Een Vandaag 🇳🇱

_id 6977aba19c4488f33f955e15
url https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6079/afspelen
datetime 2026-01-26 18:30:00
description Onrust in Amerika houdt aan na tweede dode in Minneapolis: waar ligt de grens bij ICE? * De 'gereedschapskist' van ICE: deze middelen gebruikt omstreden immigratiepolitie in VS * Kinderombudsman wil dat nieuw kabinet problemen in leerlingenvervoer gaat aanpakken * Nederland moet op zoek naar nieuwe vrienden: 'Nordic+' als alternatief voor de NAVO?

 

Statements

idx statement score
0 888 Grote zorgen over dodelijk geweld van ICE-agenten in de VS. Waar leidt de onbegrensde macht van deze douanedienst toe? 50.95
1 We moeten op zoek naar nieuwe vrienden voor onze veiligheid. 4.84
4 Het is belangrijk dat Nederland op zoek gaat ook naar andere samenwerkingsverbanden. 5.08
5 En de omstreden Amerikaanse grenspolitie ICE is eigenlijk Big Brother, Whitney. 53.8
6 Ja, de dienst heeft toegang tot een enorme database met informatie over iedereen. 8.57
9 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond. 3.7
11 Dat is de vraag nu in de Verenigde Staten opnieuw een demonstrant is doodgeschoten door een ICE-agent. 76.57
12 Trump prijst de ICE-agenten, maar critici vrezen inmiddels voor een paramilitair leger, dat alleen aan hem gehoorzaamt. 40.54
16 Het is ongekend dat je een dodelijk wapen gebruikt bij iemand die echt geen wapen in zijn hand heeft. 9.04
18 Hier zie je zaken gebeuren die echt doen denken dat daar wetten zijn overschreden. 8.75
19 De spanningen in de Verenigde Staten bereiken een nieuw kookpunt. 58.86
20 Na de dood van 'n tweede demonstrant door toedoen van immigratiedienst ICE groeit niet alleen de maatschappelijke onrust maar ook de roep om verantwoording. 19.8
21 Is er sprake van een onhoudbare cultuur van straffeloosheid? 7.53
22 We vragen het Tine Molendijk, bijzonder hoogleraar Morele Dilemma's van militaire operaties. 9.06
23 Het is op zich sowieso heel lastig om op basis van beelden waarbij wij al veel meer zien en alle tijd hebben gehad in slowmotion zelfs om te kijken wat er precies gebeurde. 6.23
25 Maar wat wel duidelijk is, is: Ze zijn met een groep mensen. 4.33
26 Nergens zie je een wapen, dus dat konden ze ook niet van hem weten. 6.37
30 Andere middelen zijn al gebruikt, waaronder spray waardoor hij dus al deels onschadelijk is. 20.24
31 En precies hiervoor moet je worden opgeleid: Dat je pas echt als allerlaatste, echt als direct gevaar dreigt dodelijk geweld gebruikt. 7.4
33 Molendijk traint officieren in het Nederlandse leger. 9.52
37 Daarbij moeten we volgens haar vooral naar de context kijken. 4.04
38 Vanuit mijn onderzoek zie ik dat dit soort dingen heel snel kunnen gebeuren. 3.96
39 Nooit in een vacuüm, maar je ziet vanuit groepsdynamieken heel snel dat mensen een bepaalde dreiging zien, vijanden zien. 5.49
41 En als je hebt dat er etnische spanningen zijn dat politiek leiders letterlijk expliciet zeggen: Je moet doen wat nodig is, je bent immuun in alles wat je doet dan kan je razendsnel een klimaat van straffeloosheid krijgen. 5.04
42 ICE-medewerkers hebben immuniteit, zei vicepresident Vance na de vorige dodelijke schietpartij. 45.24
43 Hij kwam hier deels op terug, maar dit is wel de boodschap die blijft hangen, zegt Molendijk. 4.91
44 Ze vreest verdere polarisatie waardoor er meer ongecontroleerd geweld door ICE zal plaatsvinden. 36.24
45 Mijn angst, en dat baseer ik op eerder onderzoek, is dat ook al zou je verwachten, met dit soort duidelijke incidenten schrikken mensen van zichzelf, of in ieder geval hun collega's denken: Hier moeten we mee uitkijken. 5.12
46 Maar wat meestal gebeurt als je al een bepaald wereldbeeld hebt ontwikkeld en een interpretatie van de feiten, is dat dit er alsnog ingepast wordt. 4.97
47 Dus dit zou juist vooral kunnen bevestigen voor de ICE-medewerkers: Zie dit als dreiging, iedereen is tegen ons, iedereen komt opeens voor die gevaarlijke migranten op, we moeten nog harder optreden. 39.05
48 Kenneth Manusama is hier, Amerika-kenner en expert in het Amerikaanse rechtssysteem. 6.22
50 In Minnesota zag je een soort culminatie van een jaar lang pogingen tot massadeportatie. 7.5
51 We zagen ook dat de middelen en de mensen die worden gebruikt en de tactieken veel maatschappelijke spanningen opleveren. 4.71
53 De kwaliteit van de mensen en middelen laten te wensen over. 4.99
54 Daar ontstaat dit spanningsveld waarin zulke incidenten gebeuren. 4.39
59 Ik denk dat de regering ook niet blij is met deze incidenten. 6.39
60 We zien wel dat alles wordt gerechtvaardigd, wat deze regering kenmerkt. 4.51
64 Want ze zetten mensen in die ze niet goed trainen je weet ook niet exact wat hun motivaties zijn. 23.64
68 We horen verklaringen van de overheid die lijnrecht staan tegenover wat we zien op de beelden. 5.66
71 Niet alleen omdat ICE met onrechtmatige middelen en tactieken bezig is. 33.49
72 Maar er is ook geen echte controlemechanisme in die rechtsstaat meer. 5.13
73 Het heeft laten zien dat deze regering niet om rechten geeft. 31.94
75 En de democraten zijn ook niet in staat om iets op te lossen. 5.82
81 Maar ook omdat de lokale autoriteiten nu een statement doen. 11.73
82 En ze zetten er andere middelen tegenover zoals de Nationale garde die is opgeroepen door de gouverneur van Minnesota. 17.47
83 En wat gebeurt er als die tegenover ICE komen te staan? 21.23
85 Eind van de week is er nog een stemming in de Senaat. 6.32
86 Er zit een discrepantie tussen steun voor het beleid en de manier waarop dit wordt uitgevoerd. 5.43
87 Er is de wens dat illegale immigranten worden uitgezet maar twee derde van de Amerikanen willen niet dat het op deze manier gebeurt. 89.04
88 Dus er is een frame: de meerderheid wil massadeportaties. 24.08
89 En daarom denk ik ook niet dat er veel zal veranderen. 3.94
91 Duidelijk is dat ICE ver gaat om zijn doel te bereiken. 17.28
92 Wij zien vanuit hier vooral het gewelddadige optreden. 5.65
93 Maar de dienst opereert ook steeds slimmer, Whitney. 6.28
94 Ja, onder Trump kreeg ICE een flinke financiële boost. 82.75
95 Daardoor groeit de dienst niet alleen in aantallen er gaan ook miljoenen dollars naar technologie. 9.25
96 Denk aan gezichtsherkenningssystemen en manieren om telefoons te volgen. 9.82
97 De vraag is: welke technologie zet ICE precies in, en hoe ver mogen ze daarmee gaan? 37.02
98 Wat nu vooral opvalt is dat de camera aan beide kanten uitgroeit tot een wapen. 4.3
99 Anti-ICE-demonstranten leggen alles vast als bewijs van machtsmisbruik. 88.11
100 Maar ook ICE-agenten registreren alles om zich heen. 47.9
101 En dat dat op grote schaal gebeurt.. zien we op steeds meer nieuwszenders. 4.18
104 Het begint bij gezichtherkenningssoftware waarmee agenten de identiteit en immigratiestatus van mensen achterhalen. 71.47
105 Er zijn programma's om mensen te volgen via hun telefoon. 12.42
107 Wat de meeste van deze mogelijkheden met elkaar verbindt: de app Elite. 4.28
110 De mogelijkheden zijn dus eindeloos, maar mag dit wel? 5.83
111 Het is bijzonder, maar in Amerika mogen ze ver gaan met databases. 7.08
112 Zeker als je gewoon een database koopt op de markt. 6.58
114 De politie mag best data gebruiken.. maar dat moeten ze wel netjes verkregen hebben. 6.74
116 En dat dat hier niet mag, blijkt onder meer uit de boetes die Nederland oplegde aan Clearview AI: Het Amerikaanse bedrijf achter de gezichtsherkenningssoftware van ICE. 60.37
117 Clearview verzamelde illegaal miljarden foto's van gezichten zonder hun medeweten of toestemming. 79.55
118 Toch lijken die boetes weinig effect te hebben want het bedrijf paste zijn werkwijze nog niet aan. 10.51
119 Een van de oprichters van Clearview AI is techmiljardair Peter Thiel, een goede vriend van Donald Trump. 13.34
120 Vrij baan voor grote techbedrijven dus, en daar zitten risico's aan. 5.82
121 Een van de grote risico's van gezichtsherkenning is dat het niet op iedereen goed werkt. 71.24
122 Mensen van kleur en vooral vrouwen van kleur lopen extra risico dat ze herkent worden terwijl ze die persoon niet zijn. 90.9
123 Hoe groot is de kans dat dit soort technologie ook in Nederland wordt ingezet? 10.73
124 We hebben in Europa veel betere privacywetgeving dan in Amerika. 82.88
125 En daarmee wordt het ook een stuk moeilijker om hier hetzelfde soort databases met advertentiegegevens aan te bieden. 5.02
126 Onze politie zal dit niet zomaar in een strafonderzoek kunnen gebruiken. 6.27
127 In Amerika daarentegen worden de apps voorlopig nog gezien als een 'rechtmatig instrument om de wet te handhaven'. 29.64
128 Wil je meer weten over dit verhaal, ga dan naar 1v.nl/chat. 3.88
131 Vorige week is de crisis rond Groenland voorlopig afgewend. 35.25
133 Kunnen we voor onze bescherming nog wel rekenen op het bondgenootschap met de Amerikanen? 11.37
135 Landen die wel willen samenwerken om onze veiligheid en welvaart te garanderen? 20.18
138 Het inlichtingennetwerk, de logistieke capaciteit de luchtafweer, de nucleaire afschrikking: Het zijn middelen waarover de Europese legers niet of onvoldoende beschikken. 15.04
139 Niet voor niets werken we al sinds 1951 nauw samen in de NAVO. 5.51
140 Nog altijd bevinden zich in Europa tienduizenden Amerikaanse militairen. 21.98
142 Zijn voorgangers zeiden al dat Europa haar eigen veiligheid moet regelen. 23.19
143 Maar Donald Trump gaat een stap verder: Hij ruziet over Groenland en twijfelt openlijk over de NAVO. 39.75
144 Een leugenachtige uitspraak, die twijfel zaait over de kracht van het bondgenootschap. 4.24
145 Het zijn hele onzekere tijden en ik denk dat het heel belangrijk is dat Nederland op zoek gaat ook naar andere samenwerkingsverbanden. 5.24
146 Maar dat zal voor ons land niet meevallen, denkt Sabine Mengelberg, docent aan de Defensieacademie. 8.43
147 Voor Nederland is dat wel een moeilijke, omdat we als Nederland zijn altijd heel veel waarde hechten aan de band met Amerika. 5.74
148 Ja, we hebben eigenlijk moeite om afscheid te nemen? 6.32
151 Maar we moeten wel, nu grote vriend Amerika zijn handen van ons aftrekt. 3.94
154 Ja, ik denk dat het onvermijdelijk is dat we op zoek gaan naar nieuwe vrienden, nieuwe samenwerkingsverbanden. 4.12
155 Ik denk dat de NAVO en de EU enorm belangrijk zijn en blijven. 5.41
156 Tegelijkertijd zien we ook dat we veel te log en veel te groot zijn. 7.77
159 Een voorbeeld van zo'n samenwerkingsverband dat buiten de NAVO en de EU om is ontstaan is de Europese coalitie die Oekraïne steunt. 28.27
160 Als het gaat om Oekraïne hebben we natuurlijk al de Coalition of the Willing. 16.33
161 Wat een combinatie is van landen uit de Europese Unie, maar ook landen uit de NAVO. 4.55
162 Er zit bijvoorbeeld ook een land als het Verenigd Koninkrijk bij die geen lid is van de Europese Unie. 18.5
163 Ik denk dat je vaker dit soort kopgroepen zult zien. 4.3
164 Het is een ander format en ik denk dat we steeds meer naar dat soort formats toe moeten. 4.44
166 Ik denk dat we gerust de conclusie kunnen trekken dat inmiddels de Verenigde Staten een onbetrouwbare bondgenoot is gebleken en dat dat de komende jaren niet gaat veranderen. 5.77
167 Een andere samenwerking is Nordic Plus de Scandinavische landen en de landen rondom de Noordzee eventueel uit te breiden met Duitsland, Polen en de Baltische Staten. 9.48
169 Van: Ziet Nederland niet een kans om zich daar samen met bijvoorbeeld Groot-Brittannië bij aan te sluiten? 20.27
170 Daarover zijn al diverse gesprekken geweest met de Scandinavische ambassadeurs. 6.41
171 Ik zie die nieuwe coalities, die kopgroepen, niet als een vervanging daarvan maar eigenlijk als een soort groep die ietsje sneller gaat binnen de bestaande bondgenootschappen. 4.59
172 Op defensiegebied bestaan dat soort verbanden al langer. 6.95
173 In het defensiedomein zijn die coalities heel erg belangrijk omdat je politiek, cultureel en militair kan samenwerken met degene die jouw belangen als staat het beste verdedigen. 5.18
174 Om echt onafhankelijker te worden moeten we misschien ook buiten Europa kijken en niet alleen aandacht hebben voor militaire macht. 4.43
175 Neem het Mercosur-Vrijhandelsverdrag met Zuid-Amerika. 16.04
176 Omdat je daarmee inderdaad je economisch sterker maakt. 14.77
177 Wij waren 20 jaar geleden als Europese Unie economisch net zo sterk als Amerika. 87.86
178 Nu is Amerika twee keer zo groot als de Europese Unie. 89.43
180 Maar eerst is de focus nu op Europese herbewapening. 8.9
181 In Scandinavië wordt zelfs al gesproken over een eigen atoomwapen. 27.94
182 Heel veel landen, waaronder ook hier op het Europese continent zijn altijd beschermd geweest onder die Amerikaanse nucleaire paraplu. 19.79
184 Nou hebben wij natuurlijk ook als Nederland het non-proliferatieverdrag getekend. 10.79
186 Mijn fractie gelooft er ook absoluut in dat dat de wereld niet veiliger maakt. 5.63
187 Maar volgens mij ligt er op dit moment geen taboe op onderwerpen en moeten we gewoon kijken. 3.77
188 In ieder geval het denken niet stil laten staan als het gaat om dit soort vraagstukken. 4.1
190 Want we hebben deze week een crisis meegemaakt binnen de NAVO. 25.99
191 Dat is niet de eerste en ik vrees dat dat ook niet de laatste is. 4.18
193 Het ontwikkelen van een eigen Noord-Europees atoomwapen. 80.06
195 Ja, en dat uit mond van een politicus van GroenLinks-PvdA. 6.23
197 De Pacifistische Partij, die überhaupt tegen wapens was en al helemaal tegen kernwapens. 10.73
198 Dat dat voor GL-PvdA nu geen taboe meer is, toont wel aan dat partijen gemotiveerd zijn en het streven naar onafhankelijkheid van de VS serieus nemen naar andere verbanden of verbonden voor onze verdediging. 5.35
201 Niet afschrijven, Kamerleden willen kind niet met badwater weggooien. 78.88
202 Maar de VS zijn onherroepelijk bezig met een aftocht. 7.91
204 Ze verlaten nu bijvoorbeeld al allerlei NAVO-commissies en adviesgroepen bijvoorbeeld over energiezekerheid. 13.92
208 Dat gaat ook een democratische opvolger van Trump waarschijnlijk niet meer terugdraaien. 5.56
209 Dat gaat ook een democratische opvolger van Trump waarschijnlijk niet meer terugdraaien. 5.56
213 Lijkt zo, maar landen in noord en zuid hebben andere belangen. 5.75
214 Lijkt zo, maar landen in noord en zuid hebben andere belangen. 5.75
215 Maar dingen oplossen in kleinere verbanden: dat gebeurt al veel de laatste jaren. 3.59
216 In onze regio, rond de Noordzee, schuilt het gevaar onder andere in de Russische Schaduwvloot of andere Russische schepen die komen neuzen. 28.86
217 En in het zuiden van Europa zijn ze veel meer bezig met bijvoorbeeld migratiestromen vanuit het oosten en Afrika. 25.23
218 Dus die belangen lopen binnen Europa uiteen en dan is het niet zo gek als er coalities ontstaan van landen die bepaalde belangen delen. 5.76
220 Maar dat soort structuren kunnen wel leiden tot een nieuwe veiligheidsstructuur in Europa. 7.71
223 Uren in een busje met ruziënde kinderen het busje dat te laat komt, of helemaal niet. 51.11
224 Voor duizenden kwetsbare leerlingen is de gang naar school elke dag een lijdensweg. 90.84
225 Kinderombudsman Margrite Kalverboer eist dat het nieuwe kabinet van D66, CDA en VVD direct ingrijpt. 49.61
226 Kijk naar wat deze kinderen nodig hebben en organiseer het daaromheen. 4.77
227 Ga in gesprek met kinderen, ga in gesprek met ouders. 6.04
228 Die kunnen jullie precies zeggen waar de pijnpunten liggen. 4.58
231 Al jaren krijgt kinderombudsman Margrite Kalverboer klachten van ouders over het vervoer van hun kinderen. 29.24
233 Omdat het misschien wel gevochten heeft tijdens de rit. 4.21
234 Omdat het misschien wel veel te lang in dat busje heeft gezeten. 4.21
235 Omdat het een uur later komt dan de rest van de kinderen. 16.56
237 Eigenlijk komt ze overprikkeld aan.. en dan moet ze de schooldag nog beginnen. 4.42
238 Die eerste twee, drie weken heeft ze eigenlijk niks geleerd. 4.96
240 En ze kwam huilend thuis met 'ik wil niet meer naar school'. 9.41
241 Je mag eigenlijk leerlingenvervoer niet beschouwen als vervoer. 7.28
243 Dit is zorg voor kinderen met een speciale behoefte. 12.05
246 We hebben het niet over een pakketje dat van A naar B moet. 4.35
248 Het is alleen maar vervoer, maar het is niet alleen vervoer. 4.23
251 Dat is de titel van een petitie die morgen wordt aangeboden in de Tweede Kamer. 8.01
252 Ook ouders roepen de politiek op om het leerlingenvervoer landelijk te regelen, maar vooral ook: menselijk. 50.29
255 Luca is 13 en gaat naar het speciaal voortgezet onderwijs. 12.27
257 Haar school zit 19 kilometer verderop in Bilthoven. 14.21
259 Omdat ik naar speciaal onderwijs moet vanwege autisme. 23.56
266 Ja, binnenkomen met een vol hoofd en dan overleven. 7.51
269 Elke dag is het weer de vraag of de bus op tijd is of hij überhaupt wel komt en of de kinderen een beetje rustig zijn. 5.91
271 Aan het begin van dit schooljaar was het helemaal stressen. 4.61
272 Luca krijgt ineens te horen dat ze door een grote touringcar zal worden opgehaald. 7.59
275 Dat betekent dat je 's avonds een kind hebt dat niet goed kan slapen. 41.82
276 En dan in de ochtend sta je, nou ja, met goede moed sta je dan op die opstapplaats om half acht. 3.9
278 Had ik aan een vriend gevraagd, die erin zat: Wil je je livelocatie aanzetten? 9.71
280 Dus op de eerste schooldag is mijn dochter niet opgehaald. 16.52
283 Dagelijks worden ongeveer 60.000 leerlingen met dit soort taxibusjes naar school gebracht. 9.38
284 De problemen in 't leerlingenvervoer spelen al jaren. 51.91
285 Kinderen die rondstuiteren in een busje en als vee worden vervoerd. 90.7
286 Ouders ergeren zich groen en geel aan de kwaliteit van het leerlingenvervoer. 89.08
287 Er zijn nog altijd problemen met het schoolvervoer voor kinderen. 58.37
288 Kinderen worden nog steeds niet op tijd opgehaald worden helemaal vergeten of zitten uren per dag in het busje. 68.86
290 Dus chauffeurs die te laat komen of soms helemaal niet. 12.85
292 Soms veel kinderen in een bus of in een touringcar. 16.0
293 Nou, soms gaat het zelfs mis met waar kinderen opgehaald of gebracht worden. 3.89
294 Bij Ouders en Onderwijs, een belangenorganisatie voor mensen met schoolgaande kinderen horen ze dat kinderen eronder lijden. 61.71
296 En dat je dus telkens het gevoel hebt van: Ik weet niet zeker of die taxi op tijd komt. 3.61
300 En dit zijn vaak kinderen die juist heel veel structuur nodig hebben. 7.01
301 Dat is vaak juist de reden dat ze naar speciaal onderwijs gaan. 20.64
310 Wat we ook zien is dat die taxibedrijven ook aangeven: Wij zijn er niet echt op ingericht om deze kinderen te begeleiden. 21.57
311 Wij zijn chauffeurs, wij zijn geen pedagogen of begeleiders. 5.83
313 Dus eigenlijk zit iedereen een beetje klem in dit systeem. 4.17
314 En ja, kinderen en hun ouders zijn daar de dupe van. 4.89
316 Als het lukt, noodgedwongen, breng ik haar zo nu en dan wel inderdaad. 3.98
321 Dus het lukt mij niet om ze tegelijk naar school te brengen. 3.93
322 Kinderen zoals Luca hebben recht op passend vervoer. 36.97
323 En elke gemeente is daar zelf voor verantwoordelijk. 10.88
325 Het is een systeem, zeg ik weleens, op basis van geluk. 3.61
326 In de ene gemeente is het goed, in de andere gemeente niet. 9.62
327 We hebben toevallig in deze gemeente, loopt het redelijk. 5.4
329 Wethouder Soetendal vindt het een ingewikkelde puzzel en wil dat het Rijk de regie pakt. 18.28
330 Zie het leerlingenvervoer als onderdeel van het leerrecht. 28.61
332 Er zijn geen goede normen voor veiligheid, voor reistijden voor ondersteuning tijdens het leerlingenvervoer. 23.66
333 Dus dat betekent dat het van gemeente tot gemeente anders wordt ingevuld. 3.87
334 En bovendien, de financiering is ook niet structureel. 4.94
336 De minister van Onderwijs is verantwoordelijk voor goed onderwijs voor elk kind. 68.2
338 Dat betekent dus dat er ook landelijk een aanpak moet komen. 4.19
340 Want ouders zitten erdoorheen en zijn daarom een petitie gestart. 42.31
341 Het viel me op dat heel veel ouders het eigenlijk hadden opgegeven. 5.38
345 Waarbij echt een heel gezin eigenlijk ontwricht wordt. 10.78
346 Omdat het vervoer, wat maar een klein onderdeel is maar zo belangrijk voor het onderwijs, gewoon niet goed loopt. 6.78
352 Dat ondanks dat ze autisme heeft, gewoon een mooi schoolniveau heeft. 10.21
353 Dat eigenlijk dus niet dezelfde kansen krijgt gewoon goed te leren. 5.03
354 En later ook gewoon uit te stromen en deel te nemen aan de maatschappij. 3.99
355 Kinderombudsman Kalverboer schaart zich achter de petitie. 12.6
356 En wil dat het nieuwe kabinet er snel mee aan de slag gaat. 6.71
358 Een oproep van de kinderombudsman aan het nieuwe kabinet dat vrijdag zijn plannen presenteert. 39.29
359 De petitie van Jethro Geelen wordt morgen aangeboden in de Tweede Kamer. 7.23
360 Bij vragen over onderwerpen in deze uitzending: ga naar 1v.nl/chat. 5.21