Een Vandaag 🇳🇱

_id 69f8ce39980f69b4e6cd99eb
url https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6248/afspelen
datetime 2026-05-04 18:20:00
description Monument op de Dam beklad, wat betekent dit voor de dodenherdenking? * Eddy Boas (86) overleefde de Holocaust, nu is hij in Nederland om te waarschuwen voor de gevolgen van antisemitisme * Schattig en populair, maar ook moeilijk: waarom de doodle-hond vaak lastiger blijkt dan gedacht * Nederlander op een cruiseschip dood na besmetting met hantavirus, wat is er aan de hand?

 

Statements

idx statement score
0 888 Verontwaardiging na het bekladden van monument op de Dam. 8.96
1 Hoe gaan we in de toekomst herdenken, zonder politiek protest? 7.01
2 En Holocaust overlever Eddy Boas waarschuwt nieuwe generaties. 71.01
3 En meerdere doden op een Nederlands cruiseschip dat roept veel vragen op. 63.61
5 Ja, want virusuitbraken op een cruiseschip, dat gebeurt vaker. 84.86
10 Het Nationaal Monument op de Dam vannacht beklad met rode verf. 14.55
13 Door heel Europa worden oorlogsmonumenten en voormalige kampen steeds vaker doelwit. 85.08
15 En hoe houden we herdenken vrij van politiek protest? 12.22
19 En tegelijkertijd is het natuurlijk nog steeds schandelijk. 3.79
20 Jair Stranders maakt al jaren theatervoorstellingen voor jongeren waarin het op een eigentijdse manier herdenken van de oorlog centraal staat. 9.57
21 Is het mogelijk om politiek en die herdenken nog uit elkaar te trekken? 6.58
23 Nee, ik denk dat het niet mogelijk is om dat uit elkaar te halen. 4.46
25 Maar dat is-ie ook al door als je kijkt naar de herdenking zelf op de Dam Het kabinet staat daar. 7.66
26 Vorig jaar stond daar een Kamervoorzitter en zijn partijen. 6.12
27 Vorig jaar stond daar een Kamervoorzitter en zijn partij en er zijn ook andere partijen in de Kamer die groepen in de samenleving tegenover elkaar zetten. 5.68
28 Dus voor heel veel mensen is de herdenking uit elkaar gepolitiseerd. 6.39
29 Kortom, je moet daar eigenlijk mee leren leven en daar een modus voor vinden? 5.75
30 Nou, ik denk als we accepteren dat de herdenking zeker politiek is dan mag je ook zeggen dat de herdenking zeker ook een moment mag zijn om met elkaar moeilijke gesprekken te voeren. 5.02
31 Dat doet Stranders bijvoorbeeld in zijn reeks 'Theater na de Dam' die op tientallen plekken te zien is. 11.71
32 Er zijn zoveel verschillende manieren om met elkaar moeilijke gesprekken te voeren. 5.61
33 En dan kan je absoluut ook je grieven en je frustraties politiek kenbaar maken. 4.46
34 Laat dat maar gebeuren, want dat kan je niet tegenhouden. 4.18
35 Alleen laat dat wel op een vorm gebeuren die nog steeds de nagedachtenis van de Tweede Wereldoorlog ook in zijn waarde laat. 6.94
36 En dat is natuurlijk het gruwelijke aan deze bekladding. 4.48
39 De oorlog ligt voor jongere generaties steeds verder in het geheugen. 29.54
40 Stranders ziet dat juiste actualiteit de interesse voor het denken kan aanwakkeren. 6.83
41 Wat je dan volgens mij moet doen is een gesprek erover hebben. 4.59
43 En niet meteen in een soort kramp schieten omdat ze de actualiteit erbij halen. 3.9
49 Op het moment dat we alleen maar aan jonge mensen meegeven: 'Dit is wat je moet kennen, dit is wat je moet weten' Een soort nationale religie. 5.59
55 Want je ziet dat als je dat niet zorgvuldig doet dat het de samenleving uit elkaar kan rukken eigenlijk. 6.24
63 De vorm van de herdenking en de inhoud is erg veranderlijk. 4.85
66 En de verandering is vaak gaan door bepaalde nieuwe groepen in de maatschappij. 6.5
70 Eerst was er zelfs geen aparte positie voor de joodse slachtoffers. 4.33
73 In jaren 60 kwamen Joden erbij, daarna Sinti, Roma In jaren 60 kwamen Joden erbij, daarna Sinti, Roma homo's, andere oorlogsslachtoffers. 21.5
77 Maar een bekladding van het monument hebben we naar mijn weten niet eerder gehad. 5.57
81 De daders verbinden de oorlog in Gaza aan deze Nederlandse herdenking. 82.37
84 Voor hen is het een kans om deze herdenking te kapen. 4.75
88 Dus door dit hier te doen bevestigen ze het belang ervan kun je zeggen. 5.25
89 En het idee dat het hypocriet zou zijn om deze herdenking uit te voeren zónder te denken aan wat er gebeurt in andere landen. 5.02
91 Vandaag wordt er herdacht, ook nog met overlevenden. 6.0
93 Als kleuter overleefde hij samen met zijn vader, moeder en broer als enig complete gezin, de nazikampen. 13.62
94 Na de oorlog verhuisden ze vanuit Nederland naar Australië. 15.97
96 Een documentaire vertelt het verhaal van de Nederlandse Eddy Boas. 31.32
99 Eddy overleefde als kleuter samen met zijn vader, moeder en broer als enige complete gezin de nazikampen. 18.66
105 Waar hij vandaag de oorlog herdenkt en erover spreekt. 3.61
108 Zijn moeder was een van de eerste vrouwen met een groot rijbewijs. 23.6
116 Eddy's vader vroeg aan de Duitsers of zij vanuit Westerbork ook naar Auschwitz mochten. 25.24
117 In kamp Bergen Belsen moest zijn vader de lichamen van overleden gevangenen afvoeren met paard en wagen. 16.15
119 Omdat die beter te eten kregen dan de Joden wist hij af en toe wat eten van de paarden achter te houden voor zijn familie. 18.98
120 Het gezin van Eddy overleeft, maar de rest van zijn familie niet. 21.59
121 Het is echt een wonder dat u hier zit Het gezin van Eddy is uiteindelijk het énige complete gezin dat de kampen heeft overleefd. 4.56
122 Zij keren na alle verschrikkingen uiteindelijk terug naar Den Haag. 6.35
125 Hun bezittingen, hun geld op de bank, niets kregen ze terug. 6.94
126 Drie jaar na de oorlog overleed zijn vader van de stress en uitputting. 10.53
130 Zijn moeder besloot met de kinderen te emigreren naar Australië. 49.97
131 Eddy woont vandaag de nationale kinderherdenking bij. 9.57
132 Juist kinderen moeten horen wat hij heeft meegemaakt zegt hij. 9.08
133 Ondanks alles wat hem is overkomen koestert Eddy geen wrok. 3.95
134 Wel maakt hij zich zorgen over de groeiende haat ten opzichte van Joden. 25.18
136 Hij is 86, een van de laatste ooggetuigen, en waarschuwt: 'Het kan opnieuw gebeuren.' 7.1
141 De herdenking is voor Nederland een soort moreel ijkpunt. 37.54
142 Dat geeft ook aan waarom de reacties op de bekladding zou heftig zijn. 5.22
148 Maar je moet de herdenking niet beschouwen als alleen maar iets dat over het verleden gaat. 4.01
151 Je moet ook een verplichting in het heden zien, juist. 4.72
155 Wat betekent dat als die mensen er allemaal niet meer zijn? 5.68
156 Het is een groot verlies als niemand meer met ons kan praten die het zelf heeft meegemaakt. 4.51
160 Het hoeft niet het einde te betekenen van onze mogelijkheden om ons te verbinden met deze geschiedenis. 4.4
161 Toch hoor je soms nu al op scholen dat het nou niks meer kan worden aangeboden. 4.13
163 Maar je moet niet alleen maar presenteren als iets wat over het verleden gaat. 4.09
164 Niet alleen maar praten over die tijd maar ook over onrecht in het hier en nu. 4.0
166 En heb je vragen over dit onderwerp, ga dan naar eenvandaag.nl/CHAT. 4.14
168 Drie opvarenden zijn overleden aan, waarschijnlijk, een virusuitbraak. 86.53
170 Zó ernstig dat dat Zeeuwse schip de MS Hondius, voorlopig niet mag aanmeren. 24.66
172 Een Fries echtpaar is dus overleden, net als een Duitse opvarende. 36.06
173 De Nederlandse vrouw had ook echt het hantavirus is net bekend geworden. 88.5
174 Hoe gevaarlijk het is, daarvoor moeten we eerst weten welke hantavariant er rond gaat. 6.47
175 Dat zit zo: Het hantavirus wordt overgedragen door knaagdieren. 87.61
177 In de jaren 70 werd het virus ontdekt en vernoemd naar de Hantan-rivier in Korea. 24.26
178 Want bij die rivier liepen 3000 VN-soldaten in de jaren 50 een mysterieuze besmetting op. 88.13
179 Later bleek dat ook Europese uitbraken in de Eerste en Tweede Wereldoorlog van dat virus kwamen. 28.95
180 Vaak blijft lang onduidelijk dat het over het hantavirus gaat bij een uitbraak. 53.09
181 Het maakt uit wélke variant er nu op dat schip rond gaat. 4.12
182 Grofweg zijn er twee groepen: De Europees-Aziatische en de Noord- en Zuid- Amerikaanse. 8.26
183 Bij die laatste is het sterftecijfer hoog: Tussen de 35 en 40% van de besmettingen eindigt fataal. 79.71
186 Er zijn een groot aantal verschillende soorten van. 12.51
187 De meeste hantavirusinfecties die stoppen bij de mensen die dat krijgen en er is er eentje waar ook af en toe verspreiding tussen mensen gezien wordt. 90.49
190 Die kan wel van mens op mens overspringen en is ontdekt in Argentinië. 30.25
191 Daarom wordt dit schip ook scherp in de gaten gehouden. 3.72
196 De grootste uitbraak ooit herinner je je misschien nog wel. 4.9
197 14 mensen aan boord van cruiseschip de Diamond Princess overleden door een covid-uitbraak. 88.96
199 Wetenschappers noemen cruiseschepen een soort drijvende petrischaaltjes. 85.57
200 Virussen die gedijen als ze op plekken komen waar veel mensen bij elkaar zitten en het liefst veel mensen bij elkaar op een kluitje. 58.3
205 Er is een hele mooie website van het RIVM die 'Ziek door dier'. 82.37
206 Er staat voor allerlei diersoorten op wat je kunt oplopen als je met die dieren omgaat. 10.74
210 De incubatietijd voor het hantavirus is 1 tot 8 weken. 57.52
211 De Nederlandse man die is al een maand geleden overleden. 89.24
214 Ze zijn er in vele soorten: De labra-doodle, berne-doodle, de golden-doodle. 13.9
217 Maar uit Brits onderzoek komt een ander beeld naar voren. 10.7
218 De kans op gedragsproblemen bij deze honden is relatief groot. 80.75
219 Ineke van Herwijnen, universitair docent diergedrag - ? 5.4
221 Ineke van Herwijnen, universitair docent diergedrag Ook u hebt deze rassen onderzocht. 12.58
224 Veel mensen hebben de hond naar volle tevredenheid. 23.0
227 Designerhonden zoals de cockapoo, de cavoodle en natuurlijk de labradoodle. 13.81
228 De honden zijn gefokt op aaibaarheid en sociaal gedrag wat ze ideaal voor het gezin zou maken. 62.72
229 Maar nu er duizenden van deze viervoeters rondlopen blijken sommige toch minder aaibaar dan gedacht. 5.32
232 En dan zeggen ze: 'Ja, het is een lieve, knuffel Goed voor het gezin.' 4.26
233 En dan denk ik weleens: Nou, als je dat wil, koop dan een knuffel. 3.52
234 Hondengedragstherapeut Liselot Boersma herkent zich gedeeltelijk in het Britse onderzoek. 39.59
236 Hoewel ze in haar praktijk inderdaad regelmatig probleemgedrag ziet bij designerhonden zoals doodles en poo's betwijfelt ze of de problemen alleen worden veroorzaakt door een genetisch defect. 30.45
237 Heel vaak is er toch wel sprake van lichamelijk ongemak. 10.39
238 Dus dat er lichamelijk functioneren niet helemaal goed is dus dat er aandoeningen zijn. 58.39
243 En er is ook wel een onderzoek naar gedaan dat zo'n 30 tot 80 procent van de honden die in de gedragskliniek kwamen met gedragsproblemen hadden eigenlijk lichamelijke klachten. 86.29
247 Designerhonden zijn samengesteld uit verschillende hondenrassen. 14.31
248 Zo bestaat de cockapoo uit een cockerspaniël en een poedel. 40.33
249 En de cavoodle uit een cavalier-kingcharlesspaniël en een poedel. 5.83
250 De Australian labradoodle bestaat maar liefst uit vijf andere rassen. 45.01
251 De labrador, poeder cockerspaniël De labrador, poedel, cockerspaniël curly-coated retriever en de Ierse waterspaniël. 44.61
252 Ik zat te denken: Misschien verkeren die honden wel in een voortdurende persoonlijkheidscrisis. 5.55
253 Ja, het is ook best heftig, want er zitten echt decennialang honderden jaren lang geselecteerde eigenschappen in. 5.23
255 En je weet niet welke genen tot expressie gaan komen. 10.99
257 En daarvoor zijn wel die eerste weken en maanden echt zó belangrijk. 4.06
258 Als je een hond niet opvoedt, wordt het ongeleid projectiel. 90.96
259 Net als je een kind niet opvoedt, wordt het ongeleid projectiel. 90.57
260 Dus je zal er echt energie, tijd en aandacht in moeten steken. 4.19
261 Labradoodlefokker Monica Janneman erkent dat er soms gedragsproblemen voorkomen. 59.0
262 Maar herkent zich niet in het beeld dat doodles hier vaker last van hebben dan andere hondenrassen. 68.59
263 In elk nest heb je een hieperdepiephondje je hebt een clown, je hebt een ADHD'er. 52.9
270 Ze hoorde weer wat, dus ze moet weer even melden dat er wat leuks was. 3.58
271 En dat is allemaal niet erg alleen de combinatie is dan wel heel belangrijk. 4.18
272 Dat op een gegeven moment de combinatie van baasje met hond ook wel klopt. 5.51
274 Hoe een hond genetisch in elkaar zit bepaalt volgens Boersma maar voor een klein gedeelte het gedrag. 32.37
276 Je kan hier bijvoorbeeld zien hoeveel factoren er wel niet van invloed zijn op het gedrag van honden. 22.57
277 En waar wij het nu eigenlijk over hebben gehad is eigenlijk alleen dit stukje. 4.18
280 Maar hier zie je levensfase, waaraan de hond wordt blootgesteld, de gezondheid van de hond het immuunsysteem, hoe dat werkt, het zenuwstelsel. 86.1
281 Honden hebben ook emotionele systemen in de hersenen. 90.67
284 Des te belangrijker dat de match tussen de hond en de eigenaar klopt. 5.25
287 En niet denken van: 'Je komt binnen en je wil een rode hond ik heb een rode hond en neem hem mee.' 4.07
288 'O, je wil een teef, dan neem je die teef maar mee.' 3.82
292 En het is een dier wat ten eerste een hart heeft, een ziel heeft. 4.2
294 En goed doen is ook de energie erin stoppen, de opleiding. 4.94
295 Laat die hond ook puppycursus volgen maar ook vervolgcursus, want dat klinkt heel leuk. 4.42
296 Mijn kind gaat ook verder dan zes jaar naar school gaat. 10.96
298 En als je dat doet, dan krijg je een fantastisch hond. 6.76
302 Ja, je kan het de honden sowieso niet kwalijk nemen. 5.15
304 We zien in het onderzoek dat de verwachting in de realiteit een mismatch zijn. 22.19
306 Het gaat ook om de gevoeligheid voor drukte en stress. 43.51
307 Geldt dat voor doodles meer dan voor andere honden? 16.26
309 Er zitten kwetsbaarheden in het ras wat dit betreft. 28.52
314 Deze honden zijn ook kwetsbaar omdat ze verkocht worden door commerciële fokkers omdat er veel vraag naar is. 59.09
315 En er krijg je een extra kwetsbaarheid in de eerste levensfase. 17.69
318 Wat zou het advies zijn als mensen misschien een doodle willen? 6.04
319 Stel je voor dat het een echte poedel zou zijn zou je hem dan ook willen? 5.56
325 2 Heb je hier nog vragen over - Ga naar eenvandaag.nl/ chat. 4.17
326 Heb je hier nog vragen over, ga naar eenvandaag.nl/ chat. 4.67