Een Vandaag 🇳🇱

_id	6977aba19c4488f33f955e15
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6079/afspelen
datetime	2026-01-26 18:30:00
description	Onrust in Amerika houdt aan na tweede dode in Minneapolis: waar ligt de grens bij ICE? * De 'gereedschapskist' van ICE: deze middelen gebruikt omstreden immigratiepolitie in VS * Kinderombudsman wil dat nieuw kabinet problemen in leerlingenvervoer gaat aanpakken * Nederland moet op zoek naar nieuwe vrienden: 'Nordic+' als alternatief voor de NAVO?

 

Statements

idx	statement	score
0	888 Grote zorgen over dodelijk geweld van ICE-agenten in de VS. Waar leidt de onbegrensde macht van deze douanedienst toe?	50.95
1	We moeten op zoek naar nieuwe vrienden voor onze veiligheid.	4.84
4	Het is belangrijk dat Nederland op zoek gaat ook naar andere samenwerkingsverbanden.	5.08
5	En de omstreden Amerikaanse grenspolitie ICE is eigenlijk Big Brother, Whitney.	53.8
6	Ja, de dienst heeft toegang tot een enorme database met informatie over iedereen.	8.57
9	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
11	Dat is de vraag nu in de Verenigde Staten opnieuw een demonstrant is doodgeschoten door een ICE-agent.	76.57
12	Trump prijst de ICE-agenten, maar critici vrezen inmiddels voor een paramilitair leger, dat alleen aan hem gehoorzaamt.	40.54
16	Het is ongekend dat je een dodelijk wapen gebruikt bij iemand die echt geen wapen in zijn hand heeft.	9.04
18	Hier zie je zaken gebeuren die echt doen denken dat daar wetten zijn overschreden.	8.75
19	De spanningen in de Verenigde Staten bereiken een nieuw kookpunt.	58.86
20	Na de dood van 'n tweede demonstrant door toedoen van immigratiedienst ICE groeit niet alleen de maatschappelijke onrust maar ook de roep om verantwoording.	19.8
21	Is er sprake van een onhoudbare cultuur van straffeloosheid?	7.53
22	We vragen het Tine Molendijk, bijzonder hoogleraar Morele Dilemma's van militaire operaties.	9.06
23	Het is op zich sowieso heel lastig om op basis van beelden waarbij wij al veel meer zien en alle tijd hebben gehad in slowmotion zelfs om te kijken wat er precies gebeurde.	6.23
25	Maar wat wel duidelijk is, is: Ze zijn met een groep mensen.	4.33
26	Nergens zie je een wapen, dus dat konden ze ook niet van hem weten.	6.37
30	Andere middelen zijn al gebruikt, waaronder spray waardoor hij dus al deels onschadelijk is.	20.24
31	En precies hiervoor moet je worden opgeleid: Dat je pas echt als allerlaatste, echt als direct gevaar dreigt dodelijk geweld gebruikt.	7.4
33	Molendijk traint officieren in het Nederlandse leger.	9.52
37	Daarbij moeten we volgens haar vooral naar de context kijken.	4.04
38	Vanuit mijn onderzoek zie ik dat dit soort dingen heel snel kunnen gebeuren.	3.96
39	Nooit in een vacuüm, maar je ziet vanuit groepsdynamieken heel snel dat mensen een bepaalde dreiging zien, vijanden zien.	5.49
41	En als je hebt dat er etnische spanningen zijn dat politiek leiders letterlijk expliciet zeggen: Je moet doen wat nodig is, je bent immuun in alles wat je doet dan kan je razendsnel een klimaat van straffeloosheid krijgen.	5.04
42	ICE-medewerkers hebben immuniteit, zei vicepresident Vance na de vorige dodelijke schietpartij.	45.24
43	Hij kwam hier deels op terug, maar dit is wel de boodschap die blijft hangen, zegt Molendijk.	4.91
44	Ze vreest verdere polarisatie waardoor er meer ongecontroleerd geweld door ICE zal plaatsvinden.	36.24
45	Mijn angst, en dat baseer ik op eerder onderzoek, is dat ook al zou je verwachten, met dit soort duidelijke incidenten schrikken mensen van zichzelf, of in ieder geval hun collega's denken: Hier moeten we mee uitkijken.	5.12
46	Maar wat meestal gebeurt als je al een bepaald wereldbeeld hebt ontwikkeld en een interpretatie van de feiten, is dat dit er alsnog ingepast wordt.	4.97
47	Dus dit zou juist vooral kunnen bevestigen voor de ICE-medewerkers: Zie dit als dreiging, iedereen is tegen ons, iedereen komt opeens voor die gevaarlijke migranten op, we moeten nog harder optreden.	39.05
48	Kenneth Manusama is hier, Amerika-kenner en expert in het Amerikaanse rechtssysteem.	6.22
50	In Minnesota zag je een soort culminatie van een jaar lang pogingen tot massadeportatie.	7.5
51	We zagen ook dat de middelen en de mensen die worden gebruikt en de tactieken veel maatschappelijke spanningen opleveren.	4.71
53	De kwaliteit van de mensen en middelen laten te wensen over.	4.99
54	Daar ontstaat dit spanningsveld waarin zulke incidenten gebeuren.	4.39
59	Ik denk dat de regering ook niet blij is met deze incidenten.	6.39
60	We zien wel dat alles wordt gerechtvaardigd, wat deze regering kenmerkt.	4.51
64	Want ze zetten mensen in die ze niet goed trainen je weet ook niet exact wat hun motivaties zijn.	23.64
68	We horen verklaringen van de overheid die lijnrecht staan tegenover wat we zien op de beelden.	5.66
71	Niet alleen omdat ICE met onrechtmatige middelen en tactieken bezig is.	33.49
72	Maar er is ook geen echte controlemechanisme in die rechtsstaat meer.	5.13
73	Het heeft laten zien dat deze regering niet om rechten geeft.	31.94
75	En de democraten zijn ook niet in staat om iets op te lossen.	5.82
81	Maar ook omdat de lokale autoriteiten nu een statement doen.	11.73
82	En ze zetten er andere middelen tegenover zoals de Nationale garde die is opgeroepen door de gouverneur van Minnesota.	17.47
83	En wat gebeurt er als die tegenover ICE komen te staan?	21.23
85	Eind van de week is er nog een stemming in de Senaat.	6.32
86	Er zit een discrepantie tussen steun voor het beleid en de manier waarop dit wordt uitgevoerd.	5.43
87	Er is de wens dat illegale immigranten worden uitgezet maar twee derde van de Amerikanen willen niet dat het op deze manier gebeurt.	89.04
88	Dus er is een frame: de meerderheid wil massadeportaties.	24.08
89	En daarom denk ik ook niet dat er veel zal veranderen.	3.94
91	Duidelijk is dat ICE ver gaat om zijn doel te bereiken.	17.28
92	Wij zien vanuit hier vooral het gewelddadige optreden.	5.65
93	Maar de dienst opereert ook steeds slimmer, Whitney.	6.28
94	Ja, onder Trump kreeg ICE een flinke financiële boost.	82.75
95	Daardoor groeit de dienst niet alleen in aantallen er gaan ook miljoenen dollars naar technologie.	9.25
96	Denk aan gezichtsherkenningssystemen en manieren om telefoons te volgen.	9.82
97	De vraag is: welke technologie zet ICE precies in, en hoe ver mogen ze daarmee gaan?	37.02
98	Wat nu vooral opvalt is dat de camera aan beide kanten uitgroeit tot een wapen.	4.3
99	Anti-ICE-demonstranten leggen alles vast als bewijs van machtsmisbruik.	88.11
100	Maar ook ICE-agenten registreren alles om zich heen.	47.9
101	En dat dat op grote schaal gebeurt.. zien we op steeds meer nieuwszenders.	4.18
104	Het begint bij gezichtherkenningssoftware waarmee agenten de identiteit en immigratiestatus van mensen achterhalen.	71.47
105	Er zijn programma's om mensen te volgen via hun telefoon.	12.42
107	Wat de meeste van deze mogelijkheden met elkaar verbindt: de app Elite.	4.28
110	De mogelijkheden zijn dus eindeloos, maar mag dit wel?	5.83
111	Het is bijzonder, maar in Amerika mogen ze ver gaan met databases.	7.08
112	Zeker als je gewoon een database koopt op de markt.	6.58
114	De politie mag best data gebruiken.. maar dat moeten ze wel netjes verkregen hebben.	6.74
116	En dat dat hier niet mag, blijkt onder meer uit de boetes die Nederland oplegde aan Clearview AI: Het Amerikaanse bedrijf achter de gezichtsherkenningssoftware van ICE.	60.37
117	Clearview verzamelde illegaal miljarden foto's van gezichten zonder hun medeweten of toestemming.	79.55
118	Toch lijken die boetes weinig effect te hebben want het bedrijf paste zijn werkwijze nog niet aan.	10.51
119	Een van de oprichters van Clearview AI is techmiljardair Peter Thiel, een goede vriend van Donald Trump.	13.34
120	Vrij baan voor grote techbedrijven dus, en daar zitten risico's aan.	5.82
121	Een van de grote risico's van gezichtsherkenning is dat het niet op iedereen goed werkt.	71.24
122	Mensen van kleur en vooral vrouwen van kleur lopen extra risico dat ze herkent worden terwijl ze die persoon niet zijn.	90.9
123	Hoe groot is de kans dat dit soort technologie ook in Nederland wordt ingezet?	10.73
124	We hebben in Europa veel betere privacywetgeving dan in Amerika.	82.88
125	En daarmee wordt het ook een stuk moeilijker om hier hetzelfde soort databases met advertentiegegevens aan te bieden.	5.02
126	Onze politie zal dit niet zomaar in een strafonderzoek kunnen gebruiken.	6.27
127	In Amerika daarentegen worden de apps voorlopig nog gezien als een 'rechtmatig instrument om de wet te handhaven'.	29.64
128	Wil je meer weten over dit verhaal, ga dan naar 1v.nl/chat.	3.88
131	Vorige week is de crisis rond Groenland voorlopig afgewend.	35.25
133	Kunnen we voor onze bescherming nog wel rekenen op het bondgenootschap met de Amerikanen?	11.37
135	Landen die wel willen samenwerken om onze veiligheid en welvaart te garanderen?	20.18
138	Het inlichtingennetwerk, de logistieke capaciteit de luchtafweer, de nucleaire afschrikking: Het zijn middelen waarover de Europese legers niet of onvoldoende beschikken.	15.04
139	Niet voor niets werken we al sinds 1951 nauw samen in de NAVO.	5.51
140	Nog altijd bevinden zich in Europa tienduizenden Amerikaanse militairen.	21.98
142	Zijn voorgangers zeiden al dat Europa haar eigen veiligheid moet regelen.	23.19
143	Maar Donald Trump gaat een stap verder: Hij ruziet over Groenland en twijfelt openlijk over de NAVO.	39.75
144	Een leugenachtige uitspraak, die twijfel zaait over de kracht van het bondgenootschap.	4.24
145	Het zijn hele onzekere tijden en ik denk dat het heel belangrijk is dat Nederland op zoek gaat ook naar andere samenwerkingsverbanden.	5.24
146	Maar dat zal voor ons land niet meevallen, denkt Sabine Mengelberg, docent aan de Defensieacademie.	8.43
147	Voor Nederland is dat wel een moeilijke, omdat we als Nederland zijn altijd heel veel waarde hechten aan de band met Amerika.	5.74
148	Ja, we hebben eigenlijk moeite om afscheid te nemen?	6.32
151	Maar we moeten wel, nu grote vriend Amerika zijn handen van ons aftrekt.	3.94
154	Ja, ik denk dat het onvermijdelijk is dat we op zoek gaan naar nieuwe vrienden, nieuwe samenwerkingsverbanden.	4.12
155	Ik denk dat de NAVO en de EU enorm belangrijk zijn en blijven.	5.41
156	Tegelijkertijd zien we ook dat we veel te log en veel te groot zijn.	7.77
159	Een voorbeeld van zo'n samenwerkingsverband dat buiten de NAVO en de EU om is ontstaan is de Europese coalitie die Oekraïne steunt.	28.27
160	Als het gaat om Oekraïne hebben we natuurlijk al de Coalition of the Willing.	16.33
161	Wat een combinatie is van landen uit de Europese Unie, maar ook landen uit de NAVO.	4.55
162	Er zit bijvoorbeeld ook een land als het Verenigd Koninkrijk bij die geen lid is van de Europese Unie.	18.5
163	Ik denk dat je vaker dit soort kopgroepen zult zien.	4.3
164	Het is een ander format en ik denk dat we steeds meer naar dat soort formats toe moeten.	4.44
166	Ik denk dat we gerust de conclusie kunnen trekken dat inmiddels de Verenigde Staten een onbetrouwbare bondgenoot is gebleken en dat dat de komende jaren niet gaat veranderen.	5.77
167	Een andere samenwerking is Nordic Plus de Scandinavische landen en de landen rondom de Noordzee eventueel uit te breiden met Duitsland, Polen en de Baltische Staten.	9.48
169	Van: Ziet Nederland niet een kans om zich daar samen met bijvoorbeeld Groot-Brittannië bij aan te sluiten?	20.27
170	Daarover zijn al diverse gesprekken geweest met de Scandinavische ambassadeurs.	6.41
171	Ik zie die nieuwe coalities, die kopgroepen, niet als een vervanging daarvan maar eigenlijk als een soort groep die ietsje sneller gaat binnen de bestaande bondgenootschappen.	4.59
172	Op defensiegebied bestaan dat soort verbanden al langer.	6.95
173	In het defensiedomein zijn die coalities heel erg belangrijk omdat je politiek, cultureel en militair kan samenwerken met degene die jouw belangen als staat het beste verdedigen.	5.18
174	Om echt onafhankelijker te worden moeten we misschien ook buiten Europa kijken en niet alleen aandacht hebben voor militaire macht.	4.43
175	Neem het Mercosur-Vrijhandelsverdrag met Zuid-Amerika.	16.04
176	Omdat je daarmee inderdaad je economisch sterker maakt.	14.77
177	Wij waren 20 jaar geleden als Europese Unie economisch net zo sterk als Amerika.	87.86
178	Nu is Amerika twee keer zo groot als de Europese Unie.	89.43
180	Maar eerst is de focus nu op Europese herbewapening.	8.9
181	In Scandinavië wordt zelfs al gesproken over een eigen atoomwapen.	27.94
182	Heel veel landen, waaronder ook hier op het Europese continent zijn altijd beschermd geweest onder die Amerikaanse nucleaire paraplu.	19.79
184	Nou hebben wij natuurlijk ook als Nederland het non-proliferatieverdrag getekend.	10.79
186	Mijn fractie gelooft er ook absoluut in dat dat de wereld niet veiliger maakt.	5.63
187	Maar volgens mij ligt er op dit moment geen taboe op onderwerpen en moeten we gewoon kijken.	3.77
188	In ieder geval het denken niet stil laten staan als het gaat om dit soort vraagstukken.	4.1
190	Want we hebben deze week een crisis meegemaakt binnen de NAVO.	25.99
191	Dat is niet de eerste en ik vrees dat dat ook niet de laatste is.	4.18
193	Het ontwikkelen van een eigen Noord-Europees atoomwapen.	80.06
195	Ja, en dat uit mond van een politicus van GroenLinks-PvdA.	6.23
197	De Pacifistische Partij, die überhaupt tegen wapens was en al helemaal tegen kernwapens.	10.73
198	Dat dat voor GL-PvdA nu geen taboe meer is, toont wel aan dat partijen gemotiveerd zijn en het streven naar onafhankelijkheid van de VS serieus nemen naar andere verbanden of verbonden voor onze verdediging.	5.35
201	Niet afschrijven, Kamerleden willen kind niet met badwater weggooien.	78.88
202	Maar de VS zijn onherroepelijk bezig met een aftocht.	7.91
204	Ze verlaten nu bijvoorbeeld al allerlei NAVO-commissies en adviesgroepen bijvoorbeeld over energiezekerheid.	13.92
208	Dat gaat ook een democratische opvolger van Trump waarschijnlijk niet meer terugdraaien.	5.56
209	Dat gaat ook een democratische opvolger van Trump waarschijnlijk niet meer terugdraaien.	5.56
213	Lijkt zo, maar landen in noord en zuid hebben andere belangen.	5.75
214	Lijkt zo, maar landen in noord en zuid hebben andere belangen.	5.75
215	Maar dingen oplossen in kleinere verbanden: dat gebeurt al veel de laatste jaren.	3.59
216	In onze regio, rond de Noordzee, schuilt het gevaar onder andere in de Russische Schaduwvloot of andere Russische schepen die komen neuzen.	28.86
217	En in het zuiden van Europa zijn ze veel meer bezig met bijvoorbeeld migratiestromen vanuit het oosten en Afrika.	25.23
218	Dus die belangen lopen binnen Europa uiteen en dan is het niet zo gek als er coalities ontstaan van landen die bepaalde belangen delen.	5.76
220	Maar dat soort structuren kunnen wel leiden tot een nieuwe veiligheidsstructuur in Europa.	7.71
223	Uren in een busje met ruziënde kinderen het busje dat te laat komt, of helemaal niet.	51.11
224	Voor duizenden kwetsbare leerlingen is de gang naar school elke dag een lijdensweg.	90.84
225	Kinderombudsman Margrite Kalverboer eist dat het nieuwe kabinet van D66, CDA en VVD direct ingrijpt.	49.61
226	Kijk naar wat deze kinderen nodig hebben en organiseer het daaromheen.	4.77
227	Ga in gesprek met kinderen, ga in gesprek met ouders.	6.04
228	Die kunnen jullie precies zeggen waar de pijnpunten liggen.	4.58
231	Al jaren krijgt kinderombudsman Margrite Kalverboer klachten van ouders over het vervoer van hun kinderen.	29.24
233	Omdat het misschien wel gevochten heeft tijdens de rit.	4.21
234	Omdat het misschien wel veel te lang in dat busje heeft gezeten.	4.21
235	Omdat het een uur later komt dan de rest van de kinderen.	16.56
237	Eigenlijk komt ze overprikkeld aan.. en dan moet ze de schooldag nog beginnen.	4.42
238	Die eerste twee, drie weken heeft ze eigenlijk niks geleerd.	4.96
240	En ze kwam huilend thuis met 'ik wil niet meer naar school'.	9.41
241	Je mag eigenlijk leerlingenvervoer niet beschouwen als vervoer.	7.28
243	Dit is zorg voor kinderen met een speciale behoefte.	12.05
246	We hebben het niet over een pakketje dat van A naar B moet.	4.35
248	Het is alleen maar vervoer, maar het is niet alleen vervoer.	4.23
251	Dat is de titel van een petitie die morgen wordt aangeboden in de Tweede Kamer.	8.01
252	Ook ouders roepen de politiek op om het leerlingenvervoer landelijk te regelen, maar vooral ook: menselijk.	50.29
255	Luca is 13 en gaat naar het speciaal voortgezet onderwijs.	12.27
257	Haar school zit 19 kilometer verderop in Bilthoven.	14.21
259	Omdat ik naar speciaal onderwijs moet vanwege autisme.	23.56
266	Ja, binnenkomen met een vol hoofd en dan overleven.	7.51
269	Elke dag is het weer de vraag of de bus op tijd is of hij überhaupt wel komt en of de kinderen een beetje rustig zijn.	5.91
271	Aan het begin van dit schooljaar was het helemaal stressen.	4.61
272	Luca krijgt ineens te horen dat ze door een grote touringcar zal worden opgehaald.	7.59
275	Dat betekent dat je 's avonds een kind hebt dat niet goed kan slapen.	41.82
276	En dan in de ochtend sta je, nou ja, met goede moed sta je dan op die opstapplaats om half acht.	3.9
278	Had ik aan een vriend gevraagd, die erin zat: Wil je je livelocatie aanzetten?	9.71
280	Dus op de eerste schooldag is mijn dochter niet opgehaald.	16.52
283	Dagelijks worden ongeveer 60.000 leerlingen met dit soort taxibusjes naar school gebracht.	9.38
284	De problemen in 't leerlingenvervoer spelen al jaren.	51.91
285	Kinderen die rondstuiteren in een busje en als vee worden vervoerd.	90.7
286	Ouders ergeren zich groen en geel aan de kwaliteit van het leerlingenvervoer.	89.08
287	Er zijn nog altijd problemen met het schoolvervoer voor kinderen.	58.37
288	Kinderen worden nog steeds niet op tijd opgehaald worden helemaal vergeten of zitten uren per dag in het busje.	68.86
290	Dus chauffeurs die te laat komen of soms helemaal niet.	12.85
292	Soms veel kinderen in een bus of in een touringcar.	16.0
293	Nou, soms gaat het zelfs mis met waar kinderen opgehaald of gebracht worden.	3.89
294	Bij Ouders en Onderwijs, een belangenorganisatie voor mensen met schoolgaande kinderen horen ze dat kinderen eronder lijden.	61.71
296	En dat je dus telkens het gevoel hebt van: Ik weet niet zeker of die taxi op tijd komt.	3.61
300	En dit zijn vaak kinderen die juist heel veel structuur nodig hebben.	7.01
301	Dat is vaak juist de reden dat ze naar speciaal onderwijs gaan.	20.64
310	Wat we ook zien is dat die taxibedrijven ook aangeven: Wij zijn er niet echt op ingericht om deze kinderen te begeleiden.	21.57
311	Wij zijn chauffeurs, wij zijn geen pedagogen of begeleiders.	5.83
313	Dus eigenlijk zit iedereen een beetje klem in dit systeem.	4.17
314	En ja, kinderen en hun ouders zijn daar de dupe van.	4.89
316	Als het lukt, noodgedwongen, breng ik haar zo nu en dan wel inderdaad.	3.98
321	Dus het lukt mij niet om ze tegelijk naar school te brengen.	3.93
322	Kinderen zoals Luca hebben recht op passend vervoer.	36.97
323	En elke gemeente is daar zelf voor verantwoordelijk.	10.88
325	Het is een systeem, zeg ik weleens, op basis van geluk.	3.61
326	In de ene gemeente is het goed, in de andere gemeente niet.	9.62
327	We hebben toevallig in deze gemeente, loopt het redelijk.	5.4
329	Wethouder Soetendal vindt het een ingewikkelde puzzel en wil dat het Rijk de regie pakt.	18.28
330	Zie het leerlingenvervoer als onderdeel van het leerrecht.	28.61
332	Er zijn geen goede normen voor veiligheid, voor reistijden voor ondersteuning tijdens het leerlingenvervoer.	23.66
333	Dus dat betekent dat het van gemeente tot gemeente anders wordt ingevuld.	3.87
334	En bovendien, de financiering is ook niet structureel.	4.94
336	De minister van Onderwijs is verantwoordelijk voor goed onderwijs voor elk kind.	68.2
338	Dat betekent dus dat er ook landelijk een aanpak moet komen.	4.19
340	Want ouders zitten erdoorheen en zijn daarom een petitie gestart.	42.31
341	Het viel me op dat heel veel ouders het eigenlijk hadden opgegeven.	5.38
345	Waarbij echt een heel gezin eigenlijk ontwricht wordt.	10.78
346	Omdat het vervoer, wat maar een klein onderdeel is maar zo belangrijk voor het onderwijs, gewoon niet goed loopt.	6.78
352	Dat ondanks dat ze autisme heeft, gewoon een mooi schoolniveau heeft.	10.21
353	Dat eigenlijk dus niet dezelfde kansen krijgt gewoon goed te leren.	5.03
354	En later ook gewoon uit te stromen en deel te nemen aan de maatschappij.	3.99
355	Kinderombudsman Kalverboer schaart zich achter de petitie.	12.6
356	En wil dat het nieuwe kabinet er snel mee aan de slag gaat.	6.71
358	Een oproep van de kinderombudsman aan het nieuwe kabinet dat vrijdag zijn plannen presenteert.	39.29
359	De petitie van Jethro Geelen wordt morgen aangeboden in de Tweede Kamer.	7.23
360	Bij vragen over onderwerpen in deze uitzending: ga naar 1v.nl/chat.	5.21