Een Vandaag 🇳🇱

_id	69c17fa15a3cec2158159618
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6181/afspelen
datetime	2026-03-23 18:30:00
description	Nieuwe energiecrisis laat zien: snellere transitie naar 'eigen' energiebronnen nodig * Moet Britse 'Clare's' Law' tegen partnergeweld ook in Nederland ingevoerd worden? * Hoe komt Defensie aan voldoende personeel? De maatschappelijke diensttijd helpt * Recept voor abortuspil is vanaf nu zelf online aan te vragen, maar kan dat wel veilig?

 

Statements

idx	statement	score
0	888 We zijn steeds afhankelijker van Trump, Poetin of het Midden-Oosten.	66.17
1	Nu meer verduurzamen maakt ons volgens experts minder chantabel en kwetsbaar.	83.94
2	Defensie zet alles op alles om snel nieuw personeel te vinden.	37.93
9	Ja, een groep Nederlandse artsen maakt dat vanaf vandaag mogelijk waarom ze dat nodig vinden vertel ik je zo.	11.55
11	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
12	We zitten klem: de energieprijzen stijgen en we zijn steeds afhankelijker van Trump, Poetin of het Midden-Oosten.	81.61
13	Belastingen en accijnzen verlagen klinkt goed maar volgens economen is dat dweilen met de kraan open.	21.88
14	We moeten juist nú inzetten op alternatieven, zeggen zij.	10.66
15	Daardoor zijn we minder chantabel, minder kwetsbaar voor een volgende crisis én minder afhankelijk van grootmachten.	7.05
18	Ik denk dat het wel de grootste energiecrisis kan worden uit historie.	14.17
19	Alle signalen wijzen er eigenlijk op dat dit alles behalve binnen een paar weken, laat staan een paar maanden, voorbij is.	3.93
20	Hoe langer dit duurt, hoe sneller we gaan omschakelen naar duurzame energie.	9.45
22	Prijzen aan de pomp blijven maar stijgen en ook het warm stoken van uw huis wordt de komende maanden duurder.	8.31
24	Toch is het kabinet nog terughoudend om bijvoorbeeld burgers financieel tegemoet te komen met lagere accijns aan de pomp.	27.55
27	Het is eigenlijk een subsidie aan de mensen die tanken.	73.58
29	De mensen die tanken voelen de pijn niet meer die blijven dus evenveel tanken.	70.82
30	Het gevolg daarvan is dat wij evenveel blijven consumeren waardoor het tekort aan olie alsmaar groter wordt.	87.36
32	Andere landen komen hun burgers op dit moment wel tegemoet door de benzine aan de pomp goedkoper te maken.	39.84
34	In Hongarije wordt de maximale prijs per liter ingesteld.	19.78
36	Maar kan in plaats van kortdurende subsidies beter inzetten op meer verduurzaming zegt Jan Rotmans, hoogleraar energietransitie.	32.36
42	Kijk, je moet echt maatregelen hebben die mensen op den duur helpen.	5.06
43	Dus als jij een elektrische auto hebt heb je hier bijna geen last van.	4.94
44	Als jij een goed geïsoleerd huis hebt heb je hier veel minder last van.	5.48
45	Als jij een warmtepomp hebt, heb je er minder last van.	26.65
46	Met andere woorden, we moeten naar schone, duurzame energie.	5.96
48	Waar verduurzaming eerder vooral werd ingezet voor het tegengaan van klimaatverandering laat deze energiecrisis ons zien dat het ons ook onafhankelijk maakt als land.	45.24
50	Stel je nou eens voor dat wij volledig energie onafhankelijk maken en stel je nou eens voor dat dan de Straat van Hormuz gesloten zou zijn.	4.86
53	Sterker nog, dan zouden wij een voordeel hebben want de rest van de wereld heeft dat probleem wel.	5.97
54	Dus vaak wordt investeren in duurzaamheid gezien als een soort concurrerend nadeel.	11.87
55	Namelijk, het kost ons nu heel veel geld en andere landen hebben dat niet.	8.8
56	Dat klopt nu, maar in de toekomst zullen wij juist economisch sterker zijn want wij hebben de voordelen, terwijl de anderen het nadeel hebben van een fluctuerende olieprijs.	11.52
58	Maar wat betekent dat nu voor de automobilist aan de pomp?	9.24
60	Er zullen nog heel veel mensen vloekend aan die pompen staan.	3.42
61	Maar goed, ook dit jaar komen er heel veel nieuwe elektrische auto's op de markt die voor iedereen betaalbaar zijn.	21.3
64	Bijvoorbeeld de salderingsregeling voor zonnepanelen.	38.52
66	Die willen ze volgend jaar afschaffen, dat moet je niet doen.	5.41
68	Help mensen dan met subsidies om sneller over te schakelen op warmtepompen.	38.23
69	Dus in je auto, in je huis, op je werk moeten we sneller overschakelen naar duurzame energie.	36.49
72	Als ik als patiënt in het ziekenhuis aankom en mijn wond bloedt dan wil ik niet dat ze daar pleisters op plakken.	8.23
73	Dan wil ik dat ze ervoor zorgen dat die wond stopt.	4.03
74	Iedere energiecrisis is ongeveer even duur als het volledig elektrificeren van onze economie.	63.41
75	Met andere woorden, het is goed voor het klimaat het is goed voor onze onafhankelijkheid en uiteindelijk is het ook nog goedkoper.	8.17
76	Dan zijn er volgens mij geen redenen meer om het niet te doen.	3.76
77	Als we eerder ware begonnen, hadden we 80% minder economische schade gehad.	81.65
78	En dan had niemand heel veel meer hoeven te betalen aan de pomp.	3.75
79	Dus ja, het is ook gewoon wetenschappelijk inzicht.	6.89
80	Maar als de politiek een zwabberbeleid voert dan heeft de gemiddelde burger er heel veel last van.	17.79
86	Als je het nu nog niet doet, dan ben je geen knip voor de neus waard.	4.25
87	President Trump heeft vanmiddag gezegd dat hij contact heeft met Iran en dat hij nieuwe aanvallen op olie- en gasinstallatie van het land voorlopig uitstelt.	70.31
89	Het Nederlandse leger was een paar jaar geleden nog zowat uitgekleed.	30.98
90	Maar over niet al te lange tijd moeten er weer 100.000 mensen bij Defensie werken.	31.55
92	Gaat het lukken om die duizenden werknemers te vinden?	24.46
94	We moeten altijd aanstaan, altijd op ons hoede zijn.	5.03
96	Vannacht was het ook echt vond ik persoonlijk, het ergst.	3.49
100	Deze jongeren doen vrijwillige maatschappelijke diensttijd bij Defensie onder de naam MDT Missie.	17.39
101	Een soort stage die begint met een militair bivak gevolgd door vrijwilligerswerk in bijvoorbeeld een verzorgingshuis.	16.74
102	Er zijn natuurlijk heel veel instroommodellen maar dit is wel de meest laagdrempelige.	5.71
103	Waar jongeren op een hele snelle en korte manier kennis kunnen maken met het samen optrekken, het betekenen voor de samenleving leren dat niet het hele universum om jouw grote ik draait.	6.52
104	Deze week zijn er 90 deelnemers, een bescheiden aantal.	8.26
105	Toch is staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk er blij mee.	7.8
106	Kijk, we zien inderdaad dat een deel van de MDT na een paar dagen uiteindelijk ook bij Defensie binnenstroomt.	27.43
107	Of als reservist of als beroeps, dus dat is natuurlijk enorm mooi.	4.24
108	Maar wat misschien nog wel mooier is, is dat al die jongeren uiteindelijk ambassadeurs zijn.	4.27
109	Dat zij laten zien dat het dienen van je samenleving niet iets jou kost maar juist heel veel oplevert.	5.46
111	Na 1990 daalde het personeelsbestand van Defensie snel naar ruim 50.000 in 2015.	39.37
113	Maar al over vier jaar moeten er weer 100.000 mensen werken.	17.18
114	Zoveel personeel werven is an sich al een hele grote uitdaging.	4.59
115	Sowieso nu in de krappe arbeidsmarkt zie je vooral een aantal beroepen waar een tekort aan is, techniek, transport, zorg.	27.37
118	En daar komt bij dat Defensie natuurlijk wel een specifiek soort organisatie is.	7.87
123	Het kabinet heeft becijferd dat er minimaal 122.000 mensen nodig zijn.	16.71
125	Het is dus alle hands aan dek, zegt hoogleraar personeelswetenschapper Dorien Kooij.	5.73
127	Mooie campagne het koningshuis als ambassadeurs, het dienjaar.	3.6
129	Waar eventueel nog, mogelijkheden liggen is meer in het skills-based werven, noemen we dat.	3.83
131	Ja, dat is eigenlijk dat Ja, dat is eigenlijk dat je niet kijkt naar diploma's naar hoeveel jaar ervaring iemand heeft in een bepaalde functie maar veel meer kijkt naar de vaardigheden.	7.68
136	De geschikt/ongeschikt-spotjes waren ooit een spraakmakende manier om personeel te werven.	6.17
138	Als je het hebt over geschikt/ongeschikt dan geef je eigenlijk een soort signaal af van: Oké, we kijken wat mensen niet kunnen.	5.68
139	Maar ik zou juist het signaal willen afgeven dat je kijkt naar wat mensen wel kunnen.	4.4
140	Welke vaardigheden, unieke kwaliteiten hebben ze nou die je kunt gebruiken in de organisatie?	4.98
141	En ik denk ook, Defensie is zo groot heeft zoveel verschillende eenheden, zoveel verschillende functies daar moet toch altijd wel iets tussen zitten voor mensen.	5.22
142	Het halen van de personeelsdoelen is een flinke uitdaging.	8.19
143	En dan gaat het al gauw hierover: In de kazerne in Wezep bij Zwolle waar de gedaanteverwisselingen van burger tot soldaat maar een kwestie van een deur is, zijn we ze gaan opzoeken.	3.81
145	De ultieme manier om aan voldoende personeel te komen.	4.4
146	Ik verwacht eerlijk gezegd dat het op dit moment niet nodig is.	4.16
147	Omdat ik gewoon zie dat we meer aanwas hebben dan dat we op dit moment aan kunnen.	3.95
150	Omdat we natuurlijk nooit weten hoe de situatie in de wereld zich voordoet.	5.5
152	Wel brandt in de Tweede Kamer nu al het debat los over de noodzaak van al dat nieuwe personeel.	27.39
154	Omdat je al ziet dat Europese landen samen al sterker zijn dan Rusland.	40.78
155	Dus hoeveel meer sterker wil je dan nog zijn om afschrikwekkend te zijn?	5.99
157	We zullen wel een voldoende omvang moeten hebben om de taken die Defensie heeft ook als het gaat over het doen van oefeningen waar veel mensen voor nodig zijn om onszelf gereed te maken, gevechtsgereed te maken.	5.1
158	En alle logistieke processen die daarachter zitten moeten we ook niet doen alsof dat een kleine opgave is.	4.22
160	Want mijn dagen zien er toch een beetje uit als slappe koffie drinken in zaaltjes met systeemplafonds.	3.88
161	En als ik dit dan weer even zie, dit is mijn eerste werkbezoek echt weer buiten en helemaal met dit weer, dan ben ik toch een beetje jaloers op jullie.	3.66
162	Een deel van de vacatures gaat worden opgelost door de jongeren van de MDT-missie.	25.84
164	Ja, zeker als reservist of iets dergelijks wil ik gewoon in het dienst gaan.	3.77
168	Ik ben heel blij waar ik nu werk maar om hiernaast iets te gaan doen, dat zie ik zeker wel zitten.	4.16
171	Aan Boswijk nu de taak om over vier jaar de honderdduizend werknemers aan te tikken.	14.78
175	Nou ja, we leggen daar in ieder geval een lat en dan kan Nederland mij daarop afrekenen.	4.16
176	Bij mij in de studio politiek verslaggever Remko Theulings.	5.53
177	Remko, enthousiaste verhalen van jongeren die komen snuffelen bij Defensie.	6.14
179	Niet qua aantallen, zijn er een paar honderd per jaar dus dat is inderdaad een druppel op een gloeiende plaat.	6.25
180	Maar als ambassadeur voor Defensie, zoals Boswijk ze ook noemt zijn ze wel belangrijk voor Defensie.	7.34
181	Na het afschaffen van de opkomstplicht in jaren 90 zijn Defensie en de rest van de maatschappij steeds verder uit elkaar gegroeid.	40.2
182	Vroeger had iedereen wel een vader of een oom die in dienst had gezeten.	12.02
183	En of die nou een toptijd had gehad of zich enorm had verveeld: Je wist in ieder geval van het bestaan van zoiets als het leger.	3.61
185	Staatssecretaris Boswijk sluit een opkomstplicht in toekomst niet uit.	56.96
187	Het is het allerzwartste scenario maar niet waarschijnlijk.	4.47
188	Het Defensie apparaat kan belangstelling nu al nauwelijks aan.	6.2
189	Het is een enorme klus om een fatsoenlijker legering, uniformen, te regelen.	4.06
190	Ook personeel voor keuringen en om troepen op te leiden zijn een bottleneck.	16.27
191	Laat staan als je de opkomstplicht weer zou willen invoeren.	4.49
193	Ik begrijp dat de politiek ook nog wel wat uitleg wil over hoeveel mensen er precies nodig zijn?	8.54
194	Ja, je ziet in oorlog in Oekraïne dat technologie steeds belangrijker wordt en dat dat land met steeds minder mensen toch van zich af kan bijten.	29.99
195	En je hoorde het net al van de SP: We hebben in de EU nu al meer budget en meer manschappen dan de Russen dus richt je om te beginnen eens op Europese samenwerking.	18.47
197	Binnenkort is er een Kamerdebat over Defensiepersoneel.	15.65
198	Maar nog belangrijker is: in mei presenteert het kabinet zijn Defensienota.	15.45
199	Daarin komen ze met hun alomvattende plannen voor de komende jaren en ook een onderbouwing hoeveel mensen daar voor nodig zijn.	4.78
203	Eerst had je er een huisarts voor nodig, maar nu kun je 'm zelf online bestellen: de abortuspil.	11.51
204	Althans Whitney, het recept om hem op te halen bij de apotheek.	24.03
206	Nu klinkt dat online bestellen heel makkelijk, maar je krijgt die pil natuurlijk niet zo maar.	5.82
207	Je vult eerst een vragenlijst in, waarna binnen 24 uur wordt bepaald of je in aanmerking komt.	6.13
209	We volgen daarmee het voorbeeld van Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Canada waar dit al langer mogelijk is.	5.26
210	De vraag is: Waarom is het belangrijk dat vrouwen dit online kunnen aanvragen?	9.13
211	Tot nu toe waren vrouwen voor die abortuspil afhankelijk van een abortuskliniek of die ene huisarts die hem toevallig verstrekt.	31.98
212	Sinds een jaar mógen huisartsen dat namelijk wel als ze een cursus volgen, maar de realiteit is dat van de 16.000 huisartsen in Nederland, er maar 568 die stap hebben gezet.	37.75
213	En dus moeten veel vrouwen alsnog langs een kliniek, waar je vaak wordt geconfronteerd met dit.	29.88
214	De antiabortusbeweging stond hier, in feite waar de stoep begint en bood daar hele nare folders aan, spraken mensen aan, scheldwoorden.	14.17
218	Komt bij dat de 19 abortusklinieken in ons land verre van eerlijk zijn verdeeld.	88.57
219	In de drie noordelijke provincies samen is er maar één, in Groningen.	8.96
220	Daarom willen belangenorganisaties al langer dat abortuszorg toegankelijker wordt.	42.66
221	Bij Rutgers zien we het als een positieve verruiming van de abortuszorg in Nederland.	87.47
222	We weten uit onderzoek dat het een veilige en effectieve manier is van het doen van een abortus.	84.93
223	En het is eigenlijk ook eenzelfde soort abortus als die je al kan laten doen in Nederland omdat eigenlijk het enige verschil dat fysieke gesprek is, die heb je nu online.	8.52
224	Het aantal abortussen in Nederland ligt rond de 40.000 per jaar.	74.96
225	Een stijging in vergelijking met 20 jaar geleden toen het rond de 30.000 lag.	28.63
227	Dat is niet een op een te verklaren, maar experts noemen onder meer dat we minder anticonceptie gebruiken, en onze kinderwens uitstellen door onzekere tijden.	75.53
229	Maar het blijft een persoonlijk afweging, ziet belangenorganisatie AVA.	9.62
230	Wat we daarin vaak zien is dat ze bijvoorbeeld zeiden van: Het is nu niet het juiste moment of ik wil het niet met deze partner.	6.83
232	Waardoor het heel moeilijk plat te slaan is tot een rijtje top-3 belangrijkste redenen.	4.26
233	Abortus is in Nederland geen recht, da's bijna nergens zo.	69.42
236	Zes op de tien panelleden vindt dat abortus ook in Nederland uit het strafrecht moet.	78.72
238	Wat we zouden kunnen doen om het voor vrouwen nog beter te maken, de abortuszorg in Nederland is het door uit het wetboek van strafrecht te halen.	65.65
239	Dat heeft ermee te maken dat het voor sommige artsen toch voelt als een drempel dat ze potentieel vervolgd zouden kunnen worden.	7.99
240	En daar zijn ze niet altijd heel erg in het dagelijks leven bezig, maar dat is wel een zorg.	3.71
241	In september vorig jaar werd hier in de Tweede Kamer voor het laatst over gestemd.	8.09
242	Toen haalde het voorstel om van abortus een recht te maken het niet.	75.35
243	Heb je nog vragen over dit onderwerp, ga dan naar EenVandaag.nl/chat.	4.78
245	Als het aan het nieuwe kabinet en de Kamer ligt mag je dat straks laten controleren bij de politie.	44.82
246	Naar Engels voorbeeld komt er een wet die zo nieuwe slachtoffers van huiselijk geweld moet voorkomen.	66.21
248	Ik ben onderweg naar Manchester in Engeland waar ze al jaren een wet hebben die wij in Nederland nu ook willen invoeren: Clare's Law.	5.67
249	Het geeft je het recht om informatie te vragen bij de politie over het verleden van je partner.	18.16
250	En ik ben heel benieuwd of die wet werkt en wat wij kunnen leren van de Engelsen.	5.04
251	En een van de personen aan wie ik dat voor ga leggen is de dochter van de vrouw naar wie de wet vernoemd is: Clare Wood.	9.07
252	Clare werd vermoord door haar ex, waar ze doodsbang voor was.	59.06
253	Ze wist niet dat hij al een gewelddadig verleden had.	11.46
254	Haar vader vocht na haar dood voor een wet die het recht geeft bij de politie informatie te krijgen over het verleden van je partner: Clare's Law.	35.35
257	Maddy was pas tien jaar oud toen haar moeder Clare werd vermoord.	32.87
260	Na een tijdje werd hij steeds dwingender en agressiever.	5.06
261	Toen haar moeder de relatie beëindigde escaleerde het.	9.66
262	Die bewuste dag ging Maddy's vader kijken bij het huis van haar moeder omdat zij niet meer reageerde op berichten.	6.54
264	Maddy zit op school als ze kort daarna van hem het dramatische nieuws hoort.	11.45
265	Clare is vermoord door haar ex, die kort daarna zelfmoord pleegt.	47.22
266	Na Clares dood bleek dat haar ex al eerder veroordeeld was voor geweld tegen twee andere vrouwen waarvoor hij vijf jaar in de gevangenis zat.	24.83
267	De politie hier in Manchester werkt al ruim tien jaar met Clare's Law.	8.36
270	Je kunt zelf informatie aan de politie vragen over het verleden van je ex of je partner.	13.2
272	De politie kan jou informatie geven als ze denken dat jij gevaar loopt.	42.47
273	Rechercheur Rebecca Jones beoordeelt of iemand informatie kan krijgen of moet worden ingelicht op basis van Clare's law.	15.33
274	Iedereen die dat wil, kan informatie opvragen maar het wordt zeker niet altijd zomaar gegeven.	4.03
276	Jones zegt dat de gegeven informatie slachtoffers vaak bevestigt in hun gevoel en kan helpen uit de relatie te stappen.	37.54
280	En hoe zorg je dat de duizenden informatieverzoeken die je krijgt kunt behandelen naast al het andere werk?	8.4
282	Als het EEN leven kan redden, is het de moeite waard geweest, zei haar opa.	5.62
283	Wat voor effect heeft die wet nu gehad in Engeland?	18.12
284	10 jaar wet al actief 56.000 keer verzoek gedaan vorig jaar helft verstrekt er zijn succesverhalen.	16.0
285	De politie in Manchester heeft al 6000 verzoeken gekregen.	9.92
286	In ongeveer de helft van de gevallen wordt er ook daadwerkelijk informatie gegeven.	7.1
289	En of dat geven van informatie-effect heeft, is lastig te zeggen.	5.28
291	Slachtoffers die vroegtijdig uit de bedreiging konden stappen, de relatie.	17.92
292	Maar ik sprak ook een Britse onderzoeker en die wil waarschuwen.	9.95
294	Zie de wet niet als oplossing, maar als manier om slachtoffers in beeld te krijgen.	7.42
295	Te vaak wordt er alleen informatie gegeven zonder nazorg, zegt Barlow.	10.6
296	En verwacht niet dat een slachtoffer de relatie direct verbreekt.	4.61
299	Bij de politie is slechts een topje van de ijsberg van huiselijk geweld bekend.	36.59
300	De schatting is dat 80 procent van de slachtoffers zich nooit heeft gemeld.	63.98
301	Fannie Tijmstra, als wij deze wet invoeren dan betekent dat heel veel extra werk voor de politie kan die dat aan?	52.69
304	Ik denk dat het zeker ook een extra belasting geeft voor de politie.	6.04
305	Je moet wel extra mankracht organiseren anders is die wet een lege huls.	33.65
306	Je moet agenten ook goed trainen: hoe herken ik het huiselijk geweld?	24.34
307	Bij eerdere onderzoeken hebben we gezien dat agenten lang niet altijd die kennis hebben of slachtoffers niet altijd serieus nemen.	8.18
309	Maar we hebben ook in Engeland gezien dat de politie veel geleerd heeft.	16.66
310	Dus we moeten goed kijken naar Engeland: wat kunnen we daarvan leren.	4.72
317	Alle seinen staan op groen toch gaat het wel even duren, denk ik.	4.29
318	We hebben gebeld met het ministerie, die zijn heel onduidelijk over het tijdspad.	14.54
321	Het is goed, zorgvuldig doen, leren van de Engelsen.	4.22
325	Heb je nog vragen over onderwerpen in deze uitzending?	4.1
331	Het gaat om geschiedenis, het gaat om kunst het gaat om jezelf gezien voelen, gehoord voelen.	4.71