Een Vandaag 🇳🇱

_id	6a95ba1a758cb1007ff32721
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6444/afspelen
datetime	2026-08-31 18:30:00
description	Het gaat de hele tijd over 'box 3', maar wat is dat nou precies? * De Rijn komt vaker laag te staan, varen wordt dan moeilijk: hoe we dit kunnen oplossen? * Nog steeds geen begrotingsakkoord: zo ging het er aan toe in Den Haag * Kritiek op versobering sociale zekerheid, maar hebben we nog wel een keus?

 

Statements

idx	statement	score
1	Vandaag moet er een akkoord komen over de rijksbegroting.	8.52
2	En na nachtelijke onderhandelingen en de ene na de andere verschoven deadline lijkt dat toch te zijn gelukt.	3.82
4	Wordt er bijvoorbeeld gekort op de sociale zekerheid?	24.92
5	De pot wordt leeggeroofd want er wordt 6,5 miljard uit de sociale zekerheid getrokken.	78.36
6	Geld dat we met z'n allen ophoesten en er wordt niks extra's van de vermogenden gevraagd.	4.65
9	Ja, er lagen verschillende plannen voor die belasting.	8.85
13	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
14	Klokslag 12 uur moeten de nieuwe begrotingsplannen bij de Raad van State liggen.	10.2
15	En dat lijkt na veel vijven en zessen toch te lukken.	4.32
16	Wat vindt u ervan als informateur had u dit voor ogen, hoe het nu gaat?	6.03
17	Nou ja, ergens natuurlijk wisten we dat we in deze week met elkaar weer het gesprek moesten hebben.	3.54
18	Verdient dit nou de schoonheidsprijs, hoe dit gaat?	5.73
19	Volgens mij moet ik het commentaar op wat we aan het doen zijn aan u en de collega's overlaten.	3.96
21	Hoe kan dat nou, dat het complexer is dan jullie dachten?	5.41
23	We gaan nu gewoon naar binnen om te kijken of we eruit kunnen komen.	3.75
25	Dat gesprek wordt nu gevoerd, maar er zou dus een akkoord liggen.	6.02
33	Dus gaan we kijken wat er vandaag gebeurde in Den Haag.	4.53
38	Normaal gesproken is een begroting echt al van tevoren al wel uitonderhandeld en gebruik je de laatste dagen alleen om nog wat puntjes op de i te zetten.	6.32
39	Maar blijkbaar was er nog niet eens een i dus konden er ook geen puntjes gezet worden.	3.84
42	Misschien zijn ze er voor middernacht vanavond met z'n 66 zetels wel uit.	4.45
44	Het zou goed zijn voor Nederland, maar ik hou echt mijn hart vast.	4.47
47	Maar ja, hadden zij ook niet wat water bij de wijn kunnen doen?	12.17
51	We hebben ons coöperatief opgesteld op alle grote domeinen, hoe wij daarover denken.	3.98
52	Dat hoor ik Jesse Klaver van PRO ook zeggen: Ik heb me coöperatief opgesteld.	4.19
53	Ondertussen zit er een minderheid zich nog te bezweten in de kamertjes om die begroting erdoor te krijgen.	9.8
54	U gaat niet horen van mensen dat wij niet coöperatief waren want we hebben wel degelijk voorstellen gedaan.	4.95
55	De coalitie vraagt om samenwerking en uitruilen van zaken maar we zijn nooit in de positie geweest om ook maar iets uit te ruilen omdat we nog tot op de dag van vandaag niet weten hoe de coalitie zelf dit aan wil pakken.	7.54
56	Er was überhaupt geen wijn waar u water bij had kunnen doen.	8.63
58	Je kunt alleen water bij de wijn doen als er wijn is.	62.16
60	Maar zou het echt zo erg zijn als de coalitie er niet uitkomt?	7.46
61	Hoogleraar staatsrecht Voermans over wat er in dat geval naar de Raad van State wordt gestuurd.	23.36
62	Het zou zomaar eens kunnen zijn dat dat een begroting is waar nog flinke gaten in zitten.	4.71
63	Dus waar uitgaven wel zijn gepland, maar de inkomsten bijvoorbeeld uit vermogensrendementen, uit belastingen nog niet vast zijn gesteld, omdat ze 't er niet over eens zijn geworden.	7.17
64	En wat voor gevolgen heeft dat dan voor de mensen thuis?	12.57
65	Worden ambtenaren dan niet meer betaald al wordt er zo'n begroting met gaten gestuurd?	25.69
69	Nationale parken dicht, ambtenaren kunnen niet meer worden betaald.	81.59
71	Wij hebben een soort wet met een moeilijk woord, de Comptabiliteitswet.	7.36
72	Dan mag je nog even door doen en nog even wat uitgaven doen tot er wel voldoende meerderheid is en de begroting wordt aangenomen.	5.97
73	Tijdens het vormen van dit minderheidskabinet ging het vooral om één ding.	3.58
74	We voelen allemaal wel het belang van een snelle kabinetsformatie.	5.17
77	De snelheid waarmee dit kabinet tot stand is gekomen de vaart die ze erin wilden houden, dat daar nu de tol voor wordt betaald.	18.52
78	Dat winkelen in meerderheden, dat is iets wat niet werkt.	5.1
79	En daar had dit kabinet zich veel bij voorgesteld maar dat lijkt nu toch echt niet te lukken.	5.51
80	Dus de snelheid waarmee het tot stand is gekomen daar wordt nu de tol voor betaald.	6.28
83	Over hoe het hele proces is gegaan de afgelopen weken.	10.7
84	Remko, samenwerken was het toverwoord toen dit minderheidskabinet gepresenteerd werd.	4.68
87	Dat komt eigenlijk door de onenigheid die vanaf het begin in het minderheidskabinet zat ingebakken.	6.15
94	Heinen had op zijn eigen ministerie zijn eigen gespreksronden.	5.88
98	Als je het onderling niet eens bent wordt het lastig samenwerken.	4.89
100	Voor het eerst merkte ze dat ze een probleem hebben.	7.36
104	Belangrijk punt in de onderhandelingen was de sociale zekerheid.	7.89
106	Vakbond FNV is boos en noemt het 'oneerlijk' én 'onnodig'.	28.82
107	Een strijd begint altijd klein, maar kan groot worden als we dat durven, het lef hebben om op te staan en ervoor te gaan.	4.57
108	Het kabinet heeft 6,5 miljard nodig om defensie te financieren en daarom moet er worden bezuinigd op de WW en de WIA.	54.4
109	Op de seconde dat het kabinet het zei ging u met de hakken in 't zand.	5.62
112	Het voorstel van het kabinet is: Laten we die WW verkorten dus dat de duur korter wordt, maar laten we hem iets royaler maken.	63.89
114	Dat is economisch gezien een buitengewoon verstandig voorstel, in mijn optiek.	3.98
115	De pot wordt eigenlijk leeggeroofd, want er wordt 6,5 miljard uit de sociale zekerheid getrokken, geld dat we met z'n allen ophoesten.	62.82
116	En er wordt niks extra's van de vermogenden gevraagd dus de rekening wordt eenzijdig bij gewone mensen neergelegd.	3.74
118	Het callcenterbedrijf Transcom heeft besloten te verhuizen naar Spanje en dat kost 140 banen.	21.96
119	140 mensen die gaan instromen in de WW die nu nog maximaal 24 maanden kan duren.	82.76
120	Die sociale zekerheid hebben wij met elkaar opgebouwd.	6.08
121	Er is geen houdbaarheidsprobleem met sociale zekerheid.	9.62
122	We hebben nog nooit zo weinig uitgegeven aan de WW en de WIA.	6.49
123	De premiepotten zitten vol, allemaal opgebracht met loonruimte.	7.27
127	Econoom Jona van Loenen, die ook op social media zit erkent dat we relatief gezien nog nooit zo weinig geld hebben uitgegeven aan de WW en de WIA.	23.77
128	Dus er is nu, puur object, economisch gezien, geen probleem.	3.88
129	Dus er is nu, puur objectief, economisch gezien, geen probleem.	3.8
131	Waarom brengt het kabinet dan zoveel onrust in de markt?	14.55
133	Dat er nu geen probleem is betekent niet dat er in de toekomst geen probleem is.	4.61
134	Als je bijvoorbeeld kijkt, dat liet de doorrekening van 't CPB ook zien: Bij ongewijzigd politiek beleid stijgt onze overheidsschuld van 45% ongeveer nu naar 125% in 2060.	58.08
135	Dan worden wij het nieuwe Frankrijk, dat willen we niet.	4.53
138	Dat er nu nog niks aan de hand is betekent niet dat je niks moet doen.	4.65
139	Het callcenterbedrijf in Groningen duwt eind dit jaar 140 mensen in het sociale vangnet van de WW.	87.69
140	Want ze verhuizen naar Spanje, waar de lonen substantieel lager zijn.	42.59
142	Toen zei ik al tegen mijn man: Het hele kantoor gaat weg.	4.37
147	Ja, want alle tijdelijke contracten werden al niet verlengd.	8.31
148	Dus dat was voor mij al duidelijk: Het kantoor gaat gewoon weg.	4.22
150	Want ze heeft weinig reserves en ze kan niet lang wachten.	3.69
152	Mensen die hun baan verliezen, zijn vier à zes maanden werkloos.	89.44
168	Ik ben aan het kijken om in de telecomsector te blijven om te kijken of ik installatiemonteur kan gaan worden.	4.15
169	Zodat ik de kennis en ervaring die ik hier heb opgedaan alsnog mee kan gaan nemen.	3.75
176	Nou ja, als ik voor mezelf spreek: Ik ben nog jong.	3.47
177	Ik zal vast en zeker wel weer aan een nieuwe baan gaan komen.	4.06
179	En niet voor iedereen van deze 150 mensen is dat zo zeker.	4.46
180	Jona van Loenen maakt zich ook weinig zorgen om de mensen die nu helaas hun baan verliezen in Groningen.	18.71
181	Als ze tenminste flexibel genoeg zijn om iets heel anders te gaan doen.	4.29
182	Gegeven het feit dat banen en bedrijven nu eenmaal verdwijnen: Hoe kunnen we er nu altijd voor zorgen met ons stelsel dat mensen binnen twee, drie, vier maanden altijd aan de slag gaan?	14.48
184	Dat is dus niet de zekerheid van een baan, maar van werk.	3.91
185	Terug naar die 6,5 miljard die nodig zijn voor defensie.	23.01
186	Het minderheidskabinet heeft de steun niet weten te vinden in ieder geval niet over links.	16.42
191	Ja, PRO staat zeker ook voor een sterke defensie en voor het ophogen van de defensie-uitgaven.	6.93
192	Maar zoals wij netjes hebben laten zien kan je dat ook doen door wat meer te vragen van de mensen die het allermeeste hebben.	3.6
193	Van de aandeelhouders, van de meest vermogenden in plaats van dat je de rekening eenzijdig bij gewone mensen neerlegt.	4.12
194	Bij gewone mensen die, hierachter nu, na 21 jaar hun baan verliezen.	86.84
198	Omdat PRO schouder aan schouder is gaan staan met die vakbonden.	5.95
199	Die hebben ook gezegd: handen af van de sociale zekerheid.	6.74
201	6,5 miljard aan bezuinigingen moeten daar vandaan komen om inderdaad in defensie te stoppen.	31.53
202	En PRO is de handigste partij om mee samen te werken omdat ze groot zijn in de eerste en Tweede Kamer.	8.88
204	Dat heeft niet veel succes gehad, de laatste dagen waren ze niet meer in gesprek.	4.48
205	De begroting zal wel iets naar PRO zijn opgeschoven.	4.58
206	PRO heeft gezegd: half november wordt het belastingplan behandeld in de Eerste Kamer.	20.14
208	Als daar een streep doorgaat heeft het kabinet een nog veel groter probleem dat ze nu al hadden.	12.53
209	heeft het kabinet een nog veel groter probleem dan ze nu al hadden.	17.43
212	Wat gaat er gebeuren met de belasting op je vermogen, box 3?	7.64
213	Een paar uur geleden kwam het kabinet daar nog niet uit.	16.6
215	Dat heeft alles te maken met het nieuwe box 3-stelsel dat in 2028 ingaat.	45.11
216	Daarvoor kwam al een nieuwe wet door de Tweede Kamer maar in de Eerste Kamer dreigde die te stranden.	14.11
218	Alleen, over hoeveel geld daarvoor moest worden uitgetrokken stonden de coalitiepartijen eerder nog lijnrecht tegenover elkaar.	7.1
219	De vraag is: Wat betekenen de plannen van die partijen voor jou en mij?	4.32
221	Box 3 is de belasting op het inkomen uit je vermogen.	26.1
222	Denk aan de rente op je spaargeld, winst op je beleggingen of inkomsten uit een tweede huis.	5.15
223	En de manier waarop de belasting over die winst wordt berekend gaat veranderen.	6.67
225	In box 3 was het altijd zo dat je belasting betaalde over een fictief rendement.	24.07
226	Dus niet een echt rendement maar dat geschat was door de Belastingdienst.	13.83
228	Dus nu is de politiek echt al een heel aantal jaren op zoek naar een systeem dat wel standhoudt bij de rechter en wat eerlijker is.	6.1
230	Die nieuwe wet kwam zelfs door de Tweede Kamer maar kreeg zo veel kritiek, van prins Constantijn en zelfs van Elon Musk, dat er nu aanpassingen komen.	30.38
231	De kern van het probleem is dit: Stel, je hebt voor 20.000 euro aan aandelen en aan het einde van het jaar zijn die 22.000 euro waard.	12.41
233	Alleen, zolang je die aandelen niet verkoopt staat dat geld niet op je rekening.	12.43
234	Volgens de wet die door de Tweede Kamer kwam moest je over die winst toch belasting betalen.	51.31
235	En dus zeiden beleggers: Dat is oneerlijk want dat geld heb je nog niet echt.	5.39
236	Je moet er belasting over betalen en stel dat over twee jaar de waarde wel weer minder is dan krijg je het niet weer terug van de Belastingdienst.	47.59
238	In het huidige stelsel betaal je belasting in box 3 als je meer dan 60.000 euro aan spaargeld of beleggingen hebt.	10.93
240	Maar in de wet die door de Tweede Kamer kwam veranderde dat.	37.25
241	Iedereen die meer dan 1800 euro rendement heeft in een jaar moet een belasting betalen van 36 procent over dat rendement.	19.6
243	Dat kan dus betekenen dat als je bijvoorbeeld in bitcoin zit en een vrij bescheiden vermogen hebt maar wel een gigantische koerssprong meemaakt dat je ineens boven die grens van de 1800 uitkomt terwijl je normaal gesproken, in het oude voorstel, nooit belasting had hoeven te betalen.	16.89
244	Ook kleine beleggers moeten hierdoor mogelijk belasting betalen in box 3.	16.09
245	Vandaar dat er nieuwe plannen liggen maar daarover ligt het kabinet nu in de clinch.	22.25
246	Want waar de huidige aanpassingen vier miljard kosten wil de rechtse meerderheid in de Eerste Kamer veel verder gaan met bedragen van 10 tot 20 miljard euro omdat er volgens hen grotere aanpassingen nodig zijn.	12.75
247	Als de VVD z'n zin krijgt, dan gaat het systeem echt heel anders worden.	12.73
248	Dan ga je pas belasting betalen op moment dat je daadwerkelijk je winsten hebt.	22.32
249	Zodra je je aandelen verkoopt met winst dan betaal je pas belasting over die winst over die afgelopen jaren.	36.68
250	Het nadeel daarvan is: Dan loopt de schatkist de komende jaren heel veel belastinginkomsten mis, omdat heel veel belasting uitgesteld wordt tot het moment dat mensen die aandelen ook verkopen.	18.11
251	Dat box 3 verandert is dus zeker maar hoe, daarover wordt nog gediscussieerd.	4.58
254	Remko, we hebben het over de sociale zekerheid gehad, over belastingen.	8.32
258	Links wil geld voor de armen, rechts geld voor de rijken.	11.11
259	Het is de vraag hoe de plannen gaan neerslaan in de rijksbegroting waar ze waarschijnlijk vanavond uitkomen.	6.82
260	Ambtenaren hebben overuren gemaakt om het financiële plan alsmaar door te rekenen om te kijken wat de consequenties zijn voor alle groepen Nederlanders.	45.08
261	Bij dit soort onderhandelingen loop je het gevaar dat het een soort vlees noch visbegroting wordt.	18.92
263	Ik kan me voorstellen dat het kabinet een beetje zuur terugkijkt op de afgelopen periode.	5.3
269	De eerste begroting is meteen alles soort crisisbegroting.	10.16
270	Dat is ongetwijfeld een andere start dan met name premier Jetten zich had voorgesteld.	5.16
272	Wekenlang stond het water in de Rijn ontzettend laag.	65.07
273	Schepen kwamen stil te liggen of konden veel minder vervoeren.	6.24
276	Maar met meer droogte op komst in de toekomst: Hoe betrouwbaar blijft de Rijn om op te varen?	14.47
284	Niet te emotioneel over doen, maar het is gewoon prachtig.	4.23
288	Nu is het heel laag en dan is het weer een keer hoog en het verandert zich continu.	3.45
289	We denken dat we als mens daar iets aan kunnen temmen.	5.19
291	Ze zijn allebei verknocht aan de rivier: Wim Driessen, scheepsbouwer, en ingenieur Wiebe de Jong.	8.41
292	Maar met die rivier, daarmee is wel wat aan de hand.	3.87
293	In de afgelopen 200 jaar zijn we die rivier steeds meer gaan beheersen.	36.24
294	Allemaal met het doel om de rivier bevaarbaar te maken om hoogwaterveilig te zijn.	13.36
295	We hebben ook die rivier in een soort corset geduwd.	6.46
297	We hebben ook die rivier in een soort korset geduwd.	4.96
299	Ze willen de rivier zo inrichten dat het water sneller weg kan. Hier komt de Rijn dus Nederland, binnen.	59.27
302	En hier het Pannerdensch Kanaal uiteindelijk IJssel en dan richting het IJsselmeer.	8.09
303	De rivier de Rijn stroomt vanuit de Alpen richting Nederland.	76.94
308	Een derde gaat rechtsaf het Pannerdensch Kanaal in dat uitkomt in de Nederrijn en de IJssel.	17.38
310	Wat je eigenlijk niet ziet, maar wat onder water gebeurt is dat die bodem van de Waal die is gewoon harder aan het zakken, aan het dalen dan het Pannenskanaal.	5.06
312	Dat komt omdat we de rivier wat meer vastgelegd hebben met de kribben.	6.14
313	Die bodem is zich aan het insnijden en die bodem wordt steeds lager.	7.02
314	De bodem in de Waal daalt ongeveer met twee centimeter per jaar.	34.26
315	Sinds 1950 is die bodem al met meer dan anderhalf tot twee meter gedaald.	18.29
317	Want die rivier wordt dan wel dieper, maar niet overal waardoor drempels ontstaan waar schepen niet overheen kunnen.	12.87
318	Sinds een aantal jaren zijn we overgestapt naar de schepen voorzien van twee schroeven en ook met kleinere propellers.	6.16
319	En de diameter van de schroeven, die zijn dus verkleind.	7.14
320	1,55 meter nu, en die waren vroeger bijvoorbeeld 1,80 meter.	10.89
323	Maar met een schroef van 1,80 meter op laag water dat functioneert niet want dan pakt de schroef geen water en heeft die geen grip.	11.36
325	Dus met twee schroeven kun je veel langer met veel lager water blijven varen en nog lading meenemen.	8.25
326	We hebben gemerkt met de hydrodynamische studies dat hier ook nog water ontsnapte.	61.54
327	En daardoor hebben we dit plaatje nu bevestigd waardoor het water hier niet kan ontsnappen, bij de schroeven komt en dat de schroeven dus nog langer kunnen pakken.	6.32
328	En alleen hierdoor kan het schip alweer 10 tot 15 centimeter dieper gaan laden.	11.22
329	Dus ongeveer 100, 150 ton meer lading meenemen per reis.	10.66
333	Doordat de bodem van de Waal zo is uitgesleten gaat er juist bij laag water steeds meer water die Waal in.	72.19
334	In plaats van via de IJssel richting het IJsselmeer onze nationale regenton.	5.45
335	10 juli is door het kabinet een besluit genomen dat die bodem weer gestabiliseerd moet worden.	35.55
336	Het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 werkt daaraan.	20.51
338	Bij Haskoning zijn we daar ook mee bezig hebben we dingen onderzocht, hoe je dit kan oplossen.	12.79
339	Om te beginnen wordt gestart met zand in de Waal storten om dat wat wegspoelt in elk geval aan te vullen.	4.53
340	Over een lengte van 25 kilometer wordt ook een meergeulensysteem gemaakt.	7.82
341	Om daarbij ook een deel van het water bij laag water al juist af te leiden en daar die stroomsnelheid in die hoofdgeul mee te verlagen.	8.15
342	Waardoor die bodem dus niet meer verdiept, niet meer insnijdt maar weer zich stabiliseert.	4.06
343	Waardoor die bodem dus niet meer verdiept, niet meer insnijdt, maar weer zich stabiliseert.	3.86
344	Hier bij Tiel legden ze in 2015 al een dam in de Waal en zagen dat dat werkt, meerdere geulen.	9.96
345	En deze nevengeul in de Waal bij Nijmegen stroomt nu alleen over een drempel bij heel hoog water.	9.94
348	Een ander belangrijk aspect is de vorm van het schip.	4.05
350	Dit zorgt er ook heel erg voor dat het schip meer lading mee kan nemen en langer op laag water kan varen.	13.5
351	Je ziet dat die plaat hier bijna horizontaal ligt, overdreven gezegd.	3.91
352	Dat zorgt er ook voor dat het water het schip omhoog duwt.	28.89
353	Waardoor het schip minder snel inzinkt en dus meer lading kan meenemen.	4.49
354	Scheepsbouwer Wim Driessen bouwt al sinds 2008 laagwaterschepen.	10.64
355	De Casco-schepen komen uit China en worden in Nederland afgebouwd.	17.08
356	Hoe langer je kunt varen of hoe meer lading je mee kunt nemen bij laag water, des te lucratiever het is.	6.56
357	Want juist bij laag water is er een heel groot behoefte aan scheepsruimte juist omdat ieder schip maar heel weinig kan vervoeren.	33.45
358	Sommige schepen kunnen überhaupt niet meer varen, dus dat is dan een issue.	10.18
359	Dan zie je de omzet enorm toenemen bij zo'n ondernemer.	8.48
364	En hoe langer die periodes van droogte duren hoe groter de vraag is naar uw schepen.	8.36
366	Laag water betekent dus hoge transportkosten voor ons als consument, en ook de rivier aanpassen kost ons geld.	74.43
367	Zand in de Waal brengen en een stukje van zo'n meergeulensysteem kost al 390 miljoen euro.	10.87
368	Het compleet afmaken van zo'n systeem is begroot op 2,5 miljard.	26.25
370	Kortom: Kortom: We moeten weer gaan sleutelen aan het Hollandse landschap.	3.85
375	Zolang het klimaat verandert de elementen veranderen, dan blijf je aanpassingen doen.	11.28
376	En de gebruikersvraag verandert ook dus daar blijf je het systeem op aanpassen.	4.83
382	Morgen weer op radio en tv en natuurlijk altijd online.	3.93