Nieuwsuur 🇳🇱

_id	69c84ab25a3cec21586b6bbd
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5390/afspelen
datetime	2026-03-28 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
3	Met vanavond: Ook onder rechtse, conservatieve Amerikanen neemt de liefde voor Israël af.	38.34
4	En vertoont het tandem Trump-Netanyahu door de oorlog tegen Iran af en toe barstjes.	16.94
6	De politieke wil er geen meer bij, toch worden er de komende jaren zeven nieuwe gebouwd.	3.92
7	In de gemeente Haarlemmermeer slurpen bestaande centra al heel wat stroom.	15.21
8	Als al die datacenters in bedrijf zijn, 33 keer het verbruik van de complete luchthaven Schiphol.	83.67
9	En geheugenproblemen door overmatig alcoholgebruik.	89.71
11	Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, met Mark.	3.78
12	De Houthi's hebben voor de tweede keer vandaag Israël aangevallen.	60.43
13	De groepering zegt dat het raketten en drones heeft gebruikt.	24.78
14	Het Israëlische leger zegt dat één raket is onderschept.	64.91
15	Dat gebeurde hier, boven de Israëlische stad Eilat.	12.3
16	Dit is de eerste keer dat de Houthi's actief deelnemen aan deze oorlog.	12.69
17	Eerder deden ze dat al bij de oorlog tussen Israël en Hamas.	28.51
18	Toen vielen ze ook schepen aan in de Rode Zee die banden zouden hebben met Israël.	9.59
19	Ook aan de andere fronten is de oorlog nog in volle gang.	4.41
22	De journalisten werkten voor tv-zenders die gelieerd zijn aan Hezbollah.	9.18
23	Israël zegt dat een van de twee locaties van Israëlische militairen zou hebben prijsgegeven.	23.9
24	Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO zijn bij aanvallen in Zuid-Libanon ook negen ambulancemedewerkers gedood.	83.94
25	De WHO zegt dat in vijf dorpen medische teams werden getroffen terwijl ze aan het werk waren.	24.4
26	Door heel de Verenigde Staten zijn weer No Kings-protesten aan de gang.	13.93
27	Demonstranten vinden dat president Trump zich gedraagt als een autoritaire koning in plaats van een gekozen president Allerlei leuzen komen hier voorbij.	53.69
28	Tegen het strenge immigratiebeleid, tegen de nauwe banden met Israël, tegen de afbraak van de rechtstaat.	7.26
29	Aanwezigen zijn het niet eens met de manier waarop Trump het land leidt.	12.84
30	In oktober deden 7 miljoen Amerikanen mee aan No Kings-demonstraties.	20.76
31	Dit keer zijn er door het hele land meer dan 3000 protesten gepland.	15.67
32	De organisatie hoopt zo'n 9 miljoen mensen op de been te krijgen.	12.56
35	Hoeveel mensen er precies de straat op zijn getrokken hier in Amerika is natuurlijk lastig te zeggen.	7.39
36	Maar wat veel mensen hier wel hardop zeggen: Met hoeveel moeten we de straat op gaan om deze president van koers te doen veranderen?	12.46
37	Straks heeft Jeroen het over de relatie tussen Amerika en Israël die steeds meer barstjes vertoont.	10.68
38	Een groot landelijk onderzoek moet aantonen hoe het steeds zo mis kon gaan bij vruchtbaarheidsklinieken.	36.96
39	Dat is de oproep van experts en organisaties na de recente onthulling van Nieuwsuur over de zoveelste fouten met donorzaad.	61.16
40	Bij de opkomst van spermabanken in jaren 70 en 80 waren er nauwelijks regels.	45.26
41	In 2004 kwam er een wet waarbij zaaddonoren niet meer anoniem konden blijven.	13.11
42	Sommige vruchtbaarheidsartsen bleken zelf massadonor.	85.39
44	Adriejan van Veen doet als historicus onderzoek naar de situatie van voor 2004.	9.6
45	Hij is voor een breed onderzoek vanuit de overheid.	6.59
46	Gezien het leed dat duizenden donorkinderen hun kinderen, ouders en donoren, is aangedaan.	24.37
47	Gezien dat leed denk ik ook dat de minister er de verantwoordelijkheid voor heeft om in ieder geval te laten uitzoeken hoe dat zo gekomen is zodat mensen het een plek kunnen geven.	10.09
49	Het betekent eigenlijk dat je jouw ontstaan, en jouw ontstaansgeschiedenis is omgeven met schimmigheid, geheimen, misstanden, wanpraktijken.	4.24
50	En als je zaken zou willen veranderen en echt wil zorgen dat in de toekomst dat zaken beter geregeld zijn dan is het heel goed om te begrijpen wat er nu precies misgaat.	4.93
51	Het ministerie van Volksgezondheid noemt de situatie zorgwekkend maar heeft nog geen onderzoek toegezegd.	30.6
52	Op veel plekken was net een uur lang het licht uit.	4.15
53	Voor Earth Hour, de jaarlijkse actie om aandacht te vragen voor het klimaat.	23.02
54	Klokslag 20.30 uur is de skyline van Hongkong een stuk moeilijker te zien.	38.07
57	De actie om een uur in het donker te zitten is ooit bedacht door het Wereld Natuur Fonds.	23.41
58	En inmiddels doen meer dan 7000 steden hieraan mee.	10.05
59	Ook Parijs: Voor de verandering even geen verlichte Eiffeltoren.	10.14
60	Allemaal om aandacht te vragen voor klimaatverandering.	5.39
61	In Nederland ging bij onder meer de Domtoren in Utrecht en de Erasmusbrug in Rotterdam een uur lang het licht uit.	6.53
62	We gaan naar een opvallende verschuiving in de publieke opinie in Amerika.	4.74
63	Voor het eerst hebben de Amerikanen volgens diverse opinie-onderzoeken.. namelijk niet meer de meeste sympathie voor Israël.	40.78
66	Met gemiddeld 43 % punt meer steun voor Israël dan voor de Palestijnen.	88.88
67	Maar de laatste jaren is dat drastisch gaan veranderen en nu is er meer sympathie voor de Palestijnen.	10.43
68	We gaan het vanavond hebben over de afbrokkelende steun voor Israël in Amerika.	30.01
70	Dat betekent niet dat ze zich ineens per se bekommeren om het lot van het Palestijnse volk.	8.65
71	Maar deze beweging is een interessante indicatie van een verandering.	4.42
72	Welkom Liam Klein, Amerikadeskundige bij Clingendael net als ik waarschijnlijk opgegroeid met het idee: De steun voor Israël in Amerika is enorm en absoluut.	10.47
78	Defensiesteun bijvoorbeeld, heel belangrijk voor Israël.	34.94
80	Maar het lijkt nu allemaal te kantelen, dat is opmerkelijk.	3.93
82	Hoe verschilt het tussen Republikeinen en Democraten?	13.41
84	De steun voor Israël neemt het sterkst af bij Democraten en bij kiezers die zich niet gelieerd voelen aan een van de twee grote partijen.	65.57
89	Het ligt er een beetje aan naar welke opiniepeilingen kijkt.	3.85
93	Straks praten we meer over wat dit allemaal betekent.	4.01
94	Zeker die afnemende steun bij de Republikeinen valt op.	8.66
95	Steeds meer republikeinen en conservatieve prominenten keren zich tegen de Amerikaanse steun voor Israël.	63.22
96	Ze willen dat de regering van Trump zich richt op problemen in eigen land en niet op problemen in het Midden-Oosten.	15.25
97	Republikeinen zien de oorlog in Iran niet zitten maar volgens onderzoeker Benedict Vigers is er nog iets aan de hand: De Amerikaanse steun voor eeuwige vriend Israël is al jaren aan het afnemen.	72.16
98	Topdiplomaat Aaron David Miller, werkte in de jaren 90 aan de vredesonderhandelingen in het Midden-Oosten.	8.78
99	Hij onderzoekt nu waarom de onvoorwaardelijke Amerikaanse steun voor Israël toch niet langer onvoorwaardelijk lijkt.	24.81
100	Ondertussen in Tel Aviv: Grote billboards met daarop: Bedankt God en bedankt Donald Trump.	6.43
101	Dat geluid valt ook te horen op de conservatieve bijeenkomst CPAC in Texas dit weekend.	7.41
102	De Iran-oorlog roept onder Amerikanen weerstand op maar volgens onderzoeker Rosner heeft de VS Israël juist hard nodig.	80.29
103	Veruit de meerderheid van de Republikeinse partij steunt Israël nog.	40.53
105	In hoeverre heeft Israël Amerika de oorlog met Iran 'in gerommeld'?	23.67
106	Ze hebben er best wel een belangrijke rol in gespeeld.	4.15
107	We weten ook dat Netanyahu voor de inval en ook tijdens de inval contact had met Donald Trump.	53.94
108	We weten ook dat een Republikeinse senator fungeerde als een soort doorgeefluik tussen Netanyahu en Trump.	66.88
111	De nucleaire capaciteit van Iran, als je daar bewijs voor levert dan kan je hem misschien wel overtuigen.	12.97
112	Ze hebben ook gezegd dat ze wisten waar Khamenei zat.	12.14
113	En dit wordt dus nu Trump verweten door zijn eigen achterban.	7.25
116	Het is de vraag of ze vanaf het begin hetzelfde doel hadden.	6.54
117	Het is in ieder geval duidelijk dat voor Trump en zijn regering als we dat mogen geloven dat ze een Amerika vriendelijk gezien in Iran willen.	12.41
120	Maar voor Netanyahu is het belangrijk dat Iran verzwakt is.	25.73
122	Dus als er chaos uitbreekt, als de regering verzwakt is dat het geen controle heeft over de eigen grenzen dan is de missie ook geslaagd voor Israël.	17.83
124	En juist een vorm van niet chaos, het is ongelooflijk om zo te praten over dat land vanuit Amerika gezien, niet chaos, dat wil Trump.	5.6
128	En dat is ook niet per se iets wat Donald Trump ambieerde.	6.26
130	Dat merk je ook als je naar Trump kijkt en af en toe iets laat zeggen over de manier waarop Netanyahu zich opstelt.	14.06
131	Vanaf het begin liepen de doelen misschien al uiteen.	3.91
132	Op dit moment lijkt het erop alsof Israël de oorlog wil volhouden.	13.6
135	Het is vrij duidelijk dat Trump en zijn regering niet gebaat zijn bij een lang conflict.	7.59
137	En als hij wil voorkomen dat er een revolte gaat plaatsvinden van mensen die gaan zeggen: wie zet je op 1?	9.31
139	Dan moet hij zich toch terugtrekken zonder te veel gezichtsverlies.	4.3
143	Dat is wel zorgelijk vanuit het perspectief van Tel Aviv.	4.92
146	Er werd gezegd: we moeten erop blijven hameren dat de band zo solide is.	4.49
148	Onder andere doordat er veel raketten worden afgevuurd op Israël.	73.52
149	En voor het afweermechanisme zijn ze afhankelijk van Amerika.	10.19
150	Maar een land als de VS, zouden die de handen er vanaf kunnen trekken?	20.29
152	Dachten dat Donald Trump een revolutie in het buitenlandbeleid zou veroorzaken, geen oorlogen beginnen.	14.27
154	Maar er zijn wel stemmen die veel forser in de wedstrijd staan.	4.34
155	Bijvoorbeeld ook JD Vance, staat er scherper in het terugtrekken van de Amerikanen.	20.57
156	En die kan ook een belangrijke rol spelen in de toekomst van Amerika.	4.93
159	Straks: 12 jaar geleden werd de leeftijdsgrens voor het drinken van alcohol verhoogd naar 18 jaar.	88.43
160	Inmiddels komen er op de Spoedeisende hulp-afdelingen.. niet méér jongeren binnen na overmatig drinken maar ook niet minder.	64.99
161	Ik bleef maar doordrinken en doordrinken en die rem was er gewoon helemaal af.	3.57
162	Ik merk gewoon aan zowel mijn korte- als mijn lange termijn-geheugen dat ik dat echt wel kapot gedronken heb.	3.68
166	Mega-grote datacenters die ruimte en stroom vreten.	48.92
167	Er zijn er nu drie van in Nederland en wat de politiek betreft blijft het daar ook bij.	19.18
168	Want de stroom die zij gebruiken is hard nodig om woonwijken aan te sluiten, en bedrijven.	8.55
169	Sinds 2022 is er daarom een verbod op nieuwe hyperscales.	53.09
170	Alleen: dat heeft in de praktijk nog niets veranderd.	3.98
171	De bouw van deze enorme datacenters gaat gewoon door.	18.15
179	Ik zie het belang van datacenters, want we hebben het nodig.	4.31
180	Ik bedoel, ik zit zelf ook op Google en ChatGPT maar er zijn andere plekken te bedenken waar je dat kunt doen.	4.16
182	Nou, het is natuurlijk niet echt een woonwijk hier, toch?	6.32
183	Nou, er wonen hier toch ruim 200 gezinnen die daar direct last van krijgen doordat ze tegen zo'n gebouw aan gaan zitten kijken.	15.08
185	Ze zijn niet meer weg te denken in onze digitale economie.	7.15
188	Dit is de schakelkast die eigenlijk zorgt dat we altijd stroom hebben.	20.87
190	Dit is de datavloer waar alle data staat, waar alle IT-apparatuur staat.	10.19
192	Van e-mails tot appjes, van overheden tot ziekenhuizen.	8.2
194	Onze economie stort in onze samenleving stort in zonder datacenters.	88.11
195	We kunnen niet zonder deze digitale infrastructuur.	6.43
197	Je ziet het op een gegeven moment aan wat er op het dak staat.	3.75
198	Alles wat er op het dak zit is voor koeling van de servers binnen.	3.66
200	In de gemeente Haarlemmermeer, een internetknooppunt, staan er al meer dan 30.	9.15
202	Het verbruik wat wij hier hebben is 33 keer Als al die datacenters in bedrijf zijn, 33 keer het verbruik van de complete luchthaven Schiphol.	47.71
206	Bedrijven, woningen worden niet aangesloten op het elektriciteitsnet omdat daar geen plek is.	83.61
207	Dan vraag ik me af: Ben ik nou zo Hoe was het ook alweer, Cruyffiaans?	3.96
209	Datacenters gebruiken op dit moment 5 procent van alle elektriciteit in Nederland.	77.44
210	In de toekomst wordt dat naar verwachting zelfs twee keer zoveel.	20.12
212	Dat is heel problematisch, omdat je gewoon Als je de vergunning van een datacenter bijvoorbeeld zou kunnen gebruiken voor het bouwen van woningen, dan zou je heel veel woningen kunnen bouwen die aangesloten kunnen worden op het energienet.	43.22
213	Hetzelfde verhaal voor scholen en onze ziekenhuizen.	9.26
214	Iedereen staat in de rij en mag wachten tot Sint-Jutemus.	3.66
218	Sterker nog, sinds 2022 zijn ze in bijna heel Nederland verboden.	54.59
223	Hyperscales hebben wij gezegd: tot '27 komen die er niet meer bij.	23.63
224	Maar er zijn op een aantal plekken dat datacenters, dus de hyperscales- al wel een vergunning aangevraagd hebben voordat we de datacenterstrategie hadden.	13.98
226	Eenmaal een vergunning afgegeven, valt hij niet meer terug te draaien?	13.55
227	Als-ie onherroepelijk is, valt-ie niet terug te draaien.	5.03
228	Bij de datacenters begrijpen ze de aversie niet tegen hyperscales.	15.05
230	Die nemen ook ruimte in, gebruiken ook elektriciteit maar zijn een stuk minder efficiënt.	40.1
232	En die schaal is nodig om eigenlijk Nederland te draaien om de economie en de samenleving te blijven draaien.	7.19
233	Je kan ook niet de haven van Rotterdam een olietanker vervangen door honderd roeiboten met een oliepad.	44.54
234	Zo zit het ook inmiddels met de digitale economie met de digitale hyperstructuur.	4.96
235	Wat vindt u er dan van dat de politiek daar vanaf wil?	8.55
236	De kennis in de politiek over datacenters is te weinig gezien het belang dat ze hebben voor de Nederlandse economie de Nederlandse samenleving en de belangrijke thema's zoals bijvoorbeeld de energie-transitie.	27.14
237	In de Haarlemmermeer gaat de bouw van datacenters intussen gewoon door.	48.38
238	Als niemand data verbruikt, komt nergens een datacenter.	86.85
241	We willen allemaal dat telefoontje waar we de hele dag mee in onze handen zitten we willen spelletjes spelen, we willen vlees eten.	5.74
242	Ik bedoel, iedereen weet dat als je iets niet wilt, moet je het niet doen.	5.36
243	En we doen het allemaal wel, dus het is niet terug te draaien.	3.9
247	Tenzij heel Nederland besluit om terug te gaan naar een ouderwetse telefoon en brieven te versturen.	31.93
248	En hebben we dat weer: Wat moeten met al dat papier?	4.21
254	De bouw van deze hyperscale in de Haarlemmermeer zal nog een paar jaar duren.	6.91
257	In de serie 'Nuchter bekeken' kijken we naar verschillende facetten van alcoholgebruik door jongeren.	74.2
258	12 jaar geleden werd de leeftijdsgrens voor alcohol verhoogd van 16 naar 18 jaar.	81.13
259	Nu stellen we vraag: hoe staat het ervoor met de drinkende jeugd?	27.72
263	Toen mocht ik voor het eerst van mijn ouders ook drinken dus ik had wat vrienden uitgenodigd.	4.23
264	Om 21 uur kwamen mijn vrienden ongeveer en om 10 uur lag ik al laveloos kotsend op de bank omdat ik toen al niet kon omgaan met het alcohol wat ik voor handen had.	4.7
266	Vanaf het moment dat ze begon met drinken verloor ze de controle.	8.49
267	Meerdere keren belandde ze op festivals bij de EHBO.	8.83
268	Ik bleef maar doordrinken en doordrinken en die rem was er gewoon helemaal af.	3.57
269	En ik had ook eigenlijk niet echt meer door hoe ver ik al was en hoeveel ik al had gedronken.	3.45
270	Totdat ik wat ik later te horen kreeg onderuit ben gegaan dus ik ging knock-out.	3.52
271	Ik kon niks meer, ik zei niks meer, ik bleef maar overgeven.	3.41
272	Dat was best wel een intense ervaring en zeker ook hoe ik mijn vrienden er achteraf over heb gehoord.	3.76
273	Dat ik gewoon zo die grens niet meer had dat ik het zelf niet eens door had dat ik al zo ver was dat ik knock-out zou gaan.	3.65
274	Nico van der Lely is kinderarts en wijt een groot deel van zijn carrière aan alcoholpreventie onder jongeren.	17.78
275	In 2006 richtte hij de eerste speciale alcoholpoli voor jeugd op.	11.73
276	Je ziet grosso modo zo'n duizend kinderen per jaar.	75.51
277	Dan heb ik het over mensen tot en met 17 jaar in de ziekenhuizen in Nederland.	4.97
279	Dat is verschillend per kind en aan de afhankelijk van hoe ze gedronken hebben en welke leeftijd.	34.7
281	1 op de 4 heeft secundair letsel, zoals wij het noemen.	74.94
282	Ze vallen ergens vanaf of ze hebben geweldsdelicten.	79.52
286	Zeker in zo'n koude periode als we gehad hebben is de centrale temperatuur laag.	51.5
287	Dat levert ons weer een probleem als we moeten reanimeren.	4.68
291	Het beschadigt het ontwikkelend brein en zorgt voor IQ-verlies en een verminderd concentratievermogen.	90.94
293	En als je blijft drinken zorgt het voor een verhoogde kans op zeven soorten kanker.	90.85
294	Ook kan het zorgen voor hartritmestoornissen en spierverval.	88.51
297	Alles wat ik in nuchtere staat niet zou doen daar zei ik veel eerder ja op.	3.63
298	Gekke dingen uithalen, domme dingen doen, dingen beklimmen- mensen uitschelden, heel boos worden.	33.33
299	Dat zijn dingen die ik nuchter normaal gesproken echt niet zou doen.	4.5
300	Maar op het moment dat ik ook maar één druppel alcohol in mijn systeem had Het vervaagde mijn eigen grenzen zo.	3.85
301	Dat is echt onbeschrijkelijk hoe erg alcohol je kan veranderen.	9.74
302	Van der Lely zette zich jarenlang in voor de verhoging van de minimumleefdijd voor alcohol drinken van 16 naar 18 jaar.	28.55
303	Met resultaat, jongeren die op de alcoholpoli binnenkomen zijn ouder dan voor die wetswijziging.	88.93
304	En het aantal jongeren dat binnenkomt op de poli stijgt niet meer.	89.96
309	Het neemt niet toe, het aantal jongeren, maar het neemt ook niet af.	23.84
312	Dus dat is wel van belang om te weten, ook voor de beleidsmakers.	3.88
313	Het is schadelijk als je veel drinkt, vaak drinkt en op jonge leeftijd drinkt.	89.62
314	Na een behandeling in een jeugdkliniek gaat het nu weer goed met Fleur.	4.46
315	Ik ben inmiddels 2,5 jaar verder sinds ik mijn behandeling heb gehad bij Yes We Can.	6.28
319	Wat denk je dat alcohol kapot heeft gemaakt in jouw lichaam en in jouw leven?	21.64
320	Sowieso de band met mijn ouders en met de rest van mijn gezin.	3.69
322	En ik merk aan zowel mijn korte- als mijn lange termijn-geheugen dat ik dat echt wel kapot gedronken heb.	3.46
326	Morgen ons laatste deel van onze serie 'Nuchter bekeken''.	4.5
328	Hoe houden zij stand in een van alcohol doordrenkte samenleving?	22.17
331	En nu al op ons Youtube-kanaal: Ze worden de belangrijkste verkiezingen van Europa genoemd: De parlementsverkiezingen over twee weken in Hongarije.	10.57
332	Waarom twee grootmachten Orbán in het zadel proberen te houden legt onze Europa-correspondent Saskia Dekkers uit.	11.11
334	En morgen zijn wij er weer op, gewoon op NPO 2, om 22 uur.	5.8