Een Vandaag 🇳🇱

_id	6ac5291129df0bef04025cd8
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6501/afspelen
datetime	2026-10-06 18:30:00
description	Defensiebegroting: hoe gaan we het allemaal betalen? * Waarom zijn er zoveel rellen in Frankrijk? * Gaat de zelfrijdende bus de problemen van streekvervoer oplossen? * Drie jaar Deel De Duif: hoe blijf je in gesprek als de meningen zo hard tegenover elkaar staan?

 

Statements

idx	statement	score
0	888 Miljarden euro's gaan we extra uitgeven aan ons leger.	59.28
5	Dit is echt noodzakelijk voor de mensen hier in deze gemeente.	5.49
7	En: Frankrijk maakt zich op voor nieuwe dag van studentenprotesten.	33.0
9	En inmiddels gaan ze ook in België de straat op voor het onderwijs.	5.57
13	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
14	Miljarden euro's gaan we extra uitgeven aan ons leger.	79.4
16	Die vraag ligt op tafel in Den Haag waar gepraat wordt over de begroting van Defensie.	9.01
17	En dan gaat het dus ook over de vraag of dat belastinggeld wel allemaal goed wordt besteed.	5.75
18	Politiek commentator Joost Vullings is in Den Haag.	7.63
19	Joost, er was de afgelopen tijd veel discussie over bezuinigingen.	5.93
24	In 2020 was de defensiebegroting nog 11 mljard euro dit jaar 21 miljard en dat loopt verder op tot 40 miljard in 2035.	27.06
27	Want dat geld moet ergens vandaag komen en daar zijn ze nog steeds niet uit.	4.55
28	En voor Defensie is het gek genoeg ook lastig want geld uitgeven is lastiger dan je denkt.	22.2
31	Een wereld vol onrust vraagt om forse investeringen in veiligheid.	6.71
32	En dus krijgt het ministerie van Defensie er komende jaren vele miljarden bij.	50.66
39	Maar wat voor een krijgsmacht dat nou precies gaat opleveren dat is mij nog niet helemaal duidelijk.	4.62
40	En dat zijn vragen die Tweede Kamerleden zich ook stellen.	5.29
45	En dat is voor mij nog niet echt helemaal duidelijk.	3.68
46	En dan is het een terechte vraag, niet alleen steunen we hoeveel geld wordt uitgegeven maar ook vooral op welke manier het wordt uitgegeven?	10.83
48	Na jaren bezuinigen nam het budget sinds 2015 fors toe.	7.25
49	Komend jaar heeft het ministerie zelfs 28,9 miljard te besteden.	18.73
50	En dat bedrag loopt in de jaren daarna nog verder op.	5.67
51	In juni presenteerde minister Yezilgöz de Defensienota met daarin de plannen voor ons leger.	11.61
53	Dat die drones zo op zijn gekomen, dat is nu het gevecht van vandaag.	9.02
54	Misschien is het over vijf jaar een vorm van lasertechnologie of iets anders.	4.56
55	Daarom is het ook heel belangrijk dat we dat ook heel scherp hebben als Defensie.	4.85
57	Want het blijft onduidelijk welke wapens Defensie precies gaat kopen en hoe snel die er zijn.	27.76
59	Dat blijkt uit alle uitingen van de inlichtingdiensten die we de afgelopen maanden eigenlijk al jaren hebben gehoord.	18.26
64	En hoe verhoudt dat zich, en dat is het allerbelangrijkste, met de interne procedures van Defensie?	10.0
65	Want het is makkelijker om bij Destinus, da's een Nederlands bedrijf op een achternamiddag een aantal drones te kopen voor Oekraïne dan diezelfde drones te kopen voor Defensie zelf.	72.13
67	Want je loopt vast in die interne procedures en je hebt geen jaren.	5.25
68	We hebben besloten dat we in 2035 gereed moeten zijn.	20.13
70	En wat voor elementen willen we wanneer gereed hebben?	4.76
71	Dus dat zijn best wel wat vragen die, net als de deskundigen, ik ook heb.	3.59
72	Het lijkt me vrij belangrijk om dat voor ogen te hebben.	4.19
76	Want je wil niet afhankelijk zijn van een onbetrouwbare bondgenoot.	5.19
78	Volgens mij is het nu de zaak dat we veel meer Europees gaan doen.	5.16
79	Niet uit de NAVO stappen, niemand heeft het daarover.	35.82
80	Maar wel reëel rekening houden met het scenario dat de Amerikanen er straks niet zijn wanneer we ze nodig hebben.	5.39
81	En dan is er bij de Tweede Kamer nog een irritatie.	6.84
82	Defensie is heel zuinig als het gaat om informatie.	51.46
84	Heel veel van wat wij openbaar krijgen daar staat gewoon eigenlijk alles zwart weggelakt.	4.51
85	Dus de bedragen, de aantallen van bijvoorbeeld materiaal wat we kopen.	6.58
86	En dan wordt er gezegd: Het wordt wel met de Kamer gedeeld alleen dat is vertrouwelijk.	10.0
87	Maar dan kan je er geen fatsoenlijk debat over houden.	4.08
88	Heeft de belastingbetaler ook niet recht om dat te weten?	24.31
92	En volgens mij ook recht om daar gewoon een fatsoenlijk debat over te houden in de Tweede Kamer.	5.69
93	En wanneer dat onmogelijk gemaakt wordt omdat zo'n beetje alles inmiddels als vertrouwelijk bestempeld wordt dan kunnen we eigenlijk alleen nog maar tekenen bij het kruisje.	4.21
94	We gaan niet openbaar informatie delen waar de tegenstander de vijand wijzer van wordt.	4.85
96	Kamerleden zeggen zelfs als ze vertrouwelijk worden geïnformeerd dan staat nog steeds alles afgezwart.	9.64
99	Er zijn echt heel veel niveaus waarop je informatie kunt delen.	3.95
100	Openbaar, vertrouwelijk en we hebben een aparte commissie voor staatsgeheim.	4.67
101	Dus er zijn heel veel manieren om Kamerleden te informeren.	4.32
103	Dus de enige selectie die we maken is, is het wel in het landsbelang?	6.04
104	En als dat het niet is, omdat we misschien de tegenstander wijzer maken dan strikt noodzakelijk dan doen we het niet.	4.78
105	Die bel gaat over mijn debat, dus ik ga snel naar binnen!	3.75
107	Veel onduidelijkheid dus nog over hoe al die miljarden besteed worden.	27.66
110	Als je in vertrouwen wordt geïnformeerd dan wordt je als Kamerlid vleugellam gemaakt, hoor ik hier.	4.99
111	Het kabinet kiest hiervoor omdat het de vijand niet wijzer wil maken door bekend te maken wat er allemaal wordt aangeschaft maar dat maakt het voor ons parlement heel lastig om in te grijpen als een meerderheid het niets eens is met de keuze van defensie.	48.63
113	En het ministerie van Defensie is ook al jaren het slechtste jongetje van de klas.	64.23
114	De Rekenkamer geeft ze ieder jaar een tik op de vingers wegens onduidelijkheden rond aanbestedingsprocedures.	8.76
115	Dat is ook een ergernis van de Tweede Kamer dat het niet goed gaat maar dat het ook ontzettend al lang duurt, maar die aanbestedingsprocedures moeten natuurlijk wel goed en helder verlopen.	6.55
116	Is er ook de angst dat het snel groeiende defensiebudget leidt tot geld over balk gooien?	37.87
118	De minister wil dus niet vertellen wat we kopen van al dat geld.	52.12
119	Maar het geld wat erin staat gewoon in die begroting.	4.98
120	Je kan je voorstellen dat als jij wapens koopt dan zie je al die miljarden en daar komen heel veel mensen op af als vliegen op de stroop.	10.36
121	Dus je kan je voorstellen dat een aantal mensen dromen hiervan rijk te worden.	5.35
122	De overheid staat niet bekend als een goede, scherpe inkoper.	6.82
123	De angst is dat er te veel geld over de balk wordt gesmeten.	5.96
125	Dit zal een langjarig gevecht zijn tussen de Tweede Kamer en het kabinet over hoe defensiegelden worden besteed Waar komt het geld vandaan?	22.6
126	Het kabinet heeft nog geen steun heeft gevonden voor de begroting.	25.53
129	Niemand zegt: moeten we het nou eigenlijk wel doen, zoveel geld naar defensie?	14.47
130	Maar inderdaad, de begroting is nog steeds niet rond.	6.75
131	Er is nog geen steun voor het belastingplan er is nog geen nieuw belastingplan.	21.29
132	Morgen gaat het kabinet praten met de bonden over een nieuw sociaal akkoord, dat zou enige verlichting kunnen brengen.	31.0
134	Heb je nog vragen over dit onderwerp, ga dan naar 1v.nl/chat Meer dan 1000 bushaltes verdwenen de afgelopen jaren waardoor vooral kleine gemeenten slecht bereikbaar zijn geworden.	75.43
136	We zitten hier midden in het dorp Sprundel in Noord-Brabant.	8.56
137	Als je tien jaar geleden bijvoorbeeld naar Breda wilde dan pakte je gewoon de bus, totdat de haltes werden opgeheven.	7.36
138	Nou, er is één halte voor in de plaats gekomen, maar die ligt buiten het dorp.	4.77
139	Dus als je hoogbejaard bent of slecht ter been, is heel onpraktisch.	49.49
141	Voor mensen die slecht ter been zijn of niet met het openbaar vervoer kunnen is er de dorpsbus.	4.93
142	Vanmiddag brengt hij Cilly Luijken even naar een zorgcentrum voor ouderen een paar kilometer verderop in Sint Willebrord.	7.27
146	Ja, want ik heb geen rijbewijs en ik heb last van mijn voeten dus ik kan ook niet fietsen.	12.02
147	En dan kan ik toch gewoon bij mijn tante op bezoek.	3.56
148	Door het verdwijnen van de bushaltes uit twee dorpen werden veel mensen afhankelijk van een paar grote haltes aan een doorgaande weg.	8.34
149	Toen een eerste pilot met een dorpsbus, waar ook busmaatschappij Arriva en de provincie bij betrokken waren, niet werd verlengd pakten de inwoners zelf maar door.	10.63
150	Het belang van het halen en brengen van deze mensen dat is ook de mobiliteit, uiteraard.	4.63
151	Mensen zijn minder mobiel, kunnen niet zomaar even zeggen ik ga even anderhalve kilometer lopen naar de halte.	4.45
154	Dus ons maatschappelijk belang is heel belangrijk daarin.	4.06
155	Vooral in de landelijke gebieden verschraalt het openbaar vervoer.	77.31
157	De afgelopen zes jaar zijn er zo'n 1100 bushaltes opgeheven.	35.88
158	Vergrijzing en vooral covid zijn de belangrijkste redenen waardoor het aantal buspassagiers behoorlijk is gedaald.	87.25
161	Het aantal reizigers is nu redelijk gestabiliseerd.	8.24
163	Als je kijkt naar salariskosten, de kosten om gewoon het openbaar vervoer te laten draaien die zijn gewoon enorm toegenomen.	46.96
164	En daardoor is het minder makkelijk om zo'n bus te laten rijden.	16.57
165	En doordat er dus veel minder mensen zijn die er gebruik van maken wordt het op een gegeven moment ook een vraag van: moeten we dit op deze manier nog blijven doen?	8.81
166	Het kabinet wil de komende jaren honderden miljoenen euro's per jaar vrijmaken om het openbaar vervoer efficiënter te maken.	77.91
167	En dat betekent het opzetten van centrale punten van waaruit allerlei vervoersvormen met elkaar samenwerken.	4.21
168	Wat je nu ziet, is dat veel verschillende diensten die eigenlijk vervoer aanbieden, een beetje naast elkaar werken.	4.24
169	Je hebt doelgroepenvervoer, je hebt flexvervoer en je hebt dus de reguliere bussen.	5.3
170	Als je die meer samen laat werken dan zou je dus een betere dienstverlening kunnen krijgen.	5.21
172	Dus niet allerlei verschillende busjes van verschillende initiatieven achter elkaar laten rijden maar dan één vollere bus of één voller busje om dat te realiseren.	4.31
173	Toegegeven, de dorpsbus in Sprundel wordt gerund door vrijwilligers.	9.49
175	Maar die dorpsbus bewijst wel dat er buiten de reguliere busdiensten om veel mensen profijt hebben van dit soort alternatieven.	14.18
176	Want mensen die dus al van een uitkering leven of een AOW'tje hebben die willen dus ook naar een ziekenhuis of moeten naar een ziekenhuis.	45.44
177	En een taxi van hieruit die dus geen beroep kunnen doen op de medische taxi die betaalt dus al gauw tussen de 70 en 80 euro voor een enkeltje terwijl wij ze weg kunnen brengen voor 15 euro.	7.69
179	Proefondervindelijk zie je een stijging van het eerste jaar van 300 ritten tot nu toe ruim 2500 tot 3000 ritten op jaarbasis.	13.84
181	Dus die behoefte die wij dus inschatten destijds met het opzetten van de dorpsbus is ingevuld.	3.54
182	Bijna 3000 ritten per jaar, gedaan door 12 vrijwillige chauffeurs.	9.96
183	Volgens René Lodewijks toont dat de gemeenschapszin wel aan en het belang van de dorpsbus in zijn gemeente.	10.68
185	En daar zijn wij heel blij mee en met name de passagiers die wij vervoeren.	3.81
186	De dankbaarheid die de chauffeurs terugkrijgen daarin.	5.38
187	En ook de contacten die worden gelegd onderling, zeg maar wanneer je dus een combivervoer hebt, dus wanneer meerdere mensen samen gaan.	3.63
189	Het kabinet wil ook pilots met zelfrijdende bussen gaan voorbereiden.	80.24
190	En daarmee moet vooral het tekort aan chauffeurs worden opgelost.	10.04
191	Bij de massale scholierenprotesten in Frankrijk zijn weer duizenden mensen de straat opgegaan.	86.7
193	En dat roept de vraag op: moeten wij ons ook schrap zetten, Jordi?	5.27
194	Het is een vraag die je de afgelopen dagen vaker hoort.	6.47
196	Om die vraag te beantwoorden moeten we eerst kijken waar het in Frankrijk allemaal om is begonnen en waarom je deze rellen krijgt.	5.09
197	Op deze beelden zie je wat er de afgelopen weken steeds te zien is.	5.4
198	Demonstranten die het aan de stok krijgen met de politie.	23.98
200	Maar ook vandaag gaan er weer duizenden mensen de straat op.	8.79
201	En in het hele land is inmiddels de helft van alle middelbare scholen door demonstranten geblokkeerd.	86.13
203	En dit is allemaal begonnen, volgens scholieren door te weinig leerkrachten, overvolle klassen en dit: Lastig te geloven op een paar 100 kilometer van ons vandaan.	4.32
205	De scholierenprotesten zijn eigenlijk maar een symptoom van een veel groter dysfunctioneren van Frankrijk als land.	77.56
206	Iedereen is boos, of het nou gaat om ziekenhuizen, politiemensen brandweermannen, noem maar op.	7.23
207	De jongeren hebben ook niet echt zicht op een florisante toekomst.	20.29
209	De staat heeft geen geld meer om te helpen en te investeren.	49.88
211	Nou, Frankrijk is, als het om geld gaat, een van de slechtste jongetjes van de klas.	13.51
214	Vijf premiers hebben het geprobeerd in twee jaar tijd.	8.11
215	Dus, even samenvatten: door die grote staatsschuld is er steeds minder geld voor sociale voorzieningen zoals onderwijs.	80.64
216	En pogingen om dat om te draaien, lukt de politiek niet.	4.54
218	Inmiddels zijn die protesten ook overgewaaid naar België.	15.71
219	Ook daar is veel druk om te bezuinigen, net als in Frankrijk.	5.1
220	De demonstraties zijn nog lang niet zo groot, maar daar spelen wel ongeveer dezelfde problemen.	3.84
222	Op een paar scholen in Wallonië blokkeerden scholieren de toegang en leerkrachten sloten zich erbij aan.	79.63
224	Overvolle klassen, lerarentekort en de slechte staat van onze schoolgebouwen.	58.7
225	Maar dat maakt nog niet dat wij ook hier schoolgebouwen gaan blokkeren en binnenkort massaal de straat op gaan.	5.02
226	Want er zijn ook nog te grote verschillen met Frankrijk en België.	28.46
227	Als je in Nederland in een school rondloopt, dan denk je dat je in een soort vijf sterren deluxe hotel bent, als je het vergelijkt met scholen in Parijs.	25.1
228	Een Franse leraar die na 40 jaar voor de klas zijn pensioen neemt die verdient minder dan een leraar die in Nederland morgen als 25-jarige voor het eerst voor de klas staat.	90.56
229	Maar ook hier zijn bezuinigingen op onderwijs op dit moment nog steeds een discussie.	12.24
230	Want de politiek moet de begroting nog rondkrijgen.	11.87
231	Hoe blijf je in gesprek met een ander wanneer oorlog je uit elkaar drijft en bitter maakt?	12.31
232	Morgen is het 7 oktober drie jaar na de grootschalige terreuractie van Hamas in Israel EN het begin van de oorlog in de Gazastrook.	24.35
233	Een conflict dat ook in Nederland zijn sporen nalaat.	6.65
234	Daar een kalm gesprek over voeren is voor veel Nederlanders moeilijk zeker als je Joods of islamitisch bent.	17.01
236	Maar als ze eenmaal aan tafel zitten, en er is eten natuurlijk dan worden de barrières een beetje afgebroken.	3.76
237	Veel mensen hebben iemand met een hoofddoek gesproken alleen maar bij de Albert Heijn.	32.28
238	En ze hebben een beeld van mensen dat gewoon zo gelimiteerd is.	5.35
239	En als je aan tafel met eten met iemand spreekt dan opent het beeld voor je.	5.37
241	Als organisator van culturele evenementen en dansvoorstellingen is hij een man van de dialoog.	4.32
242	*Laat het vrede worden Vanavond organiseert hij voor tientallen mensen een maaltijd met gesprek en muziek.	5.83
243	Joods, moslim, christen, niet-religieus, iedereen komt langs.	7.87
244	Misschien is het niet de weg tot vrede in het Midden-Oosten maar voor ons om met elkaar in hetzelfde land te kunnen leven misschien is het wel de goede manier, tenminste een begin.	4.95
245	Want natuurlijk zit de strijd in Israël en de Palestijnse gebieden in ieders hoofd.	8.17
246	De terreuraanslagen van Hamas in oktober 2023 en daarop aansluitend de bombardementen op de Gazastrook het conflict heeft tot veel protesten geleid.	69.88
248	En het leidde tot stevig taalgebruik van mediapersoonlijkheden die op elkaar reageren.	10.05
249	We moeten ook niet vergeten dat de Joden er wel een beetje om gevraagd hebben want die Palestijnen zijn echt als honden behandeld.	55.97
250	De Joden hebben het wel een beetje aan zichzelf te danken.	4.76
251	Het meest smerige antisemitische zinnetje wat ik ooit heb gehoord in een context.	8.38
252	Kortom, het klimaat voor een rustig gesprek over de situatie in Israël en Gaza is er na drie jaar oorlog niet beter op geworden.	16.98
253	Als mensen het met elkaar oneens zijn, dan wordt het oncomfortabel, ongemakkelijk.	6.98
254	En dan wordt toch wel heel vaak de keuze gemaakt van: We hebben het er niet over of ik praat helemaal niet meer met jou.	4.03
255	En dat is wel de makkelijke stap om te zetten maar dan komen we dus terecht in de situatie waar we nu in zitten dat iedereen een beetje in zijn of haar eigen bubbel leeft.	4.6
256	En vanuit daar dat je dus ook minder begrip voor elkaar hebt.	4.24
257	Oumaima Al Abdellaoui en David Roos zijn lid van Deel De Duif een stichting die bestaat uit twee islamitische en twee Joodse leden.	10.13
258	Opgericht na 7 oktober 2023 geeft Deel De Duif workshops en begeleiden ze gesprekken om wederzijds begrip te vergroten, zoals hier vanavond in Amsterdam.	5.78
259	Bepaalde onderwerpen zijn denk ik heel moeilijk geworden en dat verschilt per persoon, maar bijvoorbeeld voor mij als Jood is alles wat te maken heeft met Israël-Palestina 1000 keer moeilijker geworden sinds 2023.	21.2
260	En dan juist is het heel belangrijk om toch die gesprekken aan te gaan.	4.29
264	Nou ja, angst denk ik, of de angst dat de ander het niet oké vindt hoe jij er naar kijkt, waardoor je überhaupt dat gesprek niet gaat voeren.	4.82
265	Terwijl vaak als je het wel voert, erachter komt dat je toch veel dichter bij elkaar ligt dan je van tevoren misschien vreesde.	4.92
266	Hier achter mij wordt dus gegeten, gedronken, muziek gemaakt, gediscussieerd.	3.37
267	De organisatie heeft ons gevraagd om deze avond even te laten gebeuren zonder een camera in de zaal tussen de mensen want anno 2026 ligt het gewoon heel gevoelig.	12.4
268	Maar na afloop is wel duidelijk hoe verfrissend mensen het vinden om aan de hand van een paar stellingen met elkaar te praten zonder meteen in 'n woordenwisseling over de oorlog terecht te komen.	4.08
270	Je merkt gewoon als mensen samen eten, dan komt er opeens een gesprek.	45.33
271	Dat is wat we allemaal doen, want je eet meerdere keer per dag.	54.69
273	Het is heel moeilijk om met mensen aan tafel te zitten en niet te gaan praten.	13.17
275	Maar op het moment dat je dus aan tafel met elkaar zit dan merk je dus hoe snel dat soort vooroordelen kunnen wegvallen en je gewoon tegenover iemand zit en iemands verhaal hoort.	4.6
278	Dus dat, mensen raken misschien een beetje lichtelijk geëmotioneerd of zeggen dat ze het moeilijk vinden om ergens over te praten en dat opent meteen harten.	4.68
280	Nee, ik ga er juist eigenlijk gewoon in mee zodat ik ook gewoon kan leren hoe iemand anders denkt over iets.	4.27
281	En dan vind ik het best wel leuk om daar gewoon over te sparren.	4.06
282	Als je er niet over gaat praten, dan blijft je mening hetzelfde.	4.55
284	Ik ken persoonlijk meer de kant van Palestina, Gaza.	5.01
285	Dus ik vind het juist mooi en fijn om dingen te weten over Israël en hoe Joodse jongeren het vonden.	6.76
286	Maar hoe doe je dat dan, in gesprek komen en blijven met iemand die er een totaal andere mening op nahoudt dan jij?	5.71
287	Een van de regels die wij meegeven op het moment dat we zo'n gesprek instappen is accepteer en weet dat er meerdere waarheden naast elkaar mogen bestaan.	4.08
289	We hebben verschillende verhalen gehoord toen we klein waren.	6.26
290	Als we onze telefoon openen dan zien we verschillende dingen op onze feeds.	13.82
291	We lezen verschillende nieuwsartikelen vanuit verschillende nieuwsbronnen en dat vormt jouw waarheid.	3.82
293	En op het moment dat je daarbij stilstaat dan helpt het om begrip op te brengen voor hetgeen dat de ander zegt waarvan je eigenlijk denkt: maar dat is echt gestoord.	5.13
296	Maar als je dat wel kan opbrengen dan zou ik zeggen: stel vragen.	4.1
297	Dus probeer te vragen bijvoorbeeld als iemand een woord gebruikt wat jou pijn doet of wat je niet begrijpt wat bedoelt diegene daarmee?	15.52
299	Heel vaak blijkt dan dat als diegene dat probeert uit te leggen dat je 'n begin hebt van een gesprek waarin je elkaar wel kan vinden.	5.17
302	Of, ik had toevallig vorige week een heel verwarrend gesprek wat uiteindelijk goed kwam omdat allebei hadden we een totaal andere definitie van het woord kolonialisme.	6.07
303	Toen we daarachter kwamen was dat gesprek echt duizend keer makkelijker.	3.91
304	En een ander ding is ook: Geef het tijd, maar stel het ook niet uit tot sint-juttemis.	3.75
306	Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, maar wel probeer ik die ander te zien als ook iemand die een mening heeft, een achtergrond.	4.24
308	Je zou willen dat we veel meer met elkaar aan dit soort tafels zitten.. om over de moeilijke dingen te praten.	4.03
309	Morgen zijn er verschillende bijeenkomsten om 7 oktober te herdenken.	5.57
310	Bij het vredespaleis in Den Haag worden ook de slachtoffers in Gaza herdacht.	31.25
314	We zijn er altijd online en morgen weer, op radio en TV.	4.41