Nieuwsuur 🇳🇱

_id	69f7b2a1980f69b4e65df49f
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5425/afspelen
datetime	2026-05-03 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: Het Songfestival in Wenen staat onder hoogspanning door de boycot van 5 landen, waaronder Nederland.	27.06
3	Wij spraken de directeur van het festival over de controverse.	7.24
4	Volgens de autoriteiten is er 'niets aan de hand' maar de beelden van de Oekrainse aanvallen op de Russische olie-industrie vertellen een heel ander verhaal.	55.52
5	En wat schrijf je aan je dierbaren als je in de trein zit op weg naar een concentratiekamp?	19.86
6	Een historicus deed onderzoek naar de afscheidsbrieven van Joden in de Tweede Wereldoorlog.	62.15
7	Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, met Iris.	3.96
8	Op een Nederlands cruiseschip in de Atlantische Oceaan zijn zeker drie mensen overleden aan een luchtweginfectie.	89.71
9	Het gaat waarschijnlijk om een besmetting met het hantavirus dat wordt overgedragen door vooral muizen en ratten.	87.6
10	Volgens het Franse persbureau AFP gaat het onder meer om een Nederlands echtpaar.	21.45
11	Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken kan dat nog niet bevestigen.	25.9
12	Het schip was onderweg van Argentinië naar Kaapverdië.	8.27
13	Een vierde passagier ligt op de intensive care in Johannesburg.	47.34
14	De 69-jarige Brit is volgens Zuid-Afrikaanse autoriteiten positief getest op het hantavirus.	87.78
15	Bij een demonstratie tegen een noodopvang voor asielzoekers in IJsselstein is vannacht een agent gewond geraakt.	77.43
16	Dat gebeurde toen de betogers de politie bekogelden met zwaar vuurwerk.	53.41
17	Het vuurwerk werd recht op de politie afgeschoten en ontplofte bij het hoofd van de agent.	20.38
18	Bij het protest moesten ook het gemeentehuis en het theater het ontgelden.	11.31
20	Voor ons als gemeente, maar zeker ook als gemeenschap.	4.57
21	Mensen die hier in de buurt wonen, die zijn bang geweest.	53.25
23	Ik heb beelden gezien van wat zich in de nacht heeft afgespeeld.	4.27
26	Die zou op een van de velden van een voetbalclub worden geplaatst.	11.73
29	Dit was doelbewust publieke eigendommen kapotmaken dit was doelbewust hulpverleners belagen.	17.78
33	Desinformatie over de Holocaust duikt steeds vaker op in Nederlandse klaslokalen.	90.96
34	Uit onderzoek van NOS Stories onder bijna alle middelbare scholen blijkt dat docenten geschiedenis en maatschappijleer daar regelmatig mee te maken hebben.	55.68
35	De misinformatie verspreidt zich vooral via sociale media.	31.96
36	Leraren zien onder meer AI-beelden van historische gebeurtenissen rondgaan.	88.82
37	Ik kom vooral tegen dat het aantal slachtoffers minder zou moeten zijn geweest in de Holocaust.	12.46
38	Het wordt nu geschat op zes miljoen maar op TikTok kom ik tegen dat het rond de 300.000 is.	26.21
40	Deze geschiedenisleraar krijgt er veel vragen over.	4.88
46	Dan zijn er dus meer leerlingen die deze informatie tegenkomen.	17.38
48	Het is natuurlijk volstrekt ongeloofwaardig dat er überhaupt destijds een filmpje gemaakt kon worden in die omstandigheden.	4.65
49	Het laatste wat de nazi's wilden, is aan de buitenwereld laten zien wat er in zo'n vernietigingskamp plaatsvond.	8.54
50	Dit is echt om onze eigentijdse behoefte aan dramatische beelden te bevredigen.	4.9
52	Dan zie je bij de comments vaak opmerkingen van: 'Niet alleen deze foto is AI, de hele Holocaust is een mythologie.'	37.71
56	Probeer kritisch te blijven en realiseer je dat steeds meer beelden die je tegenkomt geen historische foto's zijn, maar hedendaagse AI-verbeeldingen.	6.01
57	Het Israëlische leger breidt de druk op Zuid-Libanon verder uit.	79.14
58	Inwoners van twaalf dorpen kregen opdracht hun huizen te verlaten.	68.63
59	Israël zegt daar aanvallen uit te voeren op Hezbollah, de militie die steun krijgt van Iran.	59.84
60	Eigenlijk zou dit helemaal niet mogen gebeuren, aanvallen op het zuiden van Libanon.	6.87
61	Want formeel geldt er een staakt het vuren tussen Israël en Libanon.	19.77
62	Maar zowel Israël als Hezbollah schenden dit bestand regelmatig.	10.92
63	Hezbollah vindt dat het 't recht heeft om zichzelf te verdedigen tegen Israëlische aanvallen.	80.84
64	En Israël wil dat Hezbollah zich volledig ontwapent.	46.03
65	De president van Taiwan is onverwachts opgedoken in Eswatini voor een staatsbezoek.	73.05
66	Dat is opvallend, omdat president Lai internationaal maar weinig landen kan bezoeken mede door druk van China.	27.84
67	Twee weken geleden moest hij een bezoek aan Eswatini, het voormalige Swaziland, nog afzeggen.	6.51
68	Hoe het hem nu wel is gelukt Eswatini te bereiken, is niet duidelijk.	6.68
69	Maar Lai wordt met veel ceremonieel ontvangen door koning Mswati III.	6.7
71	Toen sloten een aantal Afrikaanse landen hun luchtruim voor het toestel met de Taiwanese president.	35.64
72	Dat zou gebeurd zijn onder druk van de Chinese regering dat Taiwan ziet als onlosmakelijk deel van China.	33.6
74	Eerder deze week schrapte China de importheffingen voor bijna alle Afrikaanse landen.	74.74
75	Maar omdat Eswatini Taiwan nog steeds erkent blijven voor dat land de Chinese heffingen van kracht.	48.49
76	En die Chinese druk om Taiwan te isoleren lijkt te werken.	59.25
77	Tien jaar geleden had Taiwan nog diplomatieke banden met 22 landen.	15.88
79	United by music, dat is de slogan van het inmiddels 70 jaar oude Eurovisie Songfestival dat over 10 dagen van start gaat in Wenen.	9.71
81	De afgelopen jaren en ook deze editie sluipt er steeds meer geopolitiek binnen wat tot behoorlijk wat controverse leidt.	6.93
82	Collega Evert Jan Offringa, jij was in Wenen om de directeur van het Songfestival te interviewen.	7.57
84	Omdat er nogal wat aan de hand is bij het Eurovisie Songfestival.	5.3
85	Voor het eerst in de geschiedenis doen vijf landen niet mee om politieke redenen.	18.08
91	We zijn in het land van Mozart, Strauss en Conchita Wurst.	8.43
92	Want hier in Wenen begint over een ruime week het Eurovisie Songfestival, de 70ste editie, onder hoogspanning.	7.52
93	En dat gebeurt allemaal onder zijn leiding: Songfestival-directeur Martin Green.	6.2
94	En dus doet Israël ook dit jaar mee, met dit liedje.	6.43
95	En dus doet Israël ook dit jaar mee, met dit liedje.	6.43
96	Onderzoeksjournalisten van de EBU onthulden dat een Israëlische overheidsinstantie campagne voerde om stemmen binnen te halen.	64.42
99	Maar werd uiteindelijk tweede omdat ze van de jury minder punten kregen.	6.92
100	Hoe weet je nou of zij gewonnen heeft door die campagne?	9.58
103	Deze zangeres had een aangrijpend persoonlijk verhaal.	5.23
105	Ze is een overlevende van de aanval van Hamas op 4 oktober.	44.9
113	Een Israëlische overheids organisatie heeft campagne gevoerd.	13.61
114	Hij blijft volhouden dat het songfestival gaat om de muziek en niet om politiek maar 5 landen, waaronder Nederland doen om politieke redenen niet mee!	10.89
117	Ze trekken zich terug vanwege de politieke situatie en wat er is gebeurd.	7.73
118	Sommige landen doen niet mee vanwege de vermoorde kinderen in Gaza.	88.46
119	Het hoofd van de Spaanse omroep en ook de Nederlandse Songfestival- commentator Cornald Maas kwamen met een idee dat volgens hen het festival minder gevoelig zou maken voor actuele politiek.	11.33
120	Dus jij zou het liefst willen dat alle landen die betrokken zijn bij een gewapend conflict ongeacht of zij de agressor zijn of eigenlijk het slachtoffer moeten niet mee kunnen doen aan het Songfestival?	9.16
121	Eigenlijk wel, terwijl de agressor natuurlijk duizend miljoen keer erger is dan de niet-agressor, in dit geval Oekraïne, het slachtoffer.	60.23
122	Maar de stemming wordt per definitie politiek en daardoor vertroebel je de competitie.	4.36
123	Nederland doet dus dit jaar niet mee, dat was een besluit van AVROTROS, hoe groot is de kans dat dat volgend jaar weer anders is?	28.82
125	Zij gaan achterover hangen en kijken wat er gebeurt.	4.65
126	De directeur van AVROTROS heeft gezegd: ik hoop dat er vrede komt in het Midden-Oosten.	6.71
128	Het ziet er niet goed uit voor de deelname van Nederland.	9.78
130	Straks: Afscheidsbrieven, geschreven in de trein op weg naar de concentratriekampen.	6.64
131	'Ik zit op het ogenblik in de wagen, op weg naar Polen.'	4.45
135	Maar eerst: een oorlog die nog volop gaande is, tussen Oekraine en Rusland.	6.05
136	Ik wil u beelden laten zien die president Zelensky van Oekraine vanmorgen vroeg op X zette.	44.36
137	Kijk even mee, deze opnames zijn gemaakt door een varende drone.	5.97
138	En die drone vaart richting een olietanker van de Russische schaduwvloot.	16.52
140	Volgens Zelensky is de aanval succesvol geweest en kan de tanker geen olie meer vervoeren.	66.35
141	Deze aanval past in een reeks aanvallen die Oekraine uitvoert op Rusland of meer precies: op de Russische olie-industrie.	57.72
142	De afgelopen twee weken trof Oekraine zeker vier keer de Russische olieraffinaderij in Toeapse, in het zuidwesten van Rusland.	66.7
143	En op satellietbeelden kunnen we heel goed zien wat daar gebeurde.	5.1
145	Een gigantische rookwolk bedekt de hele stad en raffinaderij.	79.97
146	Vier dagen later is er weer een drone-aanval van Oekraine.	72.08
150	Een gewone Russische vrouw die in een auto de president aanspreekt.	52.74
151	Op een of andere moment, nu dus, in Toeapse, merken we dat u ons niet kunt beschermen.	4.24
152	Toeapse is deze Russische havenstad waar het al twee weken lang ruikt naar brandende aardolie.	80.97
153	Het begint allemaal met een aanval met dit soort Oekraïense drones op een van de grootste Russische oliehavens aan de Zwarte Zee.	52.09
155	En terwijl de brand amper geblust is, volgt een nieuwe inslag.	3.95
157	We zitten te kijken naar een doelbewuste actie van de Oekraïnse krijgsmacht om olieraffinaderijen en overslagplaatsen aan de Zwarte Zee aan te pakken.	21.39
159	Ten eerste de olieproductie en vooral ook de mogelijkheden om te raffineren, te beperken en daarmee ook de export van Rusland te ondermijnen.	7.12
160	En ten tweede ook om de oorlog naar de Russen toe te brengen.	8.17
161	Er is kritiek op de lakse reactie van de lokale autoriteiten.	7.61
162	Pas na een paar dagen laat de gouverneur zich zien bij een bezoek aan een van de getroffen locaties.	5.75
163	De lokale autoriteiten zitten helemaal in de modus van 'niks aan de hand'.	3.86
168	Dat de autoriteiten eigenlijk altijd alles beheersen.	4.99
170	De aanvallen en de gevolgen zijn zo groot dat ook Poetin ze niet kan negeren.	12.89
171	Maar deze maand lijkt Oekraïne juist wat terrein te winnen.	7.19
172	En met deze aanvallen op de olie-infrastructuur weer iets van het initiatief terug te nemen.	7.35
173	Een paar maanden geleden dachten wij nog dat Oekraïne in de winter ten onder zou gaan aan de kou.	19.5
175	Tegelijkertijd is ook het grondoffensief van de Russen niet echt doorgezet.	21.65
176	Sterker nog, de Oekraïners nemen nu wat vierkante kilometers terug op de Russen.	54.87
177	Het zegt mij dat de Oekraïners eigenlijk gewoon de winter hebben overleefd en weer de moed hebben opgepakt om de Russen aan te pakken.	32.2
178	En dat brengt in ieder geval een enkeling zoals deze automobilisten in Toeapse aan het twijfelen.	5.21
181	Het is nog niet zo dat ze al een politiek ordeel heeft geveld maar het begin is er.	3.88
183	En in aanloop naar de herdenkingen morgen, staan wij vanavond stil bij de afscheidsbrieven van Joden in de Tweede Wereldoorlog.	7.6
184	Want wat schrijf je aan een dierbare als je in de trein zit naar een concentratiekamp?	16.63
185	Joden die op weg waren naar Duitsland en Polen schreven brieven en kaarten en gooiden die vervolgens naar buiten, in de hoop dat ze daar weer gevonden zouden worden.	7.52
186	Er is nu een boek over deze bijzondere berichten die nu, zoveel jaren na de oorlog, belangrijke getuigenissen bevatten, over de transporten.	7.17
187	Voor nabestaanden zijn ze van grote emotionele betekenis.	14.79
193	Toen gingen we wat opruimen en toen vonden we in een kast de brief.	3.85
196	En af en toe noemde mijn vader me wel froufrou, als liefkoosnaampje.	3.65
197	En pas toen begreep ik dat dat froufrou mijn moeder was.	4.66
198	Mijn moeder heeft haar eigen briefpapier meegenomen in de trein.	9.12
200	En ze schrijft daarin: 'Ik zit op het ogenblik in de wagen op weg naar Polen.'	5.52
207	Yvonne de Haas en Rudy Cortizos overleven de oorlog als kleine kinderen in de onderduik.	46.91
209	Eerst naar Westerbork en dan naar vernietigingskampen Auschwitz en Sobibor.	8.24
210	Onderweg schrijven ze brieven die ze uit de trein gooien.	8.69
212	Op deze manier bereiken honderden briefkaarten en briefjes de achterblijvers in Nederland.	8.81
213	Kijk, dit is zo'n wagon die toen ook in gebruik was.	3.89
215	Het is niet eens een raam, maar een opening waar ze briefjes en briefkaarten door naar buiten gooiden.	3.67
216	Historicus Lucas Lichtenberg schrijft in zijn boek over de treinen uit Westerbork en over de brieven.	13.26
218	Soms wel 75, maar ook maken mensen melding van 40 of 50 of 60.	7.97
220	In de regel had je bij zo'n goederenwagon alleen wat stro op de vloer een ton met water en een ton als wc.	7.16
221	En als mensen nog bagage mee naar binnen hadden kunnen nemen dan gingen ze die al snel aan één kant van de wagon opstapelen zodat ze in ieder geval nog een beetje ruimte hadden.	3.61
222	'Mijn liefste Nettie, de laatste afscheidskaart ontvang je uit de trein.'	5.38
224	Tot een spoedig weerzien in ons dierbaar Hollandje.'	3.52
226	Voor directeur Bertien Minko van herinneringscentrum Westerbork zijn de geschreven berichten uiterst waardevol.	6.51
227	Het bijzondere van de kaarten en brieven is dat ze eigenlijk vooral als je ze hardop leest dan is het net alsof je iemands stem hoort alsof iemand tot je spreekt uit het verleden.	4.7
229	En dat zie je ook, dat dat dwars door alle generaties heen gaat.	4.05
230	Zodra je zo'n kaartje voor gaat lezen dan zie je dat dat mensen raakt.	5.13
231	Je probeert je voor te stellen hoe mensen in zo'n trein zaten.	4.4
233	Die vertellen dat mensen onzeker zijn dat ze angstig zijn over wat ze te wachten staat.	81.91
237	Bedankt voor je goede zorg of dank voor het pakketje wat je vorige week nog naar Westerbork hebt gestuurd.	3.69
238	Het zijn ook kaartjes waarin mensen proberen zichzelf maar ook de ander moed in te spreken.	5.5
241	In een bocht bij Haren, tussen Assen en Groningen rijdt de trein langzamer.	44.45
243	Ik kan me voorstellen dat ze na drie kwartier in de trein te hebben gezeten en Assen te zijn gepasseerd, dat ze hier wellicht het station van Haren naderden de trein afremde en ze dachten: hier staan huizen en hier gooien we kaarten en brieven naar buiten.	5.77
244	Wie weet vinden mensen die en doen ze die op de bus.	33.74
245	En hier in de sloot en op het talud landden die kaarten en die werden opgeraapt door de familie De Grijs, die toen op nummer 2 woonde.	5.82
246	Ze hebben heel veel kaarten en brieven gewoon op de bus gedaan maar bij sommige brieven en kaarten hebben ze nog een begeleidend schrijven gedaan in een envelop gestopt en dat gestuurd naar het adres dat ze zagen op die briefkaart.	6.75
247	Dus de brieven uit de trein, het laatste levensteken van uw moeder?	5.02
249	En het heftige ervan vond ik uit die brieven dat ze zo wist wat er zou gebeuren.	3.84
250	Voor jonge mensen, die het niet hebben meegemaakt die moeten leren over de oorlog wat kunnen deze brieven daarvoor betekenen?	16.61
251	Ik vind respect naar de mensen, breng de mensen liefde over, zeg dat iedereen gelijk is.	3.78
252	Jij bent niet meer en ik ben niet meer, dat is eigenlijk wat ik zelf zou denken.	3.72
253	En iedereen heeft dezelfde rechten en niemand is meer dan de ander.	5.05
255	Alleen er is één ding wat wij heel moeilijk hebben en ik kan voor jou in dit geval ook spreken: De emotie kunnen we niet overbrengen, bijna niet.	4.19
256	Het boek van historicus Lucas Ligtenberg heet 'Van hier de laatste groeten'.	7.34
260	Het gaat over het Nederlands cruiseschip waar twee Nederlanders zijn overleden.	65.57