Nieuwsuur 🇳🇱

_id	6a934851758cb1007f8506be
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5537/afspelen
datetime	2026-08-29 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: Een samenzwering om een bedrijf te hacken.	11.58
3	Niet door menselijke hackers, maar door honderden AI-modellen.	18.34
4	Hoe gevaarlijk is deze ontwikkeling en is de mens nog in staat dit te controleren?	17.1
5	Bij de komende verkiezingen in Israël spelen de ultraorthodoxe Joden een cruciale rol.	60.38
6	Wat is dat voor groep en waarom zijn ze zo belangrijk?	7.23
7	En ondanks enkele successen heeft de Nederlandse game-industrie het zwaar.	36.48
8	Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, Albert.	3.83
9	Bij een steekpartij achter het Amsterdam Centraal zijn vier mensen gewond geraakt.	83.0
10	Volgens de politie gaat het om drie neergestoken slachtoffers en de verdachte en die is ook opgepakt.	29.39
11	Het gebeurde rond half acht vanavond aan de noordkant van het station bij het IJ.	8.14
12	Het is nog onduidelijk wat zich precies heeft afgespeeld.	4.85
13	De politie vermoedt wel dat er een vechtpartij aan vooraf ging.	29.37
14	Er loopt een onderzoek en getuigen worden opgeroepen zich te melden.	9.76
15	Het kabinet heeft excuses gemaakt aan zo'n 20.000 jongeren die in de gesloten jeugdzorg hebben gezeten.	78.23
16	Veel jongeren hebben daar psychische klachten aan overgehouden.	88.78
17	We zijn hier met iedereen op dit podium om samen onze excuses aan te bieden.	3.66
18	Hun aantal is schrikbarend: 20.000 jongeren die uit huis zijn geplaatst en die op een gesloten afdeling terechtkomen.	24.39
20	Omdat er problemen thuis zijn komt ze op haar 15e terecht in de gesloten jeugdzorg.	23.43
21	Toen werd ik mee naar binnen genomen door twee vreemde mensen.	4.17
26	Ik weet niet wat ik fout heb gedaan, maar ik kom hier nooit meer weg.	3.63
27	En zo zijn er nog duizenden verhalen over misstanden.	6.97
28	Van fysiek geweld tot seksueel geweld en psychische mishandeling.	26.16
29	Het spijt ons dat we niet hebben kunnen zorgen voor een veilige plek en goede zorg.	5.76
30	En waarbij het soms jongeren de zwaarste prijs hebben betaald: uit het leven zijn gestapt.	46.92
31	Dan is het terecht dat je zegt: Sorry, we hebben het niet goed gedaan.	5.37
32	Je zegt wel 'sorry' maar het bestaat nog en het gaat door.	4.14
35	De hagel- en regenbuien hebben grote schade aangericht.	89.38
37	In de regio Veneto is de noodtoestand al uitgeroepen.	21.56
40	Hagelstenen zo groot als pingpongballen vielen er uit de lucht.	13.53
42	De torenspits van de kathedraal waaide helemaal naar beneden.	4.78
43	De autoriteiten hebben nu als prioriteit om onderdak te regelen voor de gezinnen die dakloos zijn geworden.	43.83
44	Noorwegen is nog steeds in diepe rouw om het overlijden van koning Harald.	37.01
45	Op verschillende plaatsen in het land ondertekenen mensen het condoleanceregister.	51.08
47	Een groet, een wens, een herinnering voor de overleden koning.	3.81
48	Hoe geliefd hij was, de koning van het volk zoals hij werd genoemd, is ook hier te zien.	4.6
49	Bij het koninklijk paleis, waar het vandaag opnieuw erg druk is.	3.91
50	Tijdens zijn toespraak vanavond richtte de 53-jarige Haakon het nieuwe Noorse staatshoofd, zich tot zijn vader.	12.53
51	Tegen het volk zegt hij dat hij vast wil houden aan het motto van zijn voorgangers.	10.16
53	Koning Harald ligt opgebaard in het koninklijk paleis.	9.78
54	Daar kan het publiek nog een laatste groet komen brengen.	3.55
55	De datum van de uitvaart is nog niet bekend gemaakt.	9.0
56	Een sciencefiction achtig scenario in de echte wereld.	4.18
57	Een losgeslagen AI-model dat zijn eigen gang gaat en de grenzen opzoekt en er zelfs overheen gaat.	4.56
58	De hack bij OpenAI blijkt deze week nog omvangrijker dan gedacht.	40.75
59	Een samenzwering tussen technologische hoogstandjes die pas laat door een mens werd opgemerkt.	4.29
60	Hoe kan dat, en belangrijker: Wat zegt dit over de toekomst van hoe we met kunstmatige intelligentie moeten omgaan?	12.3
61	Begin deze zomer gebeuren er vreemde dingen in de systemen van OpenAI.	7.4
63	Dat zijn systemen die zelfstandig oplossingen voor problemen bedenken en taakjes uitvoeren.	4.36
64	Dat zit zo: Het bedrijf OpenAI geeft tienduizenden AI-modellen de opdracht om beveiligingslekken op te sporen.	62.36
65	De omgeving waarbinnen die zogenoemde AI-agents dat doen zou afgesloten zijn van het internet.	38.86
67	Maar door een gat in het systeem lukt het ze om te overleggen.	5.87
68	De agents krijgen onbedoeld toch toegang tot internet.	69.7
69	En daarmee lukt het ze om samen te spannen en een hack uit te voeren op een ander AI-bedrijf, Hugging Face.	7.95
70	Twee onderzoeksinstituten en OpenAI zelf onderzochten hoe het mis kon gaan en welke lessen er te trekken zijn.	32.62
71	Ook concurrenten Anthropic, het bedrijf achter de chatbot Claude en Meta, het bedrijf achter Facebook en Instagram meldden deze zomer soortgelijke problemen.	14.63
72	En deze week waarschuwde Microsoft oprichter Bill Gates voor AI.	59.95
76	Is dit nou iets waar u als expert ook van schrikt wat hier gebeurd is?	5.81
77	Waar ik het meeste van schrik is dat de mensen die deze technologie bouwen eigenlijk het niet hebben gezien.	6.72
78	En het duurde best lang voordat ze er achter kwamen.	4.06
80	De echte hack, dan hebben we het over dagen maar die agenten waren al heel lang bezig met elkaar aan het communiceren.	4.42
82	De hack was bekend, maar wat weten we nu na het verschijnen van het onderzoek?	41.63
83	Wat ongelooflijk interessant is aan het rapport is dat ze de berichten daarin hebben geplaatst een selectie van berichten over wat die agenten hebben gedacht en wat tegen elkaar hebben gezegd.	19.36
85	Als ze iets goed hebben gedaan zie je kreten als: geweldig!	4.8
87	En sommige agenten hebben echt wel door dat het wellicht niet de bedoeling is om een extern bedrijf te hacken, dat dat niet mag.	20.39
88	Maar vervolgens zegt het: ik behaal er wel mijn doel mee, dus ik doe het.	3.89
91	OpenAI heeft allemaal agenten parallel gezet en dezelfde opdracht gegeven om kwetsbaarheden te vinden in software.	38.9
92	En dan bijvoorbeeld een vlag te vinden, en dan heb je de test opgelost.	5.05
96	Je geeft als minst een opdracht Je geeft als mens een opdracht maar uiteindelijk doen ze wat ze willen doen.	6.77
97	Zijn wij als mens in staat om dat weer zo vorm te geven dat het niet kan gebeuren?	7.05
99	We moeten allemaal afspreken dat de mens in controle blijft en ook verantwoordelijk en aansprakelijk blijft.	5.81
100	Het is wel goed om erbij te zeggen als ze zo'n test doen dan zwakken ze de veiligheid af.	5.58
101	In een test wil je namelijk dat ze bepaalde dingen doen dus worden de veiligheidsmaatregelen afgezwakt.	44.3
102	Maar is het nou zo dat het technologisch zo slim is dat het kan?	15.49
103	Of kun je ook zeggen dat mensen ook een fout hebben gemaakt?	6.95
105	Niet alles was even netjes ingericht waardoor dit kon gebeuren.	3.65
106	Maar niemand heeft tegen het model gezegd dat ze met elkaar moesten communiceren.	8.94
107	Dat ze samen moesten werken, taken verdelen een extern bedrijf hacken.	10.13
108	Dat hebben ze gedaan omdat er een platform was waar allerlei informatie te vinden was over AI-modellen.	25.38
109	Wat het meest zorgwekkende is is dat ze op het platform hebben gevonden hoe zo'n test beoordeeld werd.	11.37
110	En daar stond in dat het niet alleen maar ging om het vinden van het antwoord, de vlag maar dat er ook gekeken werd naar hoe je de vlag had gevonden.	7.15
111	Toen zijn ze met elkaar in gesprek gegaan: O, dan halen we de test misschien alsnog niet want we hebben de vlag niet op een eerlijke manier verkregen.	4.53
112	Toen zijn ze aan de slag gegaan om te proberen hun sporen uit te wissen.	4.42
115	En als je doordenkt dit is nog een onschuldige hack van een ander bedrijf.	5.04
116	Maar het feit dat AI dit kan Als je minder goede bedoelingen hebt wat zijn dan de gevaren?	7.32
121	Maar als het dan gebeurt dan is er ook bewijs dat het kan. En als je kwaad wil en je downloadt een ander model waar de veiligheidsmaatregelen niet inzitten of je kunt het wijzigen, dan kun je iets kwaad doen.	11.13
132	Die draaien heel vaak nog wel op verouderde software.	29.44
135	En AI is nu in een fase gekomen dat ze die kwetsbaarheden veel makkelijker kan vinden dan mensen dat konden.	36.71
138	Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het nog relatief stil is terwijl het wel een gevaarlijke ontwikkeling is.	4.99
141	De eerste is kijken of er internationale afspraken kunnen maken.	4.5
142	Dat hebben we in het verleden gedaan over de veiligheid in de luchtvaart of het verbieden van biologische wapens.	22.15
143	Ik denk niet dat je deze technologie kan of moet verbieden.	4.54
144	Maar je kunt wel internationale afspraken maken over wat deze technologie wel of niet mag.	5.96
145	Ben je in staat om afspraken te maken met Rusland en China?	6.67
146	Geopolitiek zie ik het inderdaad niet snel gebeuren.	4.43
147	En het tweede is, zorgen dat je zo snel mogelijk beschermt.	6.37
148	Een beetje ironisch maar daar hebben we dan weer AI voor nodig.	6.07
149	Want dat is in staat om de kwetsbaarheden te vinden in de software en het ook op te lossen.	5.38
150	Gelukkig hebben we in Europa een hele goede start-up van wereldkwaliteit om dit precies te doen.	5.37
151	Maar dan is de volgende vraag: waar gaat al die software op draaien?	6.01
153	En dan is het vraagstuk: van wie zijn de datacenters?	7.59
156	Gaan we naar Israel, waar binnenkort verkiezingen zijn.	4.44
157	Een van de belangrijkste thema's die nu spelen is de positie van de ultraorthodoxe Joden.	11.27
158	Al jaren vormt deze groep een splijtzwam in de Israëlische samenleving.	7.49
159	Ze krijgen veel steun van de staat om hun religieuze levensstijl in stand te houden.	16.28
160	Tegelijkertijd groeit de kritiek dat ze te weinig bijdragen aan de samenleving.	18.36
161	Vooral het weigeren van de militaire dienstplicht ligt gevoelig.	15.12
162	Met nog twee maanden te gaan wordt het debat rondom de orthodoxe Joden steeds feller.	8.02
163	Ze zijn niet te missen in Israël de ultraorthodoxe Joden met pijpenkrullen en zwarte hoeden.	7.36
166	Voor het eerst sinds het bestaan van de staat Israël worden ultraorthodoxe jonge mannen opgeroepen om in het leger te dienen.	69.26
168	Het is een in zichzelf gekeerde groep die soms compleet buiten de rest van de Israëlische samenleving staat.	5.98
169	Ze worden gezien als non-zionistisch omdat ze niet geloven in een verbinding tussen religie en staat.	48.03
170	Ze bemoeien zich ook nauwelijks met de Palestijnse kwestie.	10.73
171	In 1948, bij de oprichting van Israël krijgen de ultraorthodoxe Joden een speciale status.	49.77
172	De dan nog kleine minderheid hoeft niet zoals andere Israëliërs, te dienen in het leger.	7.72
174	Veel Israëliërs vinden inmiddels dat ultra-orthodoxen ook in het leger zouden moeten dienen.	63.5
175	In 2024 komt er officieel een einde aan de uitzonderingspositie.	10.3
176	Wat volgt zijn maandenlange protesten tegen de dienstplicht.	7.38
177	Ondertussen hebben de ultra-orthodoxen ook veel politieke invloed.	21.7
178	Want zonder hun partijen zou premier Netanyahu geen coalitie kunnen vormen.	47.13
182	Omdat hij erg afhankelijk is van de ultraorthodoxe partijen om een meerderheid te halen.	22.3
183	Dat zagen we vorige maand nog, vlak voor het Israëlische parlement met reces ging.	8.03
184	Netanyahu wilde nog een aantal wetten erdoorheen krijgen en daar had hij steun voor nodig van de ultraorthodoxe partijen.	25.08
185	Die hebben gezegd niet meer mee te stemmen met de coalitie totdat hun wetten erdoorheen zouden komen.	17.44
186	Toen heeft Netanyahu achter de schermen een deal gesloten met de orthodoxe partijen om hun wetten erdoorheen te krijgen.	79.35
187	Er is een wet aangenomen die ervoor zorgt dat ultraorthodoxe mannen die de dienstplicht ontduiken dat hij tijdelijk niet gearresteerd kunnen worden.	80.11
190	Maar het laat wel zien hoeveel invloed die orthodoxe partijen hier hebben.	7.88
194	Toen de wet erdoorheen kwam werd er hier een peiling gedaan en daaruit kwam dat 61 procent van de Israëliërs vindt dat die wet moet worden ingetrokken.	42.21
195	Maar wat je merkt in de samenleving, is het gevoel van oneerlijkheid.	6.51
199	Ondertussen zijn er tienduizenden orthodoxe mannen die zich niet melden bij het leger.	26.82
201	Zij zeggen ook dat iedereen in dienst moet zodra zij aan de macht zijn.	4.23
202	Een onderwerp waar veel kritiek op komt en het ligt erg gevoelig.	4.76
203	Ik was benieuwd hoe die ultraorthodoxe Joden er zelf naar kijken.	7.57
205	Ik werd een dagje meegenomen door Philip Roosenburg.	4.72
206	Het zijn vragen die Chilik Rosenberg bepreekt in deze Jesjiva een religieuze school waar mannelijke studenten de hele dag de heilige boeken bestuderen.	11.12
209	En dus gaan we naar zijn huis in Bnei Brak, het hart van de ultraorthodoxe gemeenschap.	3.84
210	Chilik woont in een nieuwbouwwijk met overal dit soort advertenties.	13.06
211	'Een nieuwe school met plek voor zo'n 6000 leerlingen' staat er.	23.9
212	In rap tempo wordt er hier gebouwd, want de gemeenschap groeit snel.	3.67
213	Hij woont samen met zijn vrouw en hun drie kinderen.	12.89
215	Maar ze zijn wel een minderheid, want vaak werken de mannen niet om fulltime met religie bezig te zijn.	23.6
216	Om dezelfde reden weigeren ze ook militaire dienst.	9.95
218	Met de verkiezingen in zicht klinken oppositieleiders steeds feller.	4.43
219	Iedereen moet in het leger dienen, ook de ultraorthodoxe Joden.	9.45
222	En dan maakt het goddelijke even plaats voor het aardse.	3.98
224	Inwoners maken zich klaar voor sabbat, die begint morgen.	90.6
225	En Chilik, hij begint aan zijn wekelijkse stadstour.	6.72
226	Hij grapt erover, maar Chilik heeft een duidelijk doel met zijn tour: Het seculiere Israël en de ultraorthodoxe gemeenschap dichter bij elkaar brengen.	6.31
227	Lennard, hoe vanzelfsprekend is het bondgenootschap tussen Netanyahu en de ultraorthodoxe partijen de komende verkiezingen?	14.17
228	Ik denk als het aan Netanyahu ligt dat hij zo weer met hen in zee zal gaan als hij met hen een coalitie kan vormen en kan aanblijven als premier.	12.73
230	Vanuit die orthodoxe partijen gezien daar lijkt wat verdeeldheid te ontstaan.	7.84
231	Ze zeggen dat Netanyahu niet heeft gebracht wat ze willen.	42.79
232	Dat de vrijstelling van militaire dienst dus niet goed is geregeld.	12.36
233	En ze vinden het niet vanzelfsprekend om met hem in een coalitie te gaan zitten.	4.07
234	Of dat ze zijn wetsvoorstellen zullen gaan steunen.	5.78
236	Samenwerken met de oppositie lijkt niet logisch want zij zeggen dat iedereen in dienst moet.	5.89
237	Ik denk dat het vooral een manier is van de orthodoxe partijen om Netanyahu in aanloop naar de verkiezingen verder onder druk te zetten.	18.66
238	Daarmee denk ik dat het gedwongen bondgenootschap tussen Netanyahu en de orthodoxe partijen overeind zal blijven eind oktober bij de verkiezingen.	12.32
240	Met de komst van de grootste en duurste game ooit, GTA 6 zou je denken dat de game-industrie booming is.	71.17
241	Maar veel game-studio's, ook in Nederland hebben het moeilijk en gaan failliet.	36.6
242	Hoe dat mogelijk is en wat de game-industrie als oplossing aandraagt Wij zochten het uit op de grootse gamebeurs van de wereld, in Duitsland.	3.79
244	Ja, het is de game die ik ken, maar dan met een nieuw personage.	3.71
246	We zijn in Keulen, op de grootste videogamebeurs ter wereld.	18.81
247	Hier presenteert de game-industrie zijn laatste kunstjes aan journalisten, game-ontwikkelaars en meer dan 300.000 bezoekers.	7.43
248	De marketing-budgetten zijn enorm, want een flop uitbrengen kan het eind van je game-studio betekenen.	13.97
249	Een game moet een hit zijn, en je kan niet altijd hits scoren.	5.21
250	Iedere artiest in de muziek brengt cd's uit waarvan misschien twee of drie nummers een hit zijn.	9.43
251	En natuurlijk, een nummer is veel goedkoper om te maken dan een game.	16.91
253	Het zijn de grote Amerikaanse, Aziatische en Franse studio's die hier de boventoon voeren.	7.23
254	Met een totale omzet van zo'n 200 miljard is de game-industrie zeker vijf keer groter dan de wereldwijde bioscoop-industrie.	77.27
256	Wat je heel duidelijk ziet, is dat landen de game-industrie heel erg belangrijk vinden en er dus ook in investeren.	8.22
257	En je kan dus zien dat bijvoorbeeld een land als België hier heeft gewoon een hele grote stand.	5.15
259	Ja, daar zit overheidsgeld in om te zorgen dat ze goed voor de dag komen en dat ze duidelijk kunnen maken wat ze op gamesgebied kunnen.	11.91
260	Als je dan kijkt hier naar de Nederlandse stand maar daar moet alles zelf betaald worden, zelf gedaan worden door de bedrijven.	5.31
262	Op een paar succesvolle games na is Nederland geen grote speler.	13.49
263	Toch lukt het zonder de marketing-budgetten van bekende studio's soms om boven het maaiveld uit te steken.	4.24
265	Town to City is een city-builder, dat betekent dat de speler een stad gaat bouwen en die ook gaat managen.	7.18
267	Ja, die financiering daarvoor bestaat gewoon nagenoeg niet.	7.75
269	En in de praktijk moet je eigenlijk een manier vinden om het zelf te financieren in het begin.	4.1
270	Dus in mijn geval die eerste periode gewoon van mijn spaargeld leven, een tijd lang.	3.49
271	En daarna, telkens als een game genoeg opbrengt, betaalt die voor de volgende game.	4.56
272	Het heeft al heel wat Nederlandse studio's genekt, de laatste jaren: Een gebrek aan investeerders.	9.38
273	Hoewel ze succesvolle games op hun naam hadden lukte het toch niet om voldoende financiering te vinden om door te kunnen.	6.26
274	Het heeft vooral te maken met: Wat willen investeerders erin stoppen?	8.09
276	In andere landen kunnen ze makkelijker hun games maken dan in Nederland.	63.38
277	Als je daar 1 euro investeert, dan heb je bijvoorbeeld een korting die ervoor zorgt dat je 30 procent minder aan arbeid hoeft te betalen.	82.28
278	Wat we in Nederland niet hebben en wat in landen als Canada, België en Duitsland en zo wel is.	4.88
279	Als je als Duits bedrijf een game gaat maken dan krijg je in veel gevallen de helft van de ontwikkelkosten van de staat.	74.59
280	Dus dat betekent dat de game eigenlijk maar de helft kost.	11.02
281	Nederland heeft een van de beste game-opleidingen ter wereld, in Breda.	39.72
284	Ik ben een Nederlandse game-designer maar ik werk momenteel voor een Duits bedrijf, als freelancer.	4.77
285	Ja, omdat het in Nederland qua games nog niet zo heel groot is, zeg maar.	6.12
286	Ik denk dat het toch iets is waar we gewoon achter in lopen.	4.24
290	Dat zo'n land dat doet, dat ze echt willen groeien in de entertainmentsector vind ik op zich wel duiden van een toekomstvisie.	4.42
291	Wat heeft de Nederlandse belastingbetaler aan een gezonde game-industrie in Nederland?	12.14
292	De werkgelegenheid, dus het werk dat gedaan wordt is gewoon heel hoogwaardig, innovatief, creatief werk.	4.5
294	En als wij alleen maar games gaan spelen uit Saudi-Arabië en uit China en uit landen waar wij misschien niet alle waarde van delen, dan is dat denk ik niet een goede zaak.	4.71
295	Jongeren worden opgevoed met Amerikaanse en Japanse cultuur want daar komen de games vandaan en dat is wat ze spelen.	74.95
296	Als je als bedrijf alleen maar financiering uit het buitenland kan halen dan gaan wij hier de Japanse en Amerikaanse games alleen maar spelen.	4.56
297	Dat is prima, maar er mag ook wel wat meer Nederlands gespeeld worden, vind ik.	3.77
301	Het ministerie van Economische Zaken laat weten dat de game-industrie precies dezelfde toegang tot subsidies heeft als andere sectoren.	79.62
302	Wel moet de beschikbaarheid van privaat kapitaal voor alle sectoren beter en daar wordt in Europa ook hard aan gewerkt.	5.55
303	En daarmee zijn we aan het eind van Nieuwsuur voor vanavond.	3.82
305	Morgen zijn we er niet, dan is er Zomergasten maar maandag zijn we er wel, tien uur Nieuwsuur.	4.87