Nieuwsuur 🇳🇱

_id	6a233421afbcd9c5e529e185
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5453/afspelen
datetime	2026-06-05 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
3	Hoe vindt de baas van het OMT, Van Dissel, zelf dat hij het heeft gedaan.	14.27
8	En: Hoe staan we er economisch voor, nu de straat van Hormuz bijna 100 dagen dicht is?	35.49
9	Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, met Jeroen.	3.87
11	Dit keer gebeurde het tijdens een doorvaart door de Straat van Taiwan.	9.47
12	Het is al de tweede keer in korte tijd, want vorige week gebeurde dat ook al in de Zuid-Chinese Zee.	10.48
13	Het fregat Zijne Majesteit De Ruyter vaart in Azië voor een internationale marineoefening.	16.29
14	Volgens de website MarineTraffic was het schip vier dagen geleden voor de Vietnamese kust.	15.95
15	Het was de bedoeling dat het fregat hierna zou doorvaren naar Zuid-Korea.	16.71
16	Varen via de Straat van Taiwan is dan de kortste route.	29.53
18	Met een militair schip door de Straat van Taiwan varen is in de ogen van China de meest gevoelige route die Nederland had kunnen kiezen.	26.49
19	Peking ziet Taiwan als een onlosmakelijk onderdeel van China en daar valt de Straat van Taiwan onder.	37.63
20	De Chinese strijdkrachten zeiden niet dat Nederland er niet had mogen varen maar wel dat ze in hoge staat van paraatheid stonden.	74.13
21	Behalve Nederland hebben ook marineschepen van Japan, Canada, Australië en Amerika het afgelopen jaar door de straat gevaren wat telkens op boze reacties van China kon rekenen.	12.95
22	Volgens het Chinese leger werd het fregat 'gevolgd en gemonitord'.	18.12
23	Het Nederlandse ministerie van Defensie heeft nog niet gereageerd.	18.27
24	In Roemenië is bij de haven van Constanta een drone ontploft.	45.68
25	Het zou gaan om een Oekraïense drone waarvan het signaal door Rusland is verstoord zodat-ie uit koers raakte.	53.64
26	Een week geleden trof een Russische drone een flatgebouw in de Roemeense stad Galati.	37.54
28	Een Roemeense journalist doet verslag en dan gebeurt het.	65.7
29	Iedereen komt met de schrik vrij, er vallen geen slachtoffers.	6.42
32	In de buurt zijn nog drie van zulke drones gevonden.	24.34
33	Het gaat om een speciale zeedrones, waarmee de Oekrainers Russische schepen aanvallen op de Zwarte Zee.	38.64
34	Voor Roemenen komt de oorlog in buurland Oekraïne steeds dichterbij.	85.12
35	Een week geleden sloeg nog een Russische kamikazedrone in op een flat.	12.38
36	En nu dus deze Oekraïnse zeedrones, waarvan Rusland het signaal zou hebben verstoord.	62.45
37	Roemenië zegt dat Oekraïne ze eerder had kunnen waarschuwen voor deze dreiging.	73.88
38	Al zijn er ook nog echt andere grote vragen over hoe één van die drones zo diep in de belangrijkste haven van het land kon eindigen.	5.64
39	De bemanning van het Internationale ruimtestation ISS hoeft zich toch niet voor te bereiden op een evacuatie.	32.56
40	Vanmiddag werden twee lekken ontdekt in het Russische deel van het station waardoor de bemanning zich even naar een andere capsule moest verplaatsen In die Dragon-capsule wachtten 5 astronauten een reparatie van Russische collega's af.	17.69
41	Het lek komt door kleine scheurtjes waardoor de luchtdruk in het ruimtestation daalt.	89.68
45	Ze kunnen niet goed uitzoeken waar het nou precies zit.	5.63
49	De dreiging was dus niet zo groot dat een evacuatie echt nodig was.	5.52
51	De vraag komt nu naar boven: Haalt het ruimtestation het nog tot 2030?	63.82
54	Want het begint echt wel te veel scheurtjes te vertonen.	4.32
55	Het is dit jaar de 50e editie van de EO Jongerendag.	14.12
56	Het is dit jaar de 50e editie van de EO Jongerendag.	14.12
57	En dit jubileum vieren ze niet één maar twee keer in Ahoy Rotterdam.	6.04
60	Niet voor één specifieke rockartiest, maar voor God.	4.18
61	Zo'n 6500 mensen bidden, dansen en zingen om samen geloof te vieren.	30.62
64	Je kunt natuurlijk zingen voor God thuis in je kamertje maar het is zo mooi om door te hebben dat je niet de enige bent.	4.4
68	Maar het hart, dat tikt nog voor de Heer en voor de muziek.	3.74
69	*Kom en zie En ook zij stond 49 jaar geleden al op het podium.	4.86
71	Als je naar die beginbeelden kijkt dan zaten mensen echt verbijsterd te kijken: Wat gebeurt hier?	6.74
73	Gaat er nog een volgende keer komen over tien jaar dat u dan nog even op het podium klimt?	5.59
80	Hij ging jargon gebruiken als hij onder druk werd gezet.	6.08
83	Een van de belangrijkste hoofdrolspelers tijdens de coronapandemie.	34.82
84	Zo belangrijk dat hij twee keer wordt verhoord door de parlementaire enquêtecommissie.	5.07
85	Hij gaf leiding aan het OMT, was overal bij en dus werd er met veel interesse naar uitgekeken.	7.17
86	Onder meer door collega Milena Holdert van de onderzoeksredactie.	7.77
89	Als ik nog één ding mag zeggen, ik houd het heel kort.	3.76
90	Tegen het einde van het publieke verhoor neemt Jaap van Dissel nog één keer het woord.	5.3
91	Als ik ze nu en dan fel of gepassioneerd overkom is dat alleen maar omdat ik hier veel passie over voel.	4.28
94	Hij doelt hier op eerdere voorvallen tijdens het verhoor.	10.69
95	Nee, maar u stelt Ik bedoel, u moet uw mening Ik probeer het samen te vatten.	3.83
97	Ja, maar nou chargeert u. Nee, ik begrijp wat uw vraag is.	4.19
98	En dat u wilt duiden dat we blijkbaar deficiënt waren in het aanpassen.	3.84
102	Nederland leert Jaap van Dissel kennen aan het begin van de coronacrisis als hij naast premier Rutte staat tijdens persconferenties.	39.42
103	Dus ik wilde Jaap vragen om even ons bij te praten.	3.68
104	Wat is nou precies dat ziek voelen en milde klachten?	13.22
105	Hij is dan een van de machtigste adviseurs van het kabinet en bekleedt verschillende rollen.	5.1
106	Zo is Van Dissel directeur infectieziektes bij het RIVM en is hij voorzitter van het Outbreak Management Team, het OMT.	14.8
107	De belangrijkste adviseur van het kabinet bij de coronabestrijding.	12.99
108	Tijdens de crisis is er kritiek op het gebrek aan transparantie van het OMT.	22.66
110	Was het niet beter geweest om die verslagen geanonimiseerd openbaar te maken in de toekomst?	10.69
111	Ik persoonlijk denk van niet en ik heb dat ook gewoon tegengehouden.	3.89
112	Tijdens de crisis schuift Van Dissel ook aan bij allerlei politiek-ambtelijke overleggen en bij informele bijeenkomsten, zoals hier in het Catshuis met premier Rutte.	6.6
113	Wat Van Dissel daar precies doet, is onduidelijk want deze bijeenkomsten zijn geheim.	4.94
114	Op deze verschillende petten van Van Dissel kwam kritiek.	6.85
115	Want gingen wetenschap en politiek hier niet te veel door elkaar lopen?	13.45
116	De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeerde hierover: Maar Van Dissel zegt vandaag dat hij geen probleem ziet.	12.35
117	Vond u het nodig dat u daar zat als duider en als vertaler tussen wetenschap en politiek?	5.65
122	Tijdens het verhoor vandaag werd Van Dissel ook gevraagd om op zaken te reflecteren.	7.55
124	Wat beter kan, en daarvoor trek ik het boetekleed aan is dat we ons minder afhankelijk hadden moeten stellen van de WHO-berichten.	11.49
125	Want ik denk dat je achteraf moet zeggen dat die Ik wil niet zeggen dat ze niet klopten maar ze waren in ieder geval onvolledig.	4.24
127	Hij lijkt het boetekleed aan te trekken, is dat ook zo?	5.77
129	Maar hij had eigenlijk het boetekleed om de hals van de ander.	3.64
131	Hij zegt dus dat hij een eigen fout gaat toegeven en vervolgens wijst hij naar iemand anders.	8.56
135	Hij had best iets wezenlijks kunnen verzinnen wat hij zelf anders had kunnen doen.	4.19
136	'Het doel van de parlementaire enquête is: leren van de ervaringen uit deze crisis.'	5.21
138	Moet je niet kritisch op jezelf reflecteren als je iets wilt leren?	9.34
140	Van Dissels voorganger zegt onder andere dat dat cruciaal is is een enquête.	32.07
142	De commissie vindt het belangrijk om door te vragen.	5.35
143	Misschien dat mensen dan bedenken dat het toch anders hadden kunnen doen.	4.86
145	Dan was er nog de kwestie: wat was er gebeurd als Nederland een paar dagen eerder had ingegrepen?	14.96
146	Want het RIVM wilde wel berekenen dat een paar dagen later ingrijpen tot veel meer doden had geleid maar niet hoeveel doden het had gescheeld bij eerder ingrijpen.	82.69
147	Van Dissel zegt dan dit: Als iedereen de consequentie had willen trekken om eerder in lockdown te gaan.	24.83
149	Schiphol dicht, betonblokken op de snelwegen, dat type lockdown.	75.13
150	Dan moet je dat volhouden tot in wezen de vaccins bekend zijn.	7.54
153	Hij zegt dat als je eerder had willen ingrijpen en een totale lockdown nodig was.	12.59
155	De vraag is gewoon wat er gebeurd was als er eerder maatregelen waren genomen.	5.99
159	Het ging niet over dat gevleugelde begrip 'groepsimmuniteit'.	5.02
160	Dat betekent dat eerst veel mensen ziek worden en daarna immuun zijn waardoor het virus steeds minder mensen vindt om te besmetten.	89.85
167	In de rest van Europa waren er hardere maatregelen.	13.13
168	En er waren een paar landen die zeiden: we kunnen beter het laten circuleren onder gezonde mensen.	11.72
172	Maar wel, we zien net: Er was veel kritiek op de dubbele pet van Van Dissel.	7.21
176	Rutte heeft in het begin gezegd dat de OMT-adviezen heilige waren.	75.79
177	Hij vindt dat dit niet gepolitiseerd had mogen worden.	9.42
178	Maar het is ondertussen bekend dat ambtenaren proberen de adviezen te beïnvloeden.	14.07
180	Het zou interessant zijn geweest om daarnaar te vragen.	4.79
188	Je ziet het landelijk, provinciaal, maar ook lokaal: Het vertrouwen in de overheid krijgt wel een deuk.	4.42
191	Maar eerst een paar rivieren over naar het noorden.	5.25
193	Want daar is vandaag de eerste kweekvleesboerderij van Nederland geopend.	62.65
194	Hoe werkt dat: Daar is een boer die met stamcellen van de eigen melkkoeien vlees kweekt in een bioreactor.	88.77
195	Dat mag in Europa nu nog niet gegeten worden maar volgens insiders volgt toestemming binnenkort.	18.27
196	En dan wordt het spannend: Gaan wij consumenten mee in het enthousiasme?	4.81
197	Want dat is er: Het zou hetzelfde smaken, maar veel beter voor mens en dier zijn.	4.41
210	Daar staan we Daar staan we niet meer van te kijken, hoor.	3.84
211	Melkveehouder Corné van Leeuwen gaat naast melk en kaas ook kweekvlees maken.	65.26
212	De komende jaren wordt hij getraind om het hele proces zelf te gaan doen.	4.21
214	Wat het voor mij oplevert is dat ik met mijn melkveehouderij niet per se hoef te groeien, als dit een verdienmodel wordt.	4.43
215	En wat het voor de natuur oplevert is dat je met minder input meer output krijgt, zeg maar.	6.16
216	Op de boerderij kunnen we het kweekvleesproces alleen door een raam filmen vanwege hygiëne.	88.31
217	Dus gaan we naar mini-kweekvleesfabriek Cultivate at Scale.	6.32
221	Nou, we beginnen met het nemen van een klein monster van stamcellen van de koe.	5.5
223	Die gaan we dan op het laboratorium verder opkweken.	4.13
225	Die loopt gelukkig Die loopt gelukkig vrolijk verder in de wei.	4.29
226	En maken jullie in het laboratorium dan alleen vlees?	14.16
229	We werken ook aan de productie van leer met hetzelfde principe.	25.59
230	In de laatste tijd hebben we meerdere projecten gedaan om vis te kweken vanuit stamcellen.	38.0
235	Je hoeft de Amazone niet te ontbossen om een grotere veestapel te houden.	24.84
237	We staan hier voor de bioreactor waar de cellen worden opgekweekt.	40.69
240	In een dag of 10 of 12 groeien de spiercellen hier uit tot, afhankelijk van het proces, 10 à 30 kilogram aan kweekvleescellen.	35.0
241	Natuurvleesboer Leon Moonen is al jaren gefascineerd door kweekvlees.	58.62
243	Hij kan niet wachten tot hij ook een reactor op zijn bedrijf krijgt.	4.16
244	Dan kunnen zijn koeien de natuur blijven verzorgen.	86.18
246	Dit is een côte de boeuf van een van mijn koeien en dat leveren we aan toprestaurants hier in de regio.	4.56
251	Van dode koeien, van geslachte koeien leveren we vlees aan restaurants.	90.46
253	Dat betekent dat deze koeien naast dat ze de ecologie beschermen ook veel vlees kunnen produceren.	83.15
258	Het is een serieus plan dat in een aantal landen van de wereld al de waarheid is.	4.24
259	Kweekvlees is nog niet toegelaten op de Europese markt.	52.65
261	Proeven mag nu alleen nog op de speciale proeverijen.	6.0
262	De smaak is volgens de testers hetzelfde als vlees van de koe.	71.12
263	Kweekvleespionier Ira van Eelen is het brein achter de nieuwe kweekvleesboerderij.	24.12
264	Wij zijn hier bezig om een heel groot wereldprobleem klein te maken om te zorgen dat boeren in de toekomst kweekvlees kunnen maken met een heleboel voordelen.	28.31
265	Minder water, minder landgebruik en minder uitstoot.	68.3
267	Er zijn heel veel mensen die inmiddels het idee hebben dat je kweekvlees in een fabriek moet maken.	40.84
268	Dat je daar dure mensen voor nodig hebt en dat het heel ingewikkeld is.	4.47
269	Wij hebben inmiddels aangetoond maar we moeten daar absoluut nog meer werk aan doen dat je daar waar op dit moment ook voeding gemaakt wordt en waar melk, kaas, vlees, van alles en nog wat gemaakt wordt ook kweekvlees zou kunnen maken.	6.37
270	Hier zie je dus de eerste fase van het proces waar je stamcellen hebt die groeien op een dragermateriaal.	62.45
274	De eerste kweekvleeshamburgers kostten 250.000 euro.	68.74
276	Over de laatste tien jaar zijn de kosten met ongeveer een factor 100.000 omlaag gegaan.	18.26
277	Dus je kunt nu denken aan een prijsstelling tussen de 2,50, of 5 euro, van die ordegrootte.	6.74
282	En we hopen allemaal dat in de loop van de komende 18 maanden de eerste producten goedgekeurd zijn binnen Europa.	5.26
283	Het klinkt allemaal heel Star Trek-sciencefiction-achtig.	5.67
286	De techniek die we hier hebben staan heeft zich al bewezen.	3.95
287	Het is ook niet een megagrote schaal maar een mooi boerderijniveau.	3.78
288	En omdat het al bewezen is is de productie op die manier ook wel te garanderen.	5.64
293	Vleesboer Moonen is een van de weinigen die een kweekvleesburger heeft geproefd van zijn eigen koeien.	79.32
294	Wij nemen dus een heel klein stukje uit de billen van de koe en dat is 1 gram.	8.16
301	Dus je hebt eigenlijk een hapje van haar genomen, terwijl ze nog leeft?	6.08
306	Als die koe kan blijven leven, dat is toch geweldig?	10.31
307	We hebben een reactie gevraagd aan boerenorganisatie LTO maar ze wilden geen commentaar geven.	15.3
308	Grote kans dat u begin van dit jaar nog niet wist waar je m op de kaart moest vinden maar inmiddels is dit voor iedereen een bekend beeld: De Straat van Hormuz.	6.21
310	De oorlog zorgt nog altijd voor grote geo-politieke spanningen en instabiliteit in de hele regio.	10.46
311	Maar vanavond kijken we naar de portemonnee: Wat zijn, na 100 dagen, de economische gevolgen?	4.96
312	At Dit is hoe de Straat van Hormuz er tot 28 februari uitziet.	10.79
315	Olie, vloeibaar gas en andere grondstoffen kunnen er niet meer doorheen.	21.31
316	En die blokkade zorgt samen met de aanval op olie- en gasinstallaties voor een schokgolf in de wereldeconomie.	64.84
318	En ook hier in Nederland voelen veel mensen de gevolgen.	5.8
322	Die is gestegen naar 3 euro, dus die is 15% gestegen.	18.51
325	Waar een liter benzine een dag voor de start van de oorlog nog 2,28 euro kostte, is dat nu ruim 20 cent duurder.	76.77
326	Maar dat is lager dan het was, Michel Don Michalo-liákos analist verbonden aan het Haags Instituut Geopolitiek.	6.18
331	En de verwachting van oliehandelaren dat er een deal gaat komen.	8.47
332	Er worden nu olievaten vanuit de reserves de oliemarkt opgepompt.	15.56
335	We kunnen de reserves niet eeuwig blijven gebruiken.	3.76
337	Het is moeilijk te voorspellen waar de prijs heengaat.	3.99
341	De benzineprijs kan in augustus en september oplopen tot circa 2,82 euro per liter.	17.48
352	We zien die olieprijzen eigenlijk bij elke opmerking van Trump meteen bewegen.	32.41
354	We zien inderdaad dat er na dit soort berichten een daling is.	4.78
355	Maar hoe lang die straat gesloten is hoe langer het duurt voordat we de gasproductie weer op niveau hebben.	18.75
357	Wat gaat dit voor de gasrekening betekenen komende winter?	10.39
359	De prijs is flink omhooggeschoten sinds de aanval van Israël en Amerika op Iran.	45.81
372	Wat mij betreft mogen nu wel een wat hogere prijs betalen om onze reserves aan te vullen.	3.82
376	Hopelijk kunnen we dat coördineren met andere landen.	4.18
377	Maar het is een taak die we nu serieus moeten nemen.	4.2
378	Michel Don Michalo-liákos, bedankt.. Het leek een done-deal, eind vorig jaar: Moerdijk zou worden opgeheven.	14.36
379	Iedereen weg, om ruimte te maken voor energieprojecten en industrie.	8.59
381	En kunnen Moerdijkers mogelijk toch Moerdijkers blijven?	8.74
383	In Moerdijk worden ze er zo langzamerhand tureluurs van.	10.91
388	Tuurlijk, als het uiteindelijk het dorp kan blijven bestaan en dat de industrie op afstand blijft en het hier leefbaar blijft, is het goed nieuws.	5.3
389	Maar nu heerst vooral de gedachte: Is dit niet een zoethoudertje?	4.17
393	Na jarenlange discussies leek eind vorig jaar het doek gevallen voor Moerdijk.	6.74
394	Maar een definitief besluit werd uitgesteld naar eind juni dit jaar.	8.74
395	Gisteren laat de staatssecretaris weten dat hij de beslissing opnieuw vooruit schuift.	16.66
396	We hebben in de afgelopen maanden geconstateerd dat er ook een ander scenario wellicht mogelijk is.	6.81
399	Daar moet je ook over in gesprek met gemeente en provincie.	4.26
401	We willen wel zo snel mogelijk want de mensen hebben terecht gevraagd: Geef ons duidelijkheid.	4.36
402	Maar op 29 juni definitief ja of nee zeggen, dat weten we nog niet.	6.26
403	Het leidt tot dubbele gevoelens bij burgers en bestuur.	6.47
404	Voor ons is het vooral teleurstellend want wij hadden echt gehoopt dat er op korte termijn meer duidelijkheid zou komen.	4.24
406	Maar toen kwam er in mei een nieuw scenario om de hoek.	5.17
408	Want dat scenario kan iets betekenen voor het behoud van het dorp.	7.12
409	Aan de andere kant is er de teleurstelling van mensen die al jaren en jaren zitten te wachten.	4.69
411	De inwoners willen nu wel weten waar ze aan toe zijn.	8.51
412	Heeft het bijvoorbeeld nog zin om de oude badkamer op te knappen?	5.42
415	En zolang we geen zekerheid hebben gaan we niet iets groots verbouwen.	3.88
417	Ja, dat vind ik wel vervelend want het huis wil je gewoon af hebben.	4.08
418	Moet ik mijn kozijnen nog vervangen van mijn woning?	9.07
420	Kan ik die hier nog begraven als ze komen te overlijden?	5.28
425	Alleen al in deze straat zijn de afgelopen maanden vier woningen leeggekomen.	28.53
426	Ja, daar waren echte Moerdijkers bij, al generaties.	7.79
428	Dat waren vader, moeder, zoon en dochter die dus naast elkaar woonden.	7.68
435	Dit is niet goed voor het vertrouwen in de politiek, dat is al tanende.	4.28
436	En dit krijgt nog een keer een extra deuk in het pakje boter dat al heel veel deuken heeft.	3.63
437	Wat wij als lokale overheid kunnen doen is vasthouden aan wat belangrijk is voor onze inwoners.	5.54
438	Dat toekomstperspectief, die duidelijkheid en goede compensatie.	3.98
439	En dan hopen wij op die manier het vertrouwen een beetje als lokale overheid terug te kunnen winnen.	4.62
443	Dus daar zullen wij keer op keer op blijven hameren: Kom snel met die duidelijkheid, want we moeten verder en het dorp zit al te lang in die wachtkamer.	3.5
444	De vraag is wanneer er nu wél een definitief besluit valt.	4.54
446	Ik hoop echt dat we dan over maanden spreken in plaats van over jaren.	4.34
447	Dat moet onze inzet zijn en dat ga ik zeker ook op die manier met gemeente en provincie bespreken.	4.15
448	Dat is geen garantie en voorlopig blijft de vraag: Kan Moerdijk blijven of niet?	8.02
451	En garandeer dat ook voor de komende twee, drie generaties.	3.88