Een Vandaag 🇳🇱

_id	69c422a15a3cec21587eb841
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6179/afspelen
datetime	2026-03-25 18:30:00
description	Staat moet Bonaire beschermen tegen klimaatverandering, inwoners willen nu actie * Dreigende energiecrisis: wat moet Den Haag doen? * Hoe kon er stempasfraude worden gepleegd bij de gemeenteraadsverkiezing in Gorinchem?

 

Statements

idx	statement	score
0	888 Wanneer gaat het kabinet ingrijpen om de energieprijzen te dempen?	12.78
1	De roep om maatregelen uit de samenleving én de politiek neemt toe Maar geen compensatie voor iedereen, vindt een grote groep van ons panel.	8.15
2	Voor de transportwereld, nog niet eens voor de particuliere rijders maar voor de transportwereld zou ik zeggen: ga iets met die accijnzen doen.	4.56
3	En stembusfraude bij de gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem, Rob.	12.9
4	Hoe groot is de kans ze daar opnieuw naar de stembus moeten?	13.85
7	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
8	Torenhoge brandstofprijzen en een dreigende energiecrisis.	76.7
10	Moet het kabinet-Jetten nu iets doen om mensen te helpen en zo ja, wat dan?	19.69
11	Straks gaan we naar Den Haag, waar de Kamer debatteert.	4.51
12	Maar eerst Rozemarijn Lubbe van het EenVandaag Opiniepanel jullie hebben onderzoek gedaan.	7.69
13	Wat vindt het panel, moet het kabinet nu al ingrijpen bijvoorbeeld door het verlagen van prijzen aan de pomp, of een energietoeslag?	63.1
14	Nee, best wel opvallend misschien maar de meeste mensen vinden dat het niet meteen hoeft.	4.75
15	39%, toch ook veel he, wil wel meteen actie maar een grotere groep, 45% vindt dat het kabinet pas wat moet doen als de situatie langer aanhoudt.	56.16
16	En dan zijn er ook nog mensen die vinden dat het helemaal niet de taak van het kabinet is.	9.44
18	Mensen hebben door dat die maatregelen veel geld kosten dat moet ergens vandaan komen.	17.19
20	Mensen zijn bang dat we dan dure maatregelen hebben en dan is de oorlog voorbij.	18.5
23	Dus als die oorlog nou niet zomaar voorbij is dan ligt er wel een taak voor de overheid vinden veel mensen dus.	10.71
26	Bijna de helft zegt dat alleen mensen geholpen moeten worden die het moeilijk hebben.	26.54
27	Iemand zegt: Mensen die het zelf kunnen dragen, hoe vervelend ook hoeven we niet te compenseren met belastinggeld.	21.99
28	Maar bijna net zoveel mensen, 47%, zeggen dat zo'n compensatie wel voor iedereen moet zijn, ook voor die mensen die het kunnen dragen.	18.86
30	En ze denken ook dat als je maar een deel van de bevolking compenseert dat het foutgevoelig is en misschien wel voor fraude zorgt.	19.09
31	We gingen vandaag langs bij twee panelleden die meededen aan het onderzoek.	7.35
41	Ze is afgekeurd, maar ze vindt niet dat ze het slecht heeft.	4.83
54	Zij en haar man hebben gespaard om hun huis te verduurzamen.	56.69
55	We zoeken ook altijd naar een goede besteding van de reserves die we hebben.	3.82
56	Die kan ik stoppen in een aantal leuke ver weg ehm vliegvakanties.	3.55
59	Maar ook omdat ik de reserves die ik heb gewoon goed en duurzaam wil besteden.	3.47
60	Wanneer hebben jullie de zonnepanelen op het dak gelegd?	6.63
64	En we hebben meteen ook een slimme batterij aangeschaft van 20 kilowattuur.	11.93
65	De familie Wittebol heeft zich goed voorbereid op een nieuwe energiecrisis.	14.28
66	Maar welke rol zou het kabinet moeten spelen als het gaat om mensen die geen eigen woning hebben?	70.82
68	Ik vind dat daar de overheid en de woningcorporaties een hele grote verantwoordelijkheid hebben als het gaat om sociale huurwoningen en middenhuurwoningen.	8.97
69	En ik denk dat de overheid hier ook een rol in kan spelen om de weg vrij te maken voor woningcorporaties.	8.35
71	Het huurhuis van Astrid van Donk is goed geïsoleerd.	6.99
73	Wat voor stappen zou het kabinet moeten nemen in jouw optiek?	7.09
74	Ik zou sowieso voor de transportwereld, nog niet eens voor de particuliere rijders maar voor de transportwereld zou ik zeggen: Ga iets met die accijnzen doen.	4.62
76	Want als dat duurder wordt dat wordt allemaal doorberekend naar de consument in de winkels.	22.07
77	En ik denk dat als je dat voor de transportwereld dat dat gewoon door blijft gaan.	4.77
79	De benzineprijs aan de pomp hoeft niet verlaagd te worden.	8.31
80	Als je echt altijd op je werk moet zijn dan zou een werkgever je daarin kunnen tegemoetkomen.	6.75
81	En verder kunnen mensen gewoon minder gaan rijden, selectiever en wat meer thuiswerken.	17.4
82	Je maakt je geen zorgen dat je niet meer voor het hondje kan zorgen of dat de pietjes niet genoeg te eten hebben?	52.21
90	Dus één keer in een jaar eventjes naar de dokter voor de prik.	4.51
91	En als je dat slim doet, bij sommige dierenwinkels doen ze één keer in het jaar voor heel weinig je dieren inenten.	64.74
92	We zijn nog steeds afhankelijk van andere landen voor olie en gas en dat merken we nu extra.	12.19
94	Ja ruim 8 op de 10, echt kiezers van links tot rechts zeggen dat de overheid de afgelopen jaren te weinig heeft gedaan om Nederland minder afhankelijk te maken.	87.91
95	En dat moet volgens mensen nu wel echt gaan veranderen.	4.65
97	Er is steun voor duurzame energie, voor kernenergie voor gaswinning in Nederland.	43.61
98	Je kan je voorstellen dat kiezers er anders over denken: Linkse kiezers zijn meer voor verduurzaming en rechtse kiezers vaker voor de inzet op gas en kernenergie.	35.15
99	Maar het beeld is hier vooral: Nederland moet onafhankelijker worden.	6.64
100	Mensen kunnen ook zelf onafhankelijker worden met bijvoorbeeld zonnepanelen of elektrische auto, isolatie.	38.35
102	Tweederde vindt dan ook dat de overheid mensen meer moet helpen om duurzamer te leven.	78.42
103	Ook als dat betekent dat ergens anders bezuinigd moet worden.	4.48
105	Het gaat hen niet per se om het klimaat, maar om de portemonnee.	5.36
106	Mensen zijn geschrokken van de impact van de oorlogen op henzelf en ze klagen ook over onduidelijk beleid.	20.99
107	Ook veel rechtse kiezers zeggen: "Het ene kabinet tuigt hulp op, een kabinet later wordt het weer afgeschaft."	14.81
108	"Het ene kabinet tuigt hulp op, een kabinet later wordt het weer afgeschaft."	10.44
110	De SER adviseert nu om verduurzaming te verplichten, goed idee dan?	76.88
114	Én nog een zorg: heel veel mensen vragen zich af of het stroomnet het aankan.	6.21
117	De druk op het kabinet neemt toe om maatregelen te nemen.	79.29
118	Is er al een maatregel die kan rekenen op een Kamermeerderheid?	18.79
120	Er zijn een ontzettend hoop iedereen gelanceerd vanmiddag.	3.54
121	Vervolgens krijg je discussie over wat mag het kosten waar haal je het geld vandaan, voor wie geldt die maatregel?	30.48
125	Dan heb je het idee laten we even kijken hoe het verder loopt.	4.08
126	Laat de oliemaatschappijen er maar voor opdraaien of de accijnzen omlaag brengen.	11.36
127	De stijgende energieprijzen houden Kamerleden ook persoonlijk bezig.	17.82
130	Nou, we proberen er altijd op te letten, maar dat lukt niet altijd.	3.6
131	Staat de thermostaat in huize Martens ook al iets lager?	39.12
133	Omdat ik toch echt wel denk dat we wat zuiniger moeten omgaan met onze energie.	5.19
135	Wij hebben stadsverwarming en een erg goed geïsoleerd huis.	10.31
137	Het debat vandaag gaat over de mensen die geen geluk hebben.	8.74
138	Wat gaat het kabinet doen voor de mensen die zich zorgen maken om de brandstof- en energieprijzen?	61.97
140	Het lastige is dat op het moment dat je aan accijnsverlaging gaat beginnen dan loopt het heel snel in hele hoge bedragen.	18.29
142	Dus als je eraan begint, kun je het ook niet zomaar stopzetten.	4.36
144	We gaan tien cent minder belasting heffen en we weten niet hoe lang dat duurt.	48.91
146	Dus als je maatregelen neemt, dan moeten ze wel gericht zijn.	5.37
147	Dus gericht op de mensen met de laagste inkomens die er het meest last van hebben.	5.82
148	Ik vind daarmee dat de middenklasse heel vaak vergeten wordt.	5.08
149	Dan hebben we het over mensen die werken in het onderwijs of de zorg, de politie, taxichauffeurs.	5.96
150	Die mensen hebben misschien een goed inkomen, een fijn leven.	4.37
151	Maar laten we niet doen alsof dit nou hele rijke mensen zijn.	4.61
152	Met enorme spaarpotten die allemaal crises kunnen opvangen.	5.27
153	Dus ik wil heel graag dat we ook die middenklassen helpen.	5.16
154	Dat wil GroenLinks-PvdA doen door een maximumprijs voor brandstof in te stellen.	35.84
155	In Nederland bepalen de oliebedrijven zelf hoe hoog de prijs van benzine en diesel is.	89.46
158	En we zien dat de prijzen in België veel minder hard zijn gestegen dan in Nederland.	45.5
159	In Nederland is het veel harder gestegen dan in België.	89.69
161	Ik heb de grafieken net nog op mijn computer allemaal bekeken.	4.42
162	De dieselprijs, de benzineprijs is ook in België de afgelopen maanden.. met tientallen centen gestegen.	67.0
163	Hij maakt nu eigenlijk gebruik van het feit dat iedereen denkt: O ja, in België werkt het, want het is daar goedkoper.	16.21
164	Maar hij vertelt er niet bij dat de accijnzen in België veel lager zijn.	36.93
167	Of het nou die ondernemer is die in zijn busje stapt en aan de benzinepomp hele hoge belastingen ziet of hele hoge accijnsen ziet.	11.03
169	De mensen thuis die de energierekeningen niet meer zouden kunnen betalen die moeten worden geholpen.	21.82
171	Je ziet in België bijvoorbeeld al dat dat niet het beste effect heeft.	5.56
173	Dus we voeren dit debat vandaag om alle ministers te vragen wat zij gaan doen op hun terrein om de mensen thuis te helpen.	7.27
174	Als ik dit verhaal hoor, met alle mitsen en maren en alle opties die allemaal nog open liggen dan denk ik: aan het eind van het debat is er een grote kans dat de kijker nog steeds niet weet waar hij nou aan toe is.	4.46
176	En ik kan ook niet nu en dat is wel het meest eerlijke antwoord wat ik kan geven ik kan ook nu niet zeggen welke maatregelen morgen genomen zouden moeten worden.	4.52
177	Dus het kabinet heeft met de brief een aantal scenario's geschetst.	35.17
178	Ik ga ze vragen om een stap verder te zetten en te vertellen welke maatregelen ze wanneer gaan nemen.	3.63
179	Maar dat kan ik niet als Kamerfractie doen, dat vraag ik aan het kabinet.	11.17
180	En dat vind ik ook eigenlijk hun rol en niet mijn rol.	3.99
184	Twee weken geleden zei het kabinet: er is een probleem.	20.87
185	Maar het probleem is niet zo groot als in 2020 toen Rusland Oekraïne binnenviel.	48.7
186	Men kijkt het even aan en gaat in augustus kijken hoe we eventueel in mensen gaan compenseren.	4.33
187	Waarschijnlijk krijgt hete kabinet de opdracht om ontzettend veel maatregelen klaar te zetten.	18.48
188	En als de prijzen nog sneller stijgen het kabinet snel tot actie kan overgaan.	12.93
189	Het kabinet moet een heleboel gaan over zoeken maar morgen is er nog geen praktische maatregel.	14.27
190	Is er ook druk om minder afhankelijk te worden van olie en gas uit het buitenland?	20.12
191	Ja, daar gaat het in de debat wel over maar minder dan ik wellicht van tevoren had gedacht me daar zie je dat er ook wel meer druk is, dat partijen willen dat er sneller wordt gehandeld.	6.95
193	De ander zegt meer kernenergie, de ander meer zonnepanelen.	30.32
194	De meningen lopen uiteen maar men wil wel minder afhankelijk worden van het buitenland.	3.67
195	Is het lastig dat het kabinet geen meerderheid heeft?	22.48
197	Het kan niet zeggen dit gaan we doen of dit gaan we niet doen.	4.57
198	Maar het is een geluk bij een ongeluk voor de coalitie dat de oppositie gewoon verdeeld is.	6.39
201	En dan krijg je als kabinet zijn opdracht van ga maar even zoeken naar maatregelen, werk dat snel uit en zorgen dat ze klaar staan.	6.79
202	Maar het kabinet wordt niet gedwongen door de Kamer tot actie.	19.09
203	En heb je nog vragen, stel ze dan op eenvandaag.nl/chat.	6.74
204	Bij de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart in Gorinchem is mogelijk gefraudeerd.	11.01
207	Afgelopen woensdag zou een kandidaat verschillende keren met verschillende mensen zijn langsgekomen, die per volmacht stemden.	5.69
210	De politie en het OM doen onderzoek naar de situatie in Gorinchem.	27.44
211	De burgemeester sprak de raad toe: Al ruim voor de verkiezingen ontving ik als burgemeester signalen dat er mogelijk stemmen geronseld zouden worden.	8.37
214	Gemiddeld wordt 10% van de stemmen per volmacht uitgebracht in een wijkcentrum in Gorinchem was dat 20% Waarom?	20.36
215	Als je dit bij de Tweede Kamerverkiezingen gaat doen dan heb je duizenden stemmen nodig om een effect te bereiken.	9.35
216	En hier kunnen 100 of een paar 100 stemmen misschien al genoeg zijn om de verkiezingsuitslag net een zetje de andere kant op te geven.	3.69
218	Je kent het, achterop je stempas kun je gegevens invullen waardoor iemand anders namens jou kan stemmen.	25.46
222	Wij hoeven aan veel minder regels te voldoen dan bijvoorbeeld stemmers in België en Groot-Brittannië.	4.98
223	Maar, internationale organisaties zijn ook kritisch.	11.94
224	Bijvoorbeeld naar hoe wij Nederlanders blijkbaar bereid zijn ons stemgeheim op te geven, om tóch te kunnen stemmen.	8.0
228	Daarom is het zo belangrijk dat mensen die FvD een warm hart toedragen in hun omgeving mensen enthousiasmeren om volmachten aan hen af te geven.	4.76
229	Mensen die misschien niet zo politiek betrokken zijn die willen misschien wel een volmacht geven en dan kun je dus toch meermaals stemmen.	5.12
231	Sinds 1989 is het verboden om iemand anders ervan te overtuigen zijn of haar stembiljet af te geven.	76.49
232	Dat initiatief moet écht bij de stemmer zélf liggen.	3.91
233	Dus Baudet ronselde zelf niet, en werd dus niet vervolgd.	14.25
236	Want vrijwel elke verkiezing zien we verhalen zoals in Gorinchem.	9.57
237	Er zijn dit jaar meer gevallen van ronselen bekend.	83.14
238	Zo kwamen er behalve uit Soest meldingen uit Roermond, Heusden Bergen, Valkenburg, Twenterand en Het Bildt.	7.18
239	In 1999 was er zelfs sprake van het ronselen van stemmen in ruil voor gebak en een paar jaar later met bakjes champignons.	8.0
241	En daarom ook ligt Gorinchem nu onder een vergrootglas.	5.45
242	Want gemiddeld wordt 10% van de stemmen per volmacht uitgebracht.	15.8
243	Als nou grootschalige fraude wordt aangetoond moeten de verkiezingen dan over?	16.78
244	Zelfs als dat het geval is, denk ik dat de gemeenteraad daar heel terughoudend mee moet zijn.	5.19
245	Omdat er dan binnen korte tijd van alles moet gebeuren.	4.43
246	Dus de kiezers moeten benaderd worden die moeten nieuwe stembescheiden krijgen.	4.4
248	Er wordt dus onderzoek naar gedaan maar verkiezingen overdoen, gebeurt eigenlijk nooit.	19.89
250	Dorre gewassen en dreigende overstromingen: de gevolgen van klimaatverandering op Bonaire.	81.64
251	De overheid moet meer doen voor die bijzondere Nederlandse gemeente, vinden de eilandbewoners.	29.03
252	Want er ligt een uitspraak van de rechter, en Nederland moet nú in actie komen.	26.07
256	En zij heeft ons eigenlijk alles over de natuur geleerd.	4.18
257	Boer Onnie Emerenciana heeft de liefde voor het land ook geërfd aan zijn oma.	10.62
258	Maar op een heter en droger wordend Bonaire wordt het voor boeren steeds meer een verloren strijd.	6.26
259	Iedereen die probeert te boeren, die geeft het na een tijdje op.	9.25
260	Want er zijn zoveel factoren die tegenwerken dat ze geen landbouw meer doen.	28.21
261	Ze beginnen, ze investeren heel veel geld en eigenlijk zijn ze al hun geld kwijt, want ja het runt niet, je krijgt niks.	5.0
262	Deze bakken zijn niet beplant, want het heeft niet geregend.	7.95
263	En als het niet regent, dan moet je heel veel water gebruiken.	7.99
268	Van alle Nederlandse gemeenten heeft Bonaire het meest te vrezen van de opwarming van de aarde.	88.5
269	In januari zei de rechtbank in Den Haag daarom in een uitspraak: De staat heeft ook niet voldoende passende en tijdige maatregelen genomen om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de negatieve gevolgen van klimaatverandering.	37.54
271	Het is niet meer alleen de lokale mensen die het zien, maar ook in Nederland nu van: Hee, dit klopt niet en we moeten iets eraan doen.	4.89
272	Maar als er niets gebeurt, dan kan dus ook een deel van Kralendijk waar we nu lopen, onder water komen te staan tussen nu en 30 jaar?	23.71
277	Ik heb gezien wat orkanen hebben gedaan op Bonaire.	8.07
278	Dertiger Lauaeane Ammerlaan ziet het eiland veranderen.	14.0
279	Ze is bang dat belangrijke monumenten verdwijnen, zoals de oude slavenhutten.	6.28
280	Als er gewoon waterspiegelstijging is, spoelt dat weg.	12.55
281	En dan vergeten we een stukje van onze geschiedenis maar ook een stukje van onze identiteit binnen het koninkrijk.	3.82
282	Er zal meer nodig zijn dan dit muurtje om het zuiden van Bonaire voor de stijgende zee te behoeden.	4.12
283	Volgens onderzoeken dreigt dit deel tegen 2050 permanent onder water te verdwijnen.	33.45
284	En dat gaat niet alleen ten koste van de slavenhutten, maar ook van het unieke flamingobroedgebied.	5.1
285	En de zoutwinning komt dan in gevaar een van de pilaren van de eiland-economie.	7.63
287	Want Nederland heeft heel veel dijken gebouwd en het gaat jaren al goed.	43.15
288	Dus ik vind het apart dat het hier niet kan. Op Bonaire zijn ook kleine pragmatische aanpassingen nodig.	4.55
290	Net zoals dat ook in pakweg Rotterdam of Zwolle gebeurt.	10.36
291	Meer groen verplanten, maar ook zonne-energie stimuleren.	89.87
293	We voelen ons heel erg in de steek gelaten door Nederland.	8.13
294	Want als we kijken naar alle andere gemeenten de Wadddenzee en Valkenburg en zo daar worden heel veel plannen gemaakt, geld gezet, materiaal gezet.	10.85
295	Maar hier op Bonaire heeft Nederland nog niks gedaan.	9.39
296	Techniek en knowhow, da's nodig volgens Onnie, om hem en andere boeren te helpen.	7.21
297	Moderne kassen, slim watermanagement en advies over planten die bestand zijn tegen hitte en droogte.	50.7
299	Soms is Nederland ook slim, die geeft ons een zak geld.	32.27
300	Maar die zak geld verdwijnt zonder dat er iets gebeurt.	8.82
301	Eigenlijk hebben we mensen nodig die ons dat komen helpen leren zodat we het over kunnen nemen.	5.45
310	En ik hoop dat mijn kleinkinderen de boerderij behouden.	3.89
311	En dat ik als ik over 50 jaar weer kom, weer geboren word dat ik deze plek met veel bomen zie en goed producerend.	3.64
312	In de studio is Elbert de Jong, gespecialiseerd in klimaat- rechtszaken, zoals die van Bonaire.	8.01
313	Kort samengevat zegt de rechter: Nederland moet zich houden aan de klimaatafspraken dus minder broeikasgas uitstoten.	84.37
314	En Nederland moet concrete maatregelen nemen om het eiland tegen de gevolgen van klimaatopwarming te beschermen.	40.74
315	Heeft Bonaire een punt, dat ze dit via de rechter afdwingen?	18.75
316	Ik denk dat de inwoners van Bonaire en Greenpeace die maken gebruik van hun recht om Rechtsbescherming te vragen als je rechten en belangen onvoldoende worden beschermd.	13.46
317	En dat is wat ook naar het oordeel van de rechter hier is gebeurd.	4.94
319	Om zo als laatste redmiddel tot bescherming te komen.	6.21
322	Nou, er zitten wel wat technische onduidelijkheden in waar je vragen over kunt hebben.	3.67
325	Maar wat dat dan precies inhoudt daar zijn sommige punten nog wel wat onduidelijk.	3.77
326	Daar gaat de rechter dan niet op in dus dat moet dan Nederland zelf gaan regelen.	44.24
327	Die moet er zelf gaan interpreteren en in de geest van de algemene boodschap dat er meer en sneller moet worden gedaan.	4.69
328	Wat als Nederland het ultimatum van de rechter niet haalt wat kan Bonaire dan nog doen?	28.32
330	Nederland moet binnen 18 maanden met een nieuw klimaatdoel komen reductiedoelen voor de uitstoot.	90.3
331	Als ze dat niet doen, als die doelen onvoldoende zijn dan kun je weer naar de rechter gaan.	7.94
332	En als het dan nog niet voldoende is dan wordt het lastig want dan moet je de rechter misschien vragen om de overheid te dwingen om echt die uitspraak na te leven.	9.06
333	Wat als Nederland zich wel aan al die regels houdt.	5.95
334	In Amerika zijn ze nog bezig met fossiele brandstof.	32.05
335	De klimaatopwarming gaat ook zonder Nederland wel door.	86.87
336	De rechter is duidelijk geweest, Nederland moet daar beschermende maatregelen nemen wat betreft Bonaire.	47.44
339	Maar de Nederlandse rechter heeft al twee keer gezegd: dat is geen argument want je hebt een eigen verantwoordelijkheid zeker als westers land om die uitstoot terug te dringen.	63.71
340	Men moet sowieso de maatregelen op Bonaire gaan treffen.	4.82
345	We zijn er altijd online en morgen weer, op radio en TV.	4.41