Tijd voor MAX 🇳🇱

_id	6ad7925965ce8a25651d50fe
url	https://npo.nl/start/serie/tijd-voor-max/seizoen-53/tijd-voor-max_903/afspelen
datetime	2026-10-20 17:10:00
description	Judith Fanto is genomineerd voor de NS Publieksprijs met haar roman Narcis. Ze schuift aan om te vertellen over haar boek, haar inspiratie en de thema's in het verhaal. * Hajo Bruins en Sylvia Poorta schuiven aan over de musical Cabaret. Ze vertellen over de verhalen achter hun personages en de actualiteit van de musical. * Wie het nieuws volgt kan nauwelijks om Amerika heen. In hun theatercollege duiden Laila Frank en Bob Deen de grote veranderingen in Amerika en de mogelijke gevolgen daarvan. Ted van Essen staat op Wereld Osteoporosedag stil bij botontkalking. Wat kun je eraan doen?

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Hartelijk welkom.	3.95
2	Bij ons aan tafel schrijver Judith Fanto arts Ted van Essen, journalisten Laila Frank en Bob Deen en acteurs Hajo Bruins en Sylvia Poorta.	7.77
3	Het is dinsdag 20 oktober de dag waarop de Oekraïense president Zelensky tijdens gesprekken in Oslo zijn zorgen heeft geuit over de vertraagde levering van Amerikaanse Patriot-luchtafweerraketten.	74.58
4	Voor Oekraïne zijn die systemen van groot belang om zich te beschermen tegen Russische raket- en droneaanvallen.	59.26
5	Het nieuws komt op een moment waarop de toon vanuit Trump richting Kyiv steeds kritischer wordt.	8.31
6	Bob, waar komt die veranderende houding van de Verenigde Staten vandaan?	5.11
10	Trump probeert te laten zien aan Zelensky die de basis.	67.15
11	Het is toch wel een enorme breuk met de alliantie die we met Europa hebben om Oekraïne te helpen.	17.59
13	We willen natuurlijk graag rekenen op Amerika als bondgenoot.	4.1
14	Trump oefent keer op keer druk uit op het slachtoffer.	32.49
16	En de dag dat Gerard Joling aankondigde te stoppen met Toppers in Concert en dat deed hij via dit videobericht.	13.76
18	Na ruim 21 jaar heb ik besloten om te stoppen met Toppers In Concert.	6.27
19	Ik kan jullie vertellen, dat is geen makkelijke beslissing geweest.	3.95
21	Ik ben ongelooflijk trots en dankbaar dat ik dit jaren heb mogen doen.	3.86
23	Het zal mij waarschijnlijk nooit meer gebeuren om ooit nog in zo'n grote arena te staan maar ik heb ervan genoten.	4.0
25	Hij gaat zich vooral richten op zijn televisiewerk.	8.11
30	Hij ziet er net zo oud uit als toen hij 41 jaar geleden begon.	6.52
32	Alleen maar een keer hoesten of niezen en dan al een rugwervel breken, dat is wel even schrikken.	3.76
33	Toch kan het gebeuren en dat komt dan door botontkalking oftewel osteoporose.	74.38
35	Ted, wat verstaan we precies onder botontkalking of osteoporose?	10.54
36	Het opbod wordt sterk gemaakt doordat er kalk in wordt opgenomen.	26.53
46	Dat kun je tegenhouden door voldoende kalk en vitamine D te nemen.	81.69
47	Dat zijn dingen die je nodig hebt om het kalk goed in te bouwen.	10.18
48	Maar toch kun je te weinig binnenkrijgen en dan kunnen je botten spontaan breken.	71.88
49	Er zijn mensen die er helemaal geen last van hebben.	4.63
50	En als je dan een foto maakt kun je zien dat ze een ingezakte wervel hebben.	7.58
53	Maar bijvoorbeeld bij een keer niezen kan het al gebeuren?	6.16
54	Dan is er kennelijk op dat moment een net iets te hoge druk.	3.83
55	Maar het kan ook gewoon spontaan gebeuren of bij een valpartij.	3.91
56	Het schijnt bij ongeveer 1 miljoen mensen voor te komen.	11.41
60	Tot je vijftigste beschermende vrouwelijke hormonen het afbreken van botten.	90.6
64	Je ziet dat er sterke bot wordt vervangen door het minder sterke.	4.31
65	Je kunt je voorstellen dat het makkelijker breekt wanneer je dan valt.	7.47
66	Een gebroken heup komt zelden voor op jonge leeftijd.	90.44
67	En op oudere leeftijd hoef je maar even te vallen en dan is het al gebroken.	11.33
70	Maar kun je iets doen om het te voorkomen, behalve kalk nemen?	12.45
73	Buitenspelen is voldoende voor een goede uitgangspositie.	8.59
74	Maar je moet dus ook goed blijven bewegen en spieroefeningen doen.	5.5
76	Dat kan met zuivelproducten, maar bijvoorbeeld ook met boerenkool.	23.99
82	Dat is iets waar we in Nederland vaak gebrek aan hebben.	5.25
83	Vrouwen boven de 50 wordt altijd aangeraden om dit extra in te nemen.	77.65
85	Zonlicht zorgt voor het aanmaken van vitamine D. Dat gebeurt iets minder bij mensen met een donkere huid.	90.23
88	Als je er onvoldoende van hebt kun je dat aanvullen met tabletten.	42.09
89	En als het heel erg is met de botontkalking zijn er ook medicijnen.	27.22
90	Iedereen die een breuk krijgt na zijn vijftigste dan kijk je altijd of het osteoporose is.	78.98
92	Dan moet je altijd kijken of er geen botontkalking is.	4.85
93	Als dat zo is kun je dus de volgende breuk voorkomen door er medicijnen voor te slikken.	19.84
97	Lang niet altijd wordt er een foto van de rug genomen.	4.31
98	Je kunt een breuk in de ruggenwervel hebben zonder dat je het merkt.	87.02
101	Als er meerdere breuken zijn is het best een ernstige zaak.	6.68
105	Laila, als je het nieuws uit Amerika volgt Je kunt wat meer van jezelf laten zien.	3.67
106	Als ik het nieuws aan het duiden ben moet je uitleggen wat je doet.	4.13
115	Dat heeft effect op de levens van heel veel mensen.	26.1
116	Of het nu immigranten zijn of mensen die op school zitten.	20.34
118	Het maakt heel veel mensen onrustig en hij is heel onvoorspelbaar.	5.53
122	Bijvoorbeeld mensen die niet geboren zijn in Amerika en afhankelijk zijn van een visum dat is een grote groep mensen die hij onzeker is over of ze worden opgepakt.	86.15
123	Maar ook gewoon mensen die onzeker zijn over hun financiële toekomst.	7.1
124	Bedrijven die niet goed weten waar ze op moeten rekenen.	13.41
125	En wat ook anders is, dat is ook een gebrek aan vertrouwen in de overheid.	4.75
127	Ik heb het zien uitbreiden naar groepen waar ik het niet van kende.	3.61
131	Je ziet ook veel mensen die opstaan en in verzet komen.	6.77
132	Een van die gekke contradicties van Trump is dat hij veel mensen in beroering brengt maar er zijn ook veel mensen die opeens politiek actief worden.	11.01
136	Dat is niet alleen in Amerika, dat zien we hier ook.	8.25
141	Het is ook nog steeds een magisch land waar veel mooie dingen gebeuren.	4.17
143	We zie nu alles wat de president doet, maar de andere dingen dus niet.	5.03
145	Er komen nog steeds prachtige culturele producten vandaan.	4.14
146	Ik hou heel veel van het land, dat verdwijnt ook niet.	4.02
147	Ik zit nog even na te denken over dat je zegt: Aan de ene kant heeft Trump zijn eigen agenda en aan de andere kant is hij onvoorspelbaar.	7.75
154	Hij zet ook druk op Oekraïne omdat hij zich zorgen maakt over de verkiezingen.	38.39
155	Door een lagere dieselprijs al op bij kans te maken om midterms om het daar beter te doen.	26.45
158	Ik denk altijd dat die Amerikanen hem opeens weer het gunnen./ Dan moet hij de dieselprijs wel omlaag weten te krijgen.	10.82
159	Hij heeft nu een heel klein beetje gekocht, dus dat schijnt hem niet te gaan lukken.	3.46
164	Je ziet dat Donald Trump daar heel erg boos over is dat Zelensky de olieraffinaderijen blijft aanvallen.	72.65
167	Wat ik ook heb zien veranderen is dat een deel van de achterban zich echt verraden voelt door Donald Trump.	6.08
169	Dat zijn mensen die zeggen: je zou nooit meer een oorlog in het buitenland beginnen.	4.29
174	Maar krijgt hij het toch niet voor elkaar om iedere keer weer iets te verzinnen waardoor hij die mensen weer geruststelt.	3.88
175	Omdat hij zegt dat het uiteindelijk toch nog goed gaat komen.	5.08
177	Maar een groot deel van de kiezers die hem een kans hebben gegeven zeggen: hell, no!	4.18
178	Natuurlijk komende dieselprijzen niet echt door Oekraïne.	76.03
185	Maar of dat echt het buitenlandse beleid gaat veranderen dat is lastig om te zeggen.	5.45
188	Er is nog nooit een president geweest die zo ver ging Ik heb wel eens een bedrag gehoord.	7.29
193	Zijn zonen worden rijk met deals die worden gesloten.	8.03
197	Zijn ze ook niet heel boos over de gezondheidszorg?	16.33
202	Waar een deel boos over is is dat hij daarop heeft bezuinigd.	4.62
203	Maar de grote zorgen zijn de kosten in het levensonderhoud.	37.94
205	Op dit moment zijn het vooral de boodschappen en de benzine en diesel.	11.8
206	De brandstofprijzen vinden de boeren ook echt verschrikkelijk.	74.39
209	Hoe gevaarlijk is die koers, niet alleen voor Oekraïne maar ook voor ons in Europa?	55.2
211	Door de keuzes die Donald Trump maakt komen er gewoon Oekraïners om.	62.31
214	En onze veiligheid vindt hij ook niet zijn probleem.	4.12
217	Maar om op die manier met je bondgenoten om te gaan met heel veel dreigementen.	3.77
218	We weten ook nog wat hij heeft gezegd over Groenland.	16.03
219	Als hij zich zo opstelt kun je niet anders dan conclusies trekken en je erop voorbereiden dat je minder afhankelijk bent van Amerika.	5.44
222	Hij bedreigd door te zeggen dat bij dit anders ook in Amerika gebeurt.	12.39
223	Maar zijn volgelingen hebben nooit het Capitool bestormd.	6.78
226	Hij zei ook dat er een staakt-het-vuren was tussen Rusland en Oekraïne.	43.82
229	Dan lijkt het mij uitgesloten dat hij het gaat accepteren.	4.62
232	Dat is dat hij lokale verkiezingsbeambten onder druk zet.	5.97
234	Iedere staat gaat over de eigen wetgeving en regelgeving.	7.17
236	Hij kan stembiljetten in beslag laten nemen door zijn ministerie van Justitie.	12.97
240	Het zou kunnen dat hij de agenten van de immigratiedienst in wijken waar veel immigranten wonen gaat inzetten bij de stembus.	46.44
245	Het zijn tussentijdse verkiezingen over lokale dingen.	6.38
246	Maar Trump is zo verschrikkelijk impopulair dat ze het op deze manier proberen te winnen.	15.29
248	Het is wel het begin van het einde van het tijdperk Donald Trump.	7.14
253	Hij is en te oud en dat kan heel snel gaan, hebben we gezien bij Joe Biden.	20.68
254	Je ziet ook steeds vaker filmpjes dat hij de weg kwijt is.	5.68
257	Er wordt in de podcasts niet meer over hem gesproken.	10.8
262	Dat is een beetje de geruststellende gedachte uit de show.	3.77
264	De Amerikanen doen meestal wel het juiste nadat ze alles hebben geprobeerd.	5.68
267	In Tijd voor Max ontvangen we de komende tijd alle genomineerden voor de NS-publieksprijs vandaag is schrijver Judith Fanto bij ons.	6.82
275	Ik zit vijf jaar achter een bureau en opeens heb ik dit.	3.94
278	Ik heb mij een beetje door de hele opleiding gegebluft door goed te schrijven.	3.43
279	Maar ik ben gaan schrijven door allerlei omstandigheden.	3.42
280	Er gebeurde in ons gezin heel veel tragische dingen.	7.11
282	En toen dacht ik, hoe moet ik tussen al deze ziektes mentaal overeind blijven?	9.04
283	Ik kon niet meer werken, ik moest zorgen en troosten en overleggen.	4.69
285	En toen dacht ik, ik ga die roman schrijven die ik altijd heb willen schrijven.	3.48
288	Iedere avond zat ik lekker in die andere tijd op die andere plaats.	3.68
289	En toen iedereen al lang weer gezond was in het gezin schreef ik nog even door en ik had het boek af.	3.63
290	En tot mijn verbijstering werd dat een totale bestseller.	3.91
293	Ik dacht dat het leuk zou zijn om het niet in eigen beheer uit te geven.	4.14
296	Toen moest ik ook nog kiezen, dat was heel erg ingewikkeld.	3.46
302	Mijn joodse schoonouders uit Wenen maakte ook deel uit van zo'n vriendengroep.	5.72
306	Wat er gebeurde was dat twee van die vrienden uit die groep zich bekeerden tot het nazisme.	30.95
308	Tot de beweging die mijn grootouders naar het leven stond.	3.66
311	Dus op het totale gevoel van verraad wat je dan kunt hebben.	4.44
312	En je behoefte aan vergelding of de mogelijkheid van vergeving.	4.74
316	Als ik daar loop, alle historische gebouwen en straten zijn nog helemaal hetzelfde.	4.5
317	Dan loop ik ook echt in de voetstappen van mijn grootouders.	3.55
322	Letterlijk op dezelfde trappen naar de universiteit omhoog.	3.53
324	Je beschrijft hoe politieke overtuigingen vriendschappen naar het leven kunnen staan.	4.42
325	Ook heel herkenbaar in Cabaret, de musical van straks.	4.25
328	Erover dat de invloed van grote politieke ontwikkelingen die hebben invloed op levens van gewone mensen.	9.89
331	Die speelt zich af in de periode tussen de Eerste Wereldoorlog in de Tweede Wereldoorlog.	12.44
337	En zijn absolute parallellen tussen die tijd en deze tijd.	4.15
338	Je bent zelf best extravert maar je hebt gekozen voor een hele introverte hoofdpersoon.	5.08
342	Als ik aan een boek begin ben ik vijf jaar later ook niet meer dezelfde persoon.	3.42
345	Maar ik heb ook geschreven over geur, daar wist ik ook niks van.	4.35
346	Dat is een belangrijk onderdeel, je hebt ook een geur bij.	5.16
347	Mijn hoofdpersoon uit dit boek die verhuist op 10-jarige leeftijd noodgedwongen, het is 1916 naar de Weense kant van zijn familie, de familie van zijn vader.	6.85
348	Daar wordt hij opgewacht door zijn nieuwe opvoeder, zijn tante.	7.87
352	Ze ademt een soort vluchtige arrogante geur uit: 4711!	3.91
354	Maar geur is een van de belangrijkste zaken die je terug kunnen brengen naar je jeugd.	20.85
357	Mee naar Wenen en ik voer ze door de geuren van Wenen.	3.86
358	En ik hoop dat de lezer zich dan ook in 1928 beweegt.	3.91
359	Ik vind ook wel dat je het heel erg lekker kan vertellen.	4.12
360	Ik heb het al heel vaak moeten vertellen deze week, haha!	3.65
368	En mijn derde roman gaat over een liefdesgeschiedenis.	7.48
372	Er kan nog tot en met 12 november gestemd worden op de genomineerden via NS-publieksprijs.nl.	7.12
376	Want de iconische musical Cabaret speelt zich in die stad af begin jaren 30.	11.05
378	Terwijl daarbinnen uitbundig wordt gefeest verandert de wereld buiten razendsnel door de opkomst van het fascisme.	5.28
379	En langzaamaan sijpelt het ook de club binnen: Iedereen feest alsof z'n leven er vanaf hangt.	3.52
382	Er gebeuren dingen waar je totaal geen weet van hebt.	5.65
400	Het ging ook over romantiek in een keiharde wereld.	4.05
404	Maar ook de inhoud en de lichte vorm, dat vond ik geweldig in het theater.	3.71
405	Sylvia, het speelde zich af in de jaren 30 in Berlijn.	9.59
408	Het is eigenlijk al een beetje genoemd door alle andere gasten.	3.99
414	Duitsland wordt enorm gestraft voor de Eerste Wereldoorlog.	84.43
415	Eerst is er nog een economische groei maar daarna raken ze al hun financiën kwijt.	12.97
419	Mijn personage Fraulein Schneider heeft het er ook over.	8.2
420	Ze is houdster van een pension en moeten inkomen voor zichzelf verzorgen.	25.59
424	Die vindt ook plaats in een gedeelte van Duitsland.	19.67
425	Dat moet een enorme invloed hebben gehad op een bevolking die uit elkaar wordt gespeeld.	4.93
432	En dus te negeren wat er eigenlijk aan catastrofaals staat te gebeuren.	4.96
435	Als ze naar onze voorstelling zijn geweest moeten zijn daarna naar jullie programma, haha.	3.68
436	Mijn personage is uiteindelijk overmeesterd door angst.	7.22
437	Ze durft niet meer in te gaan op het huwelijk met haar joodse man.	6.48
443	En ook iemand die denkt: Die Duitsers zijn verstandiger dan mee te gaan lopen.	13.08
444	Maar hij weet dat hij joods is en dat het over hem gaat.	7.87
445	En hij denkt, als ik het maar ontkennen en mijn handel blijft voeren en als ik gelukkig ben, dan overkomt het mij niet.	3.53
448	Als je denkt aan jezelf, dat we pakketten in huis moeten hebben.	5.15
449	En als je denkt aan de consequenties van een oorlog.	5.4
453	Veel mensen zijn helemaal niet in staat om ergens heen te gaan.	17.65
456	Als je het allemaal gaat doen dan roep je het misschien over je af.	4.5
457	Als je alle noodmaatregelen voor elkaar gaat brengen.	4.43
458	Je verplaatst je geld vast naar Amerika of naar Zuid-Amerika.	75.37
459	Maar deze twee mensen worden mateloos verliefd op elkaar.	86.48
461	Je kunt ook heel goed zien dat ze heel erg verliefd worden op elkaar.	4.62
462	Er komt een groot verlovingsfeest, maar dat gaat niet lekker.	4.76
464	Dan blijkt op enig moment er trekt eigenlijk een bevriend iemand van mij dus, die haar dus soms ook klanten bezorgt in haar pension.	4.86
466	Zo brengt ze ook de schrijver, die de hoofdpersoon is van ons musical.	7.15
470	Maar hij trok zijn jas uit en opeens komt daar zijn politieke overtuiging.	3.69
472	En hij waarschuwde haar voor de consequenties van het huwelijk.	5.98
477	Chantal Janzen is na ruim 10 jaar weer terug in het theater.	7.85
482	Ik kijk er altijd met veel bewondering en plezier naar.	3.69
483	Als Freek zingt, dan kun je alleen maar denken: Hoe is het mogelijk dat dit geweldig makkelijk gaat?	5.82
488	Het zijn super collega's en ze zijn ook nog heel erg aardig.	3.89
491	Vroeger was het wel zo dat je met elkaar mot moest hebben om mooie kunsten te maken.	4.92
493	Het is heel mooi dat we het goed met elkaar kunnen vinden.	4.42
496	Het speelt zich af in allerlei verschillende zalen.	5.14
499	Daarom is het belangrijk om heel goed met elkaar te zijn.	4.88
502	De musical Cabaret is tot en met januari exclusief te zien in het Delamar Theater in Amsterdam.	11.29