Tijd voor MAX 🇳🇱

_id	697257919c4488f33f797efa
url	https://npo.nl/start/serie/tijd-voor-max/seizoen-53/tijd-voor-max_731/afspelen
datetime	2026-01-22 17:10:00
description	Wetenschappers hebben voor het eerst een parkinson-kaart van Nederland gepubliceerd. Waar loop je de meeste kans op het ontwikkelen van de ziekte? Ted van Essen schuift aan. * Wat betekent het om een nieuw leven te krijgen als gevolg van het verlies van een ander? In het boek Het aanbod beschrijft Jeroen van der Kris hoe een levertransplantatie zijn leven veranderde. * Anita Witzier vertelt over de podcast De Zestigers, die ze maakt met Roelof Hemmen, Renée Fokker en Gijs Staverman. * Josine Droogendijk over de rechtszaak die de Britse prins Harry heeft aangespannen tegen tabloid The Daily Mail. * De Neil Diamond Memories treedt op.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Hartelijk welkom, live vanuit Studio 23 is het weer Tijd voor MAX.	4.27
1	Bij ons aan tafel koningshuisdeskundige Josine Droogendijk.	5.24
5	Hij vertelt over de levertransplantatie die zijn leven veranderde.	45.57
7	*Soo Soolaimon *Solai Solai Soolaimon *Lord of my want *God of my need *Leading me on *On to my woman she dance for the sun* Zo meteen meer Neil Diamond.	7.04
8	Het is donderdag 22 januari de dag dat Zelensky en Trump elkaar spraken in Davos.	20.77
9	Het is bijzonder dat Zelensky vandaag in Davos was.	19.14
10	Hij wilde eerst niet komen, vanwege de situatie in Oekraïne.	24.84
11	Na Russische aanvallen zitten duizenden appartementen in Kyiv al dagenlang zonder verwarming of stroom.	90.32
12	Het is ook de dag dat Amsterdam UMC meldt dat Smartwatches kunnen helpen bij het opsporen van hartritmestoornissen.	86.44
13	Want ze kunnen ook de stoornissen herkennen die mensen zelf niet voelen.	54.21
18	Als het een tijdje onregelmatig is, boezemfibrilleren dan staat het hart een beetje stil en er kunnen stolsels naar je hersenen gaan.	87.12
21	Maar je kunt tijdig middelen nemen om het bloed te verdunnen.	84.07
22	Die bloedverdunners zorgen ervoor dat de propjes niet doorschieten.	89.02
25	Want wetenschappers van de Universiteit Utrecht en het Radboud UMC hebben voor het eerst een Parkinson-kaart van Nederland gepubliceerd die in beeld brengt waar je de grootste kans loopt op het ontwikkelen van de ziekte.	88.91
26	Als je naar die kaart kijkt, wat valt er uit af te leiden?	7.37
27	In het noorden komt het meer voor en in het zuiden minder.	60.43
31	We weten wel dat Parkinson te maken heeft met pesticiden luchtverontreiniging en zware metalen.	90.22
32	Maar het is moeilijk om het op provincieniveau uit te vogelen.	4.09
34	Maar het is opvallend en reden voor verder onderzoek.	4.33
35	Moeten mensen in de noordelijke provincies en Utrecht waar kom jij vandaan?	5.61
40	Als het in de provincie meer voorkomt dan het in de kleine streek veel voorkomen en op een andere plek niet.	12.81
41	Je moet meer details weten om er iets over te kunnen zeggen.	3.92
42	Als je met pesticiden werkt, kan dat parkinson geven.	83.62
43	Wijnboeren in Frankrijk zijn daar vaak de dupe van.	79.71
45	Als je verder weg woont, weten we niet precies of het ook zo is.	6.4
48	Maar die bestrijdingsmiddelen als je naar die provincies kijkt is het in de ene provincie wel en in andere niet.	23.49
51	Het heeft met akkerbouw te maken, zoals in het noorden.	25.67
52	Zeeland heeft veel akkerbouw en daar komt het minder voor.	89.73
57	Maar het is reden voor verder onderzoek of je het verband kunt leggen.	4.42
58	Hoe meer je er mee te maken hebt, hoe groter de kans is dat je parkinson krijgt.	12.8
59	Er was nog iets opmerkelijks: dat het bij technisch hoger opgeleide mensen vaker voorkomt.	50.1
61	Meestal hebben theoretisch opgeleide mensen een hoger inkomen en zijn langer gezond.	90.3
62	In dit geval zijn de mensen die tot lage inkomensgroepen behoren die hebben minder kans.	64.85
63	Er is een theoretische verklaring, het is geen bewijs.	5.83
64	Het kan zo zijn dat de hogere sociaaleconomische groepen gezonder en langer leven, maar kennelijk parkinson kunnen krijgen.	29.19
65	Als je veel rookt, ben je een beetje beschermd tegen parkinson.	71.24
66	Pas op, ik zeg niet dat je moet gaan roken, want je kunt ook longkanker krijgen.	9.16
67	Maar dat is een opvallende bevinding dat mensen die veel roken minder kans hebben op Parkinson.	88.98
68	Parkinson heeft te maken met stoffen in je hersenen.	90.77
70	Als je veel van die stof in je hersenen hebt ben je geneigd tot verslaving.	90.62
71	Dus het verband met de hoeveelheid dopamine in de hersenen en niet zozeer met het roken zelf.	81.14
83	Precies, en de behandeling is beter en de diagnostiek.	5.99
84	Het is zeker goed om een oorzaak te vinden, te zoeken.	4.38
85	Maar vooralsnog is het nog niet duidelijk hoe dicht je bij zo'n veld kan liggen zoals in de Achterhoek, waar ze lelies kweken.	4.7
86	Mannen hebben wel veel meer kans op parkinson dan vrouwen?	66.55
88	Maar het kan ook zijn dat zij wat vaker in bedrijven werken waar ze met dit soort spullen werken, we weten het niet.	8.96
93	En je wilt weten, de mensen die parkinson krijgen hebben die eerder in hun leven contact gehad met de middelen?	20.51
94	Dat is niet aan te tonen, maar het kan. Marcel, jij bent van de Neil-Diamond-band.	3.53
98	Het is schrijnend om te zien wat het met een mens doet.	5.87
101	Nee, ik heb nog het laatste concert bijgewoond in 2017.	7.28
106	En moet veel onderzoek gebeuren, het is een akelige ziekte.	6.6
110	Roelof Hemmen, Renée Fokker, Gijs Staverman en Anita Witzier praten in de podcast De Zestigers over de zogenoemde derde levensfase.	15.54
115	De derde levensfase, daar zit je al een jaar of vier in.	7.21
119	Je neemt wel een soort van afscheid van een bestaan wat heel lang hetzelfde is geweest.	4.48
121	Je komt in een fase, je werkt nog wel maar je rol als moeder en ouder is veranderd.	6.31
123	En op de een of andere manier is er ook meer ruimte voor reflectie.	4.03
124	En ook het besef dat de tijd die je hebt hier op aarde korter is dan ooit.	4.27
126	Toen ik 40 was, dacht ik: ik ben nog niet op de helft.	4.75
127	Op mijn vijftigste was ik op de helft en nu ben ik daar zeker over.	4.76
134	Na je zestigste dienen zich andere risicofactoren aan.	4.71
135	Gezond eten wordt belangrijker, in beweging blijven.	85.08
137	We hebben het over de liefde, als jij lang samen bent hoe zorg je ervoor dat je het leuk houdt?	5.73
138	Door samen op reis te gaan, dat kan van alles zijn.	4.68
140	Hoe ga je om met de uiterlijke en innerlijke veranderingen?	6.71
141	We kunnen van de aflevering die vandaag online komt alvast een fragment laten horen en zien.	4.67
143	Heb jij het gevoel dat je die meer hebt dan 10 jaar geleden?	4.19
146	Het is niet zo dat ik alle dagen op de bank zit te denken: wat ben ik ongelooflijk dankbaar!	3.83
149	Als je ouder wordt, worden andere dingen belangrijker voor je.	36.01
151	De ambitie die ik heb, is de dingen die ik doe zo goed mogelijk te doen en dat is een heel prettig gevoel.	3.76
152	Dan kijk ik terug en denk: wat heb ik ongelooflijk veel mooie dingen gedaan.	3.59
153	Prachtige gesprekken gevoerd en bijzondere mensen ontmoet.	3.69
155	En dat is iets wat we heel erg herkennen en terug horen.	4.07
158	Het leuke van de podcast vind ik het is voor een hele specifieke doelgroep en je kunt luisteren wanneer je wilt.	4.1
159	Je kunt luisteren naar gesprekken waarvan je het zelf misschien lastig vindt om te voeren.	5.01
162	Sowieso, na je 60e wordt er veel vaker gevraagd of je aan je pensioen denkt en of je al oma bent?	23.52
178	Ik ben er niet mee bezig, het is over negen maanden!	3.5
179	Maar toen ik 60 werd, hadden we allerlei dingen bedacht.	5.4
183	Het was de dag dat de lockdown inging, dat was mijn verjaardag.	5.23
192	Ouderen, van boven de 65 worden neergezet als een homogene groep.	90.92
195	Totaal, wij met zijn vieren zijn al totaal verschillend.	10.97
196	Kijken anders naar het leven en staan er anders in.	10.68
198	Ik vind het interessant om te horen hoe zij over dingen denken.	4.57
202	Hebben jullie het wel eens over dat mensen er somber van kunnen worden van ouder worden en denken: het grootste gedeelte van mijn leven is achter de rug?	6.35
203	Natuurlijk, ouder worden is een zegen het is niet iedereen gegeven, je weet waar je staat.	7.18
206	Bijvoorbeeld door ziekte, verlies en afscheid nemen.	30.03
215	Wat ik mooi vind aan mijn rol en The Passion het is een gigantische bubbel maar het resoneert in iedere huiskamer.	3.53
218	Dan kan je die ander in de ogen kijken en ruimte nemen en de tijd en te luisteren.	5.55
219	Dat is voor mij ook een goed thema, om over na te denken.	4.11
228	De podcast De Zestigers is vanaf nu al te beluisteren via de podcastkanalen.	7.38
230	Wat betekent het om een nieuw leven te krijgen als gevolg van het verlies van het leven van een ander?	14.42
231	In het boek 'Het aanbod' beschrijft Jeroen van der Kris hoe een levertransplantatie zijn leven veranderde.	53.58
232	Jeroen, je leefde al jaren met een chronische darmziekte toen kort na de geboorte van je eerste kind een zeldzame galwegen-ziekte werd vastgesteld.	63.08
237	De gemiddelde huisarts ontmoet een keer in zijn leven zo'n patiënt.	83.11
242	Hoe reageerde je toen voor het eerst het woord 'transplantatie' viel?	11.16
243	De eerste keer dat een arts dat woord gebruikte heb ik het wel gehoord maar niet geregistreerd.	5.8
245	Ik dacht, hij voelt zich verplicht eerlijk te zijn en hij noemt het omdat er een heel kleine kans is dat ik daar ooit terechtkom.	3.77
247	Ik slikte pillen voor die chronische darmziekte, en dacht: pillen slikken en doorgaan.	79.63
251	Dan wil je een baan aannemen in Brussel en raadpleeg je eerst een arts in het ziekenhuis.	4.83
252	Een paar jaar eerder ontdekte ik hoe ernstig de ziekte was toen ik een levensverzekering wilde afsluiten.	9.63
253	Ik hoorde maar niets van die verzekeringsmaatschappij.	4.61
254	Een medewerker aan de telefoon zei toen, vrij bot: die krijgt u niet.	48.01
255	Die medewerker had een handboek en daar stond in: De levensverwachting is iets van zeven of negen jaar.	13.98
257	Ik schrok mij op zijn Rotterdams gezegd de pleuris.	3.57
258	Je hoorde hoe ernstig het was maar toen kon je toch naar Brussel om te werken.	3.97
260	Ik werd pas ziek toen de verhuiswagen voorreed in Brussel.	5.85
261	Ik dacht: uit, klaar, mijn droom is weg, het kan niet.	3.6
265	Die arts zei: gewoon doorgaan met je leven, je weet niet hoe het verder gaat.	11.08
266	En dat kan. Maar uiteindelijk sta je op de wachtlijst voor een levertransplantatie.	74.85
270	Heel veel, ik luisterde net met interesse naar Anita Witzier.	4.2
271	Ik ben nog te jong, mag niet in de podcast, maar ik herkende veel.	3.65
272	De levensvragen die veel mensen later krijgen, stelde ik mij toen.	3.75
274	Nee, daarvoor kon ik alleen maar aan de operatie denken.	3.86
275	En was ik bezig met overeind blijven en fit blijven.	3.81
276	Ik had geen enkele voorstelling van het leven daarna.	4.04
277	En daarna werd ik wakker op een IC, en kwamen de vragen wel.	3.9
278	Toen vroeg ik me af, wat heb ik gedaan, wie ben ik, wat wil ik nog.	3.51
279	De vragen die iedereen zich ooit stelt, maar bij mij wat eerder.	3.93
283	Als ik terugkijk, maar dat is allemaal kennis achteraf als mensen vragen waar het boek over gaat over mijn levertransplantatie maar het gaat vooral over wat het is om ziek te zijn.	10.92
284	Wat ziekte met je doet, met je relaties, je plek in de maatschappij.	11.58
285	Als ik terugkijk, was ik vooral bezig al die tijd controle te houden.	3.51
287	In een ziekenhuis bepalen andere mensen alles wat je doet.	57.14
289	Ik deed die jaren voor de transplantatie alles om controle te houden.	9.0
291	Maar dan krijg je die nieuwe lever, en komt er ineens een ander proces in gang.	11.65
292	In de aankondiging zeiden we al, is het moeilijk om te leven met de lever van iemand anders?	32.74
293	Heb je dan een verantwoordelijkheidsgevoel dat je er echt iets van moet maken?	6.54
295	Ik ben ongelooflijk dankbaar dat ik dat orgaan gekregen heb.	3.71
296	Ik weet dat diegene er niet meer is, dat z'n nabestaanden toestemming hebben gegeven.	5.66
297	Ik dacht dat ik me er schuldig over zou voelen maar dat is me erg meegevallen.	4.15
298	Ik heb nu niet meer het gevoel dat er iemand voor mij gestorven is maar ik leef wel dankzij de dood van een ander.	3.7
299	Ik vind dat ik daar heel goed voor moet zorgen en het leven moet leven.	4.32
300	Kan ook een mooie gedachte zijn, dat jij daar verder mee kan leven.	4.49
301	Ik hoop dat de nabestaanden er troost uit kunnen putten maar het is allemaal anoniem.	5.84
302	Je schrijft dat veel mensen hun donor een bedankbrief hebben herschreven.	53.85
304	Ja, het is allemaal anoniem, je mag dus ook alleen anoniem een brief schrijven aan het ziekenhuis.	12.9
307	Heb ik ook gedaan, veel mensen vinden het moeilijk.	3.84
308	Maar ik schrijf voor mijn werk, dus ik vond het logisch dat ik dat moest kunnen.	3.45
313	Voor je boek heb je met artsen en ook met patiënten gesproken.	4.46
315	Het blijkt dat veel relaties geen standhouden na een transplantatie.	41.83
317	Ik ben ongelooflijk dankbaar voor dat orgaan en alles wat ze in het ziekenhuis voor me gedaan hebben.	3.69
319	Er is in het medische proces soms wel weinig aandacht voor de psychosociale kant.	7.27
321	Ik ben er in alle opzichten best goed doorheen gekomen.	3.91
322	Ik heb leuk werk, veel vrienden maar ik heb ook veel schrijnende verhalen gehoord.	3.49
323	Ik heb een leuke baan, kan mijn werk altijd meenemen.	3.81
324	Ik ben boekenredacteur, een boek nam ik altijd mee naar het ziekenhuis.	5.37
325	Maar als vuilnisman was het een ander verhaal geweest.	6.4
328	We spreken elkaar dagelijks, wonen niet meer samen.	53.08
330	Ik moet nog steeds vaak met koorts naar het ziekenhuis.	8.1
331	Ik vind het moeilijk om verder vooruit te kijken dan een week.	3.95
333	De afgelopen jaren heb ik 40 keer in het ziekenhuis gelegen.	8.22
334	O. O. Het kan zijn dat ik morgen weer opsta, koorts krijg dan zorgen ze weer fantastisch voor me, lappen ze me op.	3.78
335	En staat er nog een levertransplantatie eventueel te wachten?	9.65
341	Het is vandaag de 4e dag in het megaproces van prins Harry tegen de uitgever van de Daily Mail.	18.48
342	Harry heeft gisteren al getuigd en is ook vandaag aanwezig.	6.02
346	Het gaat over één van de demonen uit het leven van Harry.	22.86
349	Het is een strijd tegen die demon om het leven te krijgen dat hij wil.	5.0
350	Gisteren is hij begonnen met getuigen toen brak hij op een gegeven moment.	5.26
351	Hij zegt dat die hele situatie hem paranoide heeft gemaakt.	13.67
352	Stel je voor, hij sprak met zijn broer William over foto's van Diana op haar sterfbed, die gepubliceerd werden.	21.97
353	Niet veel later leest hij dat gesprek terug in de krant.	5.28
354	Wat krijg je dan, dan ga je je broer verdenken, of de schoonmaakster of is er soms afluisterapparatuur?	14.16
355	Als je dan honderden artikelen hebt waarvan heel veel niet fatsoenlijk verkregen kunnen zijn kan ik me voorstellen dat je paranoide wordt.	4.47
356	Maar een rechter hoeft niet te oordelen over de waarheid maar over wat bewezen kan worden.	7.52
357	Veel kranten hebben gewerkt met privédetectives die goed zijn in het stiekem verzamelen van informatie en het wegbrengen.	20.65
358	Er was een privédetective die zei wat hij allemaal had moeten doen.	14.02
359	Maar kort voor het proces heeft hij zijn verklaring ingetrokken.	6.88
361	Maar toen hij die verklaring schreef, zei hij op Twitter dat het nodig was dat hij die verklaring schreef.	17.57
363	En nu zegt hij opeens dat die verklaring niet van hem is.	11.82
365	Wat dit proces gaat naar verluidt om 40 miljoen dollar.	10.25
366	Dus je kunt je voorstellen dat zo'n krant liever een miljoen aan die privédetective betaalt.	15.96
368	Er zijn zaken bij, hij belde met zijn vriendin, ze hadden ruzie en dat staat dan later in de krant.	7.42
370	Er is ook een krant, News of the World, opgeheven omdat bleek dat ze mensen hadden afgeluisterd.	11.32
371	Prins Harry is in 2023 de strijd begonnen tegen de kranten.	12.03
373	Nu is de Daily Mirror aan de beurt, de grootste en moeilijkste krant.	4.65
374	Nu is de Daily Mail aan de beurt, de grootste en moeilijkste krant.	4.81
378	Maar veel mensen rond bekende personen willen praten.	12.06
379	Desnoods met wat drank op, al is het maar om interessant te doen.	4.65
382	Dat hun verslaggevers naar feestjes gaan waar zijn vrienden zijn.	3.97
384	Moeilijk om zwart op wit te krijgen wie gelijk heeft.	4.71
385	Je had die privédetective nodig om de zaak glansrijk te kunnen winnen.	4.71
388	Dat zegt de krant, dat na zes jaar de meeste zaken verlopen.	17.31
389	Maar er is meer naar buiten gekomen over de privédetective.	6.68
390	De rechters zeiden dat Harry erover mocht klagen maar Harry zegt dat hij het eerder niet mocht doen van de koninklijke familie.	28.29
391	Want die gebruikt de pers ook om zaken in eigen belang naar buiten te brengen.	7.43
392	Het is een kat-en-muis-spelletje van geven en nemen.	4.27
393	De ene dag een vervelend bericht, de andere dag iets positiefs.	4.23
394	En als hij straks wint, krijgt hij een geldbedrag maar komt er misschien slechter uit.	5.84
395	Ik begreep dat hij zijn vader niet gezien heeft terwijl hij in Londen was.	6.43
396	Ze waren vlakbij elkaar op een gegeven moment maar hebben elkaar niet getroffen.	4.68
397	Zes jaar geleden deed hij afstand van de koninklijke familie.	6.74
398	Hoe is de verstandhouding tussen Harry en Megan en Kate en William?	8.41
401	Harry leeft vanuit zijn hart en strijdt tegen onrecht.	6.06
402	William is iemand die veel meer leeft vanuit zijn hoofd.	5.23
404	Die twee begrijpen elkaar niet, en William is vrij koppig.	3.87
405	Maar ik hoop voor koning Charles dat die twee elkaar ooit opbellen en zeggen dat ze verschillend naar het verleden en heden kijken maar dat ze voor hun vader in elk geval elkaar weer zullen spreken.	4.28
411	Zoon Brooklyn heeft allerlei verhalen online gezegd.	7.21
412	Die heeft in het openbaar geklaagd over de manier waarop zijn ouders het gezin inzetten voor 'het merk Beckham'.	65.29
414	Zijn trouwerij was dus niet zijn dag, maar ze keken alleen hoe ze het merk zo goed mogelijk in kaart konden zetten.	4.04
415	Ik denk dat hij binnenkort eens een biertje moet drinken met Harry.	3.8
417	Victoria zou zich erg gekeerd hebben tegen de vriendin van Brooklyn.	10.18
419	Op de bruiloft zou Brooklyn een romantische dans doen met zijn nieuwe vrouw.	10.73
421	Die heeft toen wulps in een lingeriejurk staan dansen met haar zoon.	43.35
422	Soms is de enige manier de sociale media en hopen dat het goed afloopt.	3.76
425	Neil Diamond heeft ontelbaar veel hits op zijn naam staan.	9.86
426	Denk aan Love on the Rocks, September Morn of het gelijknamige nummer van de film die nu in de bioscopen te zien is.	11.5
427	*Sweet Caroline *Pa pa pa *Good times never seemed so good* De film gaat over een lookalike of een tributeband.	3.53
428	Twee mensen in de muziek die verliefd worden op elkaar.	76.67
429	Die vinden de passie in de muziek van Neil Diamond.	9.35
430	Precies, jij raakte op je zeventiende verslaafd aan de muziek van Neil Diamond.	14.38
434	Toen ik het voor het eerst hoorde, voelde ik het gewoon.	3.45
435	Ik was een verlegen jochie, durft nooit op te treden maar wilde graag zingen.	3.78
438	Dat triggerde bij mij om het podium toch op te stappen.	3.72
444	In het theater vertel je rond de muziek ook verhalen uit het leven van Neil Diamond.	12.09
445	Zo ook het verhaal over het nummer 'You don't bring me flowers', een duet samen met Barbra Streisand.	7.88
446	Dat dat helemaal geen duet was, maar omdat ze afzonderlijk werden gedraaid dacht men: ze moeten het samen doen.	3.99
448	Ze zaten bij elkaar op school, en droomden over de toekomst.	5.79
449	Ze kwamen elkaar 20 jaar daarna tegen, met dat nummer.	6.9
451	Een slimme dj hoorde dat ze het in dezelfde toonsoort zongen.	10.27
453	Miljoenen luisteraars belden, dat ze de plaat wilden kopen.	14.75
459	Al 7 jaar brengen ze een eerbetoon aan de muziek van Neil Diamond.	6.55
460	Tot en met juni zijn ze in verschillende theaters te zien en vooral te horen met de Sweet Caroline Tour.	6.14
462	Hier is de Neil Diamond Memories Band met het nummer 'I Am, I Said'.	11.86