Een Vandaag 🇳🇱

_id	6ad1069129df0bef04503393
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6509/afspelen
datetime	2026-10-15 18:30:00
description	Zorgen over hoge kosten gezondheidszorg * Wat gebeurt er met het geld voor gevaarlijke N-wegen * Oekraïne verliest steun Verenigde Staten * Acht Amerikaanse staten vinden OpenAI schadelijk voor kinderen en spannen rechtszaak aan

 

Statements

idx	statement	score
0	888 Er zijn plannen voor ingrijpende hervormingen in de zorg.	29.1
2	Gaat er eindelijk extra geld naar de gevaarlijke rijkswegen?	29.04
3	Er moeten dus eerst heel veel ongelukken gebeuren en zelfs slachtoffers, wil men wakker worden.	3.81
4	En: een aantal Amerikaanse staten stapt naar de rechter vanwege ChatGPT, Whitney?	19.36
5	Ja, sommige jongeren vertellen die chatbot meer dan hun beste vriend.	71.42
9	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
10	Als het aan het kabinet ligt moeten mensen meer zelf betalen in de zorg.	77.44
11	Het is de bedoeling dat je vanaf 2028 vaker een beroep doet op familie en vrienden en zelf meer betaalt.	19.03
13	Hetgeen waar ik het meest bang voor ben is dat ik mijn kinderen niet meer kan laten studeren.	8.41
18	In een campagnefilmpje voor de Patiëntenfederatie uit hij zijn zorgen over de plannen van het kabinet om de zorg te hervormen.	45.36
23	Dat houdt eigenlijk in dat de spierkracht bij mij steeds minder wordt.	9.31
24	Vroeger kon ik nog lopen, traplopen, fietsen en nu ben ik rolstoelafhankelijk.	4.51
25	Elk jaar hebben we ongeveer rond de 5000 euro aan onvergoede zorgkosten.	21.48
26	Hulpmiddelen, zoals sta-op-kussen, sta-op-lift rolstoel, onze kachel moet's winters heel hoog staan omdat anders mijn lichaam het veel te koud krijgt.	88.04
27	En die kosten worden waarschijnlijk nog veel hoger.	6.52
28	Het kabinet wil dat mensen vanaf 2028 meer gaan betalen aan de zorg.	88.55
30	Moeten mensen een eigen bijdrage betalen voor wijkverpleging.	50.96
31	Wordt de huishoudelijke hulp uit de WMO afgeschaft en stopt de belastingaftrek voor specifieke zorgkosten.	82.63
34	De eigen bijdrage voor de WMO, wegvallen van de huishoudelijke hulp.	30.32
37	Concreet zou dat financieel nu zo'n beetje 500-600 euro per maand betekenen dat we volgend jaar meer kosten hebben.	10.3
38	Chronisch zieken en patiëntenverenigingen hebben het gevoel dat de rekening vooral bij de patiënt wordt neergelegd.	10.02
40	Wat we ook zien is dat sommige van die maatregelen ook stapelen.	4.13
42	En die mensen zijn het haasje, die moeten echt veel gaan betalen en sommigen kunnen dat ook echt niet opbrengen.	5.19
45	Daarmee hoopt het kabinet 10 miljard te bezuinigen in 2031.	33.86
47	Als we kijken naar de afgelopen jaren dan zijn de zorguitgaven verhoudingsgewijs helemaal niet gestegen.	61.26
49	Maar voor de toekomst is er ook een uitdaging om dat zo te houden.	4.15
50	En vanuit dat perspectief kun je zeggen: We moeten wel blijven kijken naar die uitgaven.	4.59
53	We kunnen het opbrengen om het gewoon te betalen maar het is blijkbaar voor dit kabinet wel de voorkeur om het geld bij de zorg te halen.	51.62
54	Vandaag en gisteren is er in de Tweede Kamer gedebatteerd over de zorgbegroting.	68.56
55	Minister Hermans kwam al met een toezegging aan de oppositie in het belastingplan.	16.68
56	Tegenover die afschaffing van die aftrekspecifieke zorgkosten daar werken we heel hard aan en we zorgen dat die duidelijkheid daarover is voor het belastingplan.	8.77
57	Ik vermoed dat dit een poging is van het kabinet om die stapelingseffecten wat te dempen.	7.68
58	En eigenlijk hebben ze van het begin af aan aangegeven dat ze dat wilden.	8.93
60	Mensen die gehoopt hadden dat het zorgdebat van vandaag meer duidelijkheid over hun financiën zou geven komen van een koude kermis thuis.	5.92
61	De minister moest met een som komen waaruit blijkt hoe alle losse bezuinigingsonderdelen optellen voor een gemiddeld huishouden.	41.97
63	De oppositie vraagt nu de minister na het lange debat van vandaag toch nog een keer terug te komen.	16.15
66	Ik zou echt zeggen: Kijk waar het geld vandaan gehaald kan worden waar het wel gewoon gedragen kan worden, deze last.	4.71
67	En niet bij de mensen die dus chronisch ziek zijn die geen keuze hebben.	11.42
69	Ik kan niet kiezen om maar mijn rolstoel de deur uit te doen of aanpassingen aan huis gewoon niet te hebben.	4.41
73	De N35 en N36 staan niet voor niets bekend als dodenwegen.	34.45
74	Op beide rijkswegen gebeuren regelmatig ernstige ongelukken.	45.83
75	Er werd beloofd de wegen veiliger te maken en daar geld voor vrij te maken.	20.74
76	Maar blijft die belofte staan nu blijkt dat ook bruggen viaducten en sluizen in slechte staat verkeren en geld nodig hebben?	67.35
77	Dit is een van de gevaarlijkste kruisingen in Nederland.	36.74
78	Het is gewoon elke keer weer een strijd om hier over te steken.	4.19
80	Er moeten dus eerst heel veel ongelukken gebeuren en zelfs slachtoffers, wil men wakker worden.	3.81
81	Zo'n 20.000 auto's en vrachtwagens rijden hier dagelijks dwars door het dorp Marienheem.	17.29
82	De afgelopen zes jaar gebeurde er op deze weg tussen Zwolle en Twente al meer dan 1000 ongelukken en vielen er elf doden.	34.73
85	Ik denk dat er al voor 6, 7 miljoen onderzoeken zijn geweest.	6.85
95	En wij moeten dus met z'n allen, als we daar naartoe willen, oversteken.	3.64
96	Kinderen met ouders ouders met kleine kindjes op het stuur die moeten oversteken.	84.21
100	Maar ze moeten allemaal daar naartoe en gaan hier langs.	3.69
107	De hoeveelheid verkeer is deze weg niet op berekend.	15.62
110	Al jarenlang wordt er geprotesteerd en ligt de oplossing te wachten.	4.05
111	De bouw van een rondweg om het dorp heen zodat de inwoners weer veilig kunnen oversteken.	4.73
114	Maar nu er zoveel problemen zijn in Nederland met het achterstallig onderhoud van bruggen en viaducten moet minister Karremans weer alles opnieuw tegen het licht houden.	18.35
117	Dus is de kans op wederom een teleurstelling in Marienheem groot.	4.27
120	100 miljoen van het Rijk, 100 miljoen van de provincie.	8.5
128	Voorkeursbehandeling heet het dan, met een mooi woord.	7.22
131	Moest de minister nog even een handtekening zetten.	6.96
135	Niet alleen het geld voor de Rijksweg N35 staat ter discussie ook de investeringen in het veiliger maken van de N36 zijn onzeker.	68.77
136	Ook deze weg is erg onveilig doordat er nauwelijks een middenberm is.	12.03
139	Deze weg is gevaarlijk vanwege de smalle wegstroken naast elkaar.	26.14
145	En je ziet dat als het verkeer hier naast elkaar rijdt een kleine stuurbeweging maakt al dat het onvergefelijk kan zijn.	4.14
146	De bouwmaterialenhandel waar Gerjan Smelt werkt stuurt dagelijks tientallen vrachtwagens de N36 op.	14.12
147	Zijn chauffeurs weten dat het uitkijken geblazen is op deze rijksweg.	34.19
157	Smelt baalt dan ook dat het nu weer afwachten is of het geld er komt om de weg veiliger te maken.	5.59
159	Dat afspraak Dat afspraak geen afspraak is met Den Haag.	5.27
160	Ik zie de provincie en onze gedeputeerden afspraken maken en ze zeggen letterlijk: Afspraak is afspraak.	4.07
166	En Noord- en Oost-Nederland zijn afhankelijk van een fantastische infrastructuur.	11.3
168	Heeft u ook het gevoel dat de regio wordt achtergesteld op deze manier?	5.22
170	Ja, je kunt van alles verzinnen, maar ik denk het wel.	4.06
172	Maar let maar op waar straks het meeste geld naartoe gaat.	5.01
188	Moet Mariënheem nu weer bang zijn dat het geld ergens anders naartoe gaat?	16.58
189	Ik kan mij voorstellen dat zij hun hart vasthouden.	3.82
191	De minister heeft het geld niet voor allerlei achterstallig onderhoud.	24.47
192	Dat probeert hij vrij te maken door nieuwe projecten te heroverwegen.	5.57
197	Want een hoop bruggen en viaducten staan op instorten.	10.13
198	Je kunt je voorstellen dat de minister daar prioriteit aan geeft.	8.05
199	Hier wordt uitgesproken: dat geld gaat naar de Randstad.	10.01
201	Ik kan mij voorstellen dat ze zich daar zorgen over maken.	4.27
202	Er wonen meer mensen in de Randstad en er is meer bebouwing.	38.97
203	Maar de Tweede Kamer heeft aangedrongen bij de minister de regio goed mee te nemen in zijn plannen.	26.89
204	Er is gedebatteerd over het zogenaamde afwegingskader en toen is de minister op het hart gedrukt; neem de regio goed mee.	12.05
205	Als je in de regio minder bruggen hebt en je sluit er eentje af moeten mensen verder omrijden en is de impact groter dan als je een alternatief hebt, zoals in de Randstad.	32.7
206	De Tweede Kamer verwacht wel dat de minister daar rekening mee houdt in zijn plannen.	40.15
210	Dat moet allemaal worden ingehaald, en dat gaat veel geld kosten.	4.1
211	Dat had je kunnen doen door geld te lenen en de staatsschuld laten oplopen.	19.39
212	Veel economen zeggen dat dat prima kan omdat je investeert in de kracht van je economie.	23.46
215	Klamme handjes, morgen terwijl ze wachten op de brief die morgenmiddag komt.	3.44
221	Maar na een tijdje vertel je ook dat je je alleen voelt.	6.85
224	Maar volgens acht Amerikaanse staten kan het ook gevaarlijk worden.	57.6
225	Zij zeggen zelfs dat de chatbot van OpenAI mensen aanzet tot zelfbeschadiging en geweld tegen anderen en stappen daarom naar de rechter.	68.75
226	De vraag is: Hoe kan een gesprek met een chatbot gevaarlijk worden?	24.54
227	Dat begint vaak met de behoefte aan een luisterend oor, zoals bij Dylan.	3.63
233	Terwijl een psycholoog toch al gauw tegen je zegt: Er zitten twee kanten aan een verhaal.	5.27
236	Uit onderzoek onder ons opiniepanel bleek dit jaar dat de helft van de jonge AI-gebruikers persoonlijke dingen deelt met een AI-chatbot.	88.95
237	Bijna een kwart deelt zelfs meer met een bot dan met de persoon die het dichtst bij hen staat want een chatbot reageert vaak empatisch.	90.34
238	Maar je begrepen voelen betekent nog niet dat je ook goed geholpen wordt.. zegt hoogleraar psychiatrie Wim Veling.	41.73
239	In een goede psychologische behandeling praat de psycholoog niet altijd met je mee.	13.85
240	Want je moet eigenlijk juist een beetje uitgedaagd worden en uit je comfort zone gehaald worden soms ook tegengesproken worden om je beter te gaan voelen.	6.06
241	Dus het risico van een chatbot is dat hij eigenlijk te veel met je mee praat.	5.43
242	Een chatbot is het dus vaak met je eens, dat is fijn.	5.26
243	Maar wat als je ook steeds meer gaat vertrouwen op wat die chatbot zegt?	9.79
244	In Amerika zijn er ouders die zeggen dat gesprekken met een chatbot leidden tot de zelfdoding van hun kind.	90.45
247	Nieuwsuur sprak deze vrouw van wie de partner in een crisisopvang werd opgenomen.	59.2
248	Zijn gesprekken met ChatGPT begonnen plannen voor een nieuw bedrijf.	6.51
249	Hij sprak dagelijks met ChatGPT, eigenlijk urenlang achter elkaar.	4.62
253	Dat de AI had gezegd dat hij de wereld zou gaan redden.	52.68
255	En zo'n chatbot trapt dan niet op de rem, terwijl je dat wel hoopt.	4.13
258	Ik werk zelf veel met jongeren die in een psychose zijn beland.	46.74
259	Dus die hebben dan gedachten die eigenlijk niet kloppen.	4.22
260	Dan zie je dat het risico er is dat zo'n chatbot die gedachten die niet kloppen eigenlijk gaan bevestigen en alleen nog maar sterker maken.	4.79
261	Dus dat is ook een voorbeeld dat het nog niet goed veilig geregeld is.	4.6
262	Ook deze psychiater ziet dus dat gesprekken met een chatbot niet altijd veilig verlopen.	87.27
263	Die kritiek klinkt al langer, bedrijven beloven ook verbeteringen.. zo maakte OpenAI een chatbot speciaal voor tieners.	24.17
264	Maar of die ook herkent dat een gesprek de verkeerde kant op gaat is nog de vraag.	5.38
265	Vorig weekend kondigde president Trump een energiebestand aan: Rusland en Oekraïne zouden elkaars energievoorzieningen niet meer aanvallen.	80.25
266	Maar Rusland stopte zijn aanvallen niet en Oekraïne is vanaf vandaag weer gestart met het bestoken van Russische olieraffinaderijen.	89.28
268	In hoeverre is dat er nu echt geweest tussen Rusland en Oekraine?	22.25
273	Maar het andere jongetje ging gewoon door met bombarderen.	36.11
276	Het bestand komt voort uit de dieseldeal van Trump met Poetin.	50.67
279	Ook een soort sfeer nadat er was toen Zelensky verbaal werd mishandeld in de Oval Office.	34.11
283	En ook nog een ander gevoel dat Trump raar doet in verband met het midterms.	6.13
286	Voor Oekraïne zijn aanvallen op energievoorzieningen een manier om Rusland hard te raken.	89.41
287	Daarmee treffen ze de economie en dus ook de oorlogskas.	6.63
289	In de Russische stad Ryazan werd een olieraffinaderij aangevallen door Oekraiense drones.	60.48
290	Dit is volgens mij al minstens de derde keer en misschien al de vijfde keer dat hij aangevallen is.	6.47
294	Ze maken bingokaarten van de Russische raffinaderijen die ze geraakt hebben.	31.91
295	We hebben ongeveer 30 grote raffinaderijen in Rusland.	23.51
297	Oekraïne heeft de meeste minstens een keer aangevallen.	81.81
300	Dat betekent minder inkomsten voor de Russische schatkist.	31.92
301	Zo'n 40 procent minder benzine en diesel komt er uit Russische olieraffinaderijen zo schat hoogleraar Van Koningsbrugge.	84.79
302	Vraag is: Waarom is er geen luchtverdediging van Ruslands belangrijkste inkomstenbron?	34.76
303	De traditionele sterkte van Rusland, namelijk de grootte van het land wordt nu eigenlijk een nadeel.	21.2
306	Dat betekent dat er capaciteit van luchtafweer van de Russen verdeeld moet worden.	9.85
308	Het lukt Rusland dus niet om energiebedrijven goed te beschermen tegen de Oekraiense aanvallen.	87.1
312	Bloggers die heel Kremlingezind zijn zeggen al: Volgend jaar komt er gewoon een economische crisis want dit is niet meer te behappen.	16.15
313	Is dat dan de molensteen om de nek van Poetin die hem de kop gaat kosten?	9.89
314	Als ik een molensteen zou moeten noemen, is dat hem.	3.97
315	Kortom: De Oekraïners moeten het nog een jaartje langer volhouden?	9.48
316	Dat zou wel eens de consequentie van alles kunnen zijn.	5.14
317	Ook al omdat in de Doema er geluiden zijn van: We gaan door tot 2030.	30.23
319	Dat betekent zeker nog een winter in de kou voor Oekraine.	6.89
324	Sommige mensen hebben al een huisje gekocht buiten de stad.	15.6
327	Dan zou je de winter beter kunnen overleven dan in een flatgebouw waar alles uitvalt.	7.95
328	Ik heb ook het idee dat ik vaker hoor van: het duurt nog maar een jaar.	3.46
331	Je moet altijd voorzichtig zijn met het voorspellen van een oorlog.	5.38
332	Maar er zijn nog steeds allerlei wegen voor Rusland om door te gaan met de oorlog.	12.03
335	Ze zit er nog lang niet bij een deal dat er een einde komt.	4.25
337	Jij zegt ondertussen ook dat de aanvallen op Kyiv worden geïntensiveerd.	23.31
338	Het was nu een totaal andere wereld vergeleken met drie maanden geleden.	3.9
348	Dat bepaalde inrichtingen niet meer door kwamen van de Amerikanen.	7.23
349	Een land in de knel met veel angst voor de winter die eraan komt.	8.88
350	Het vertrouwen tussen Oekraïne en de VS staat al langer onder druk.	40.76
351	Daar kwam deze week een ontwikkeling bij, de toegang tot Starlink werd beperkt.	23.53
352	Oekraïne is afhankelijk van het satellietsysteem van Elon Musk voor hun militaire inlichtingen.	90.28
353	President Zelensky wijst naar Trump en zegt dat Oekraïne wordt tegengewerkt.	87.57
354	Ze zijn van levensbelang voor Oekraine op het slagveld de 10.000 Starlink satellieten van SpaceX, het bedrijf van Elon Musk.	77.43
355	Oekraïne had in het begin van de oorlog geen communicatiesystemen meer voor de eigen krijgsmacht.	80.76
356	Toen heeft Musk gezegd: Hier heb je duizenden van die terminals.	13.77
357	Dat zijn antennes, die heb je nodig om contact te maken.	9.29
358	Dan kun je in ieder geval de frontlijncommunicatie doen van de hoofdkwartieren naar de eenheden, en tussen de eenheden om te zorgen dat je verdediging op orde is.	4.04
359	Maar gisteren beperkte de Amerikaanse overheid ineens de Oekraïnse verbinding met Starlink.	81.01
360	Wat de Amerikanen hebben veranderd is een soort snelheidslimiet erop zetten.	8.4
361	Als een drone harder gaat dan 100 mijl, 160 kilometer per uur dan verliest hij de verbinding.	89.94
362	Dat betekent dat Oekraïne haar drones langzamer moet laten vliegen.. wil ze contact houden.	43.82
363	Een langzamer vliegende drone is makkelijker uit de lucht te halen.	90.39
365	Maar het maakt nog maar eens duidelijk, hoe afhankelijk Oekraine van de Verenigde Staten is.	7.66
366	Wat zou het gevolg zijn als de VS besluit om Starlink echt uit te zetten?	56.09
367	Wat we zien is dat Oekraïne minder goed in staat is om Rusland van het lijf te houden.	65.96
368	Minder goed in staat is om Russische troepen te treffen waardoor het Russische offensief weer zal toenemen.	23.0
369	En dat gaat ongetwijfeld leiden tot gebiedsverlies aan Oekraïense kant maar ook nog veel meer Oekraïense burgerdoden.	11.7
375	Ze hopen ook op alternatieven maar die zijn er eigenlijk niet voor dit systeem.	6.25
376	Nee, want ze zijn wel vernuftig in nieuwe dingen verzinnen.	5.38
379	Er zijn in Europa ook dat soort projecten maar niet op het niveau van hoe de Amerikanen dit leveren.	16.89
383	Maar de vraag is vooral: hoe lang gaat het nog door?	5.51
385	Als je kijkt naar de Donbas zie je dat steden bestreden worden dat de mensen daaruit wegtrekken.	74.72
390	Maar met veel angst van: zou het genoeg zijn wat wij kunnen doen?	4.74
392	Om de snellere drones van de Russen weer te onderscheppen.	13.29
393	Maar die gaan ongetwijfeld ook weer een snellere drone maken.	5.38
394	Dus het is een wapenwedloop waarvan ze niet zeker weten of ze die kunnen winnen.	3.98
396	Aan de andere kant zie ik soms ook hoopvolle dingen.	3.52
398	Je komt langs de ene begrafenis en de andere als je daar rondreist.	5.71
399	Maar ik was afgelopen zondag bij een dienst waar een kindje gedoopt werd.	4.54