?	4.35
299	De vervoerders hopen betere afspraken te kunnen maken bij aanbestedingen met betere voorwaarden.	9.15
300	Zo niet, dan zullen bedrijven steeds vaker wegblijven.	6.17
301	Wat we zien in recente aanbestedingen is dat we bijvoorbeeld maar één inschrijver hebben op een aanbesteding.	7.32
304	Wat je ziet is dat er blijkbaar iets in de markt wordt gezet wat niet aantrekkelijk genoeg is voor de markt.	4.69
305	De vakbonden, vervoersbedrijven en de econoom zijn het over één ding roerend eens.	4.18
306	Goed vervoer voor de allerlaagste prijs, dat gaat niet meer.	4.19
307	Ik denk dat het ook wel belangrijk is om daar nu echt het tijd te keren Ik denk dat het ook wel belangrijk is om daar nu echt het tij te keren ook omdat je anders in een neerwaartse spiraal kunt terechtkomen.	4.69
308	Ja, want minder reizigers dan weer door slechte dienstverleningen?	28.56
311	Meer mensen die een auto kopen of die op een andere manier gaan reizen.	73.65
317	Denk je er wel eens over om iets anders te gaan doen?	4.69
318	Nee, eigenlijk zelf niet, want het is zo opa, zo vader, zo zoon.	4.46
320	Hij mag het van me doen, want ik ben opgegroeid in het OV-wereld, laat ik het zo zeggen.	5.53