Een Vandaag 🇳🇱

_id	6952c1a1f8cc25f3367e143f
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-12/eenvandaag_6044/afspelen
datetime	2025-12-29 18:30:00
description	Asielprotesten grootste bedreiging voor lokaal bestuur * Dienstplicht-model Zweden voorbeeld voor Nederland en Duitsland. Moeten we het overnemen? * Moorden dalen, maar zo voelt het niet, hoe komt dat? * Kunnen en willen Oekraïners terugkeren naar hun land?

 

Statements

idx	statement	score
0	888 Ook in 2025 minder moorden in Nederland, de daling zet door.	68.27
2	De Zweedse dienstplicht wordt ook gezien als voorbeeld voor ons.	51.64
4	En Whitney, Oekrainers die zijn gevlucht voor de oorlog, gaan soms ook weer terug.	27.85
5	Ja, en dat valt ze zwaar, sommigen willen zelfs opnieuw vluchten.	4.91
8	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
9	Voor het eerst sinds tijden zijn er in Nederland minder dan 100 mensen in één jaar vermoord.	87.21
10	Het past in een duidelijke trend: 't aantal moorden daalt in ons land.	70.88
11	En tóch hebben veel mensen het gevoel dat het geweld juist toeneemt, alsof er steeds meer moorden zijn.	23.23
13	Als het onder de 100 blijft, of zelfs als het tegen de 100 aan zit.. of rond de 100 zit, dan zou het echt een laagterecord zijn.	6.93
15	Dus dat zou echt uitzonderlijk zijn als we een keer op zo'n laag aantal uit zouden komen.	4.06
16	In Rotterdam is gisteravond een man van 71 neergestoken en overleden.	82.76
17	De rechtszaak tegen de verdachte van de moord op Lisa uit Abcoude is begonnen.	47.93
19	Maar toch, nog nooit was er in Nederland zo weinig moord en doodslag als het afgelopen jaar.	31.07
20	Hoe dat kan, vragen we aan criminoloog Jasper van der Kemp.	6.6
21	We zien eigenlijk bijna geen roofmoorden meer of veel minder.	48.27
22	Ik denk dat mensen gewoon veel minder cash in huis hebben, er minder cash beschikbaar is.	4.59
23	Roofmoorden had vaak te maken met mensen die aan verslavingen lijden.. bijvoorbeeld, hè, binnen het drugscircuit.	89.38
24	Nou, daar zien we ook veel minder gevallen van moord en doodslag.	13.24
26	Maar ook daarin zie je dat het aantal liquidaties de afgelopen jaren ontzettend afgenomen is.	17.14
27	Dus er zijn op een aantal aspecten veranderingen maatschappelijk gezien waardoor die daling het geval lijkt te zijn.	4.82
28	Begin deze eeuw werden elk jaar ruim 200 mensen vermoord in Nederland.	64.5
31	Van de 98 slachtoffers waren er 63 man en 35 vrouw.	16.14
32	Er zit een behoorlijk groot verschil in de aantallen van moord en doodslag van mannen en vrouwen.	37.01
34	De aandacht voor vrouwenmoorden, met name natuurlijk specifiek femicide.. gaat natuurlijk ook over situaties die Femicide is bijna altijd een uit de hand gelopen situatie van huiselijk geweld, waar al eerder dingen aan de hand zijn.	42.02
36	Dus 'bekenden' speelt ook een rol maar ook kennis en met name het criminele circuit speelt daar veel meer een rol.	7.17
37	Dus dat is veel gevarieerder waar de daders vandaan komen wat de relatie met de slachtoffers is.	8.61
38	En juist in dat laatste milieu zijn er nu minder moorden.	36.33
39	Binnen het criminele circuit zie je dat liquidaties vooral te maken hebben met onrust in de onderwereld.	9.9
40	Gevecht om terreinen of ruzies over partijen ripdeals, dat soort dingen.	4.8
41	Als het daar relatief rustig is dan zijn dat situaties waarin dus geen liquidaties meer plaatsvinden.	4.18
42	De kans om slachtoffer te worden van moord is het hoogst in Rusland met bijna acht slachtoffers per 100.000 inwoners.	89.27
43	Nederland hoort bij de landen met het laagste aantal moorden met minder dan één moord per 100.000 inwoners.	88.69
44	Toch was de maatschappelijke onrust de afgelopen jaren groot.	15.06
45	Eigenlijk zijn dat heel vaak uitzonderlijke gevallen.	12.88
46	Heel vaak is het nog een moord die je zou kunnen scharen onder de femicidezaken, de partnerachtige situaties.	17.75
48	Een situatie als Lisa, daar lijkt het nu vooral op een verwarde man zeer uitzonderlijk geval.	4.54
50	Dus daar zie je niet heel veel veranderingen, want die komen überhaupt maar heel weinig voor.	3.53
51	Alleen in de beeldvorming zie je ze wel heel veel terug.	3.94
52	Moord komt in Nederland dus veel minder voor dan vroeger en ook veel minder dan in andere landen.	76.1
53	Toch ervaren veel mensen een gevoel van onveiligheid blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau.	62.31
54	Gevoelens van onveiligheid zijn natuurlijk vooral gebaseerd op wat mensen hun perceptie is van de omgeving.	26.85
55	Dat gaat niet per se over de daadwerkelijke cijfers of hun eigen ervaringen.	4.51
56	Het kan heel erg gebaseerd zijn op de beeldvorming die er is over bepaalde zaken, hoe criminaliteit hier voorkomt.	5.68
58	Dus mensen kunnen heel erg zich onveilig gaan voelen voor situaties die feitelijk misschien aanzienlijk minder onveilig zijn dan zij het gevoel hebben dat het is.	9.71
59	Naast traditionele kranten, radio en tv besteden nu ook true-crime-podcasts en sociale media veel aandacht aan moordzaken, zegt Van der Kemp.	17.87
60	De zaak komt als de zaak bekend wordt in het nieuws wordt meestal natuurlijk gevolgd, zeker als het niet meteen wordt opgelost.	5.68
61	Die komt de zaak natuurlijk niet alleen in de opsporingsfase in beeld, maar later ook de vervolging.	5.4
64	Maar denk ook aan dat zo'n zaak heel vaak in verschillende media wordt herhaald en op verschillende manieren wordt besproken.	3.82
65	Eén zo'n zaak komt nu opeens op heel veel manieren voorbij.	3.51
66	Waar als je dat 10, 15 jaar geleden had dan was het een bericht in de krant, dan was het een nieuwsitem geweest.	4.57
67	En nu zie je dat op heel veel verschillende manieren terug.	3.58
68	Dus qua beeldvorming krijg je het beeld alsof die zaken heel veel voorkomen.	5.02
69	Maar het gaat heel vaak over diezelfde zaken die gewoon heel vaak op verschillende manieren in beeld komen.	3.76
70	Heb je nog vragen over dit onderwerp ga dan naar eenvandaag.nl/chat.	4.17
72	Duitsland en Frankrijk kiezen voor een vrijwillige variant.	25.7
73	En ook in Nederland is het onderwerp van gesprek tijdens de coalitieonderhandelingen.	6.17
74	Specifiek de dienstplicht zoals ze die in Zweden kennen.	4.48
76	Hier op het oefenterrein in Ringenäs aan de Zweedse westkust traint vandaag een compagnie verse dienstplichtigen.	7.29
77	Bottner en Lindström doen hun dienstplicht bij een logistieke eenheid.	7.57
78	Eigenlijk worden ze opgeleid tot vrachtwagenchauffeur maar iedereen moet de basis van elk wapen kennen.	3.91
79	Iedereen die 18 wordt in Zweden moet deze dikke vragenlijst invullen.	13.11
80	En op basis daarvan bepaalt het leger of je in dienst moet.	7.24
81	De vragen gaan over gezondheid, over je opleiding maar ook over je houding tegenover het leger.	5.02
82	In Nederland wordt dit gezien als een voorbeeldsysteem.	10.54
83	En ik ga hier in deze school praten met een aantal leerlingen om te kijken of dat terecht is.	3.65
84	De leerlingen van meneer Linde kregen dit jaar de vragenlijst in hun brievenbus.	7.53
86	Dat is opvallend, want dat gaat lang niet altijd zo.	3.87
87	Van de 18-jarigen die vorig jaar de vragenlijst invulden begon uiteindelijk 30% aan de basisopleiding.	28.42
88	Het overgrote deel hoeft dus helemaal niet in militaire dienst.	9.95
89	Door de dienstplicht komt er een constante stroom recruten binnen bij het Zweedse leger.	17.04
90	De selectie vooraf zorgt ervoor dat vooral gemotiveerde jongeren worden toegelaten.	88.72
91	Oefenen met losse flodders is misschien niet zo gevaarlijk maar als het oorlog wordt zijn de risico's een stuk serieuzer.	40.0
93	En die zijn tastbaarder dan ooit nu de spanningen tussen Rusland en het Westen oplopen.	9.93
94	Tijdens het formatieoverleg wordt de mogelijke herinvoering van de dienstplicht besproken.	8.46
95	CDA en D66 willen net als in Zweden een 'selectieve opkomstplicht' als te weinig Nederlanders zich vrijwillig aanmelden voor het leger.	85.13
96	Na bijna vier jaar oorlog keren veel vluchtelingen terug naar Oekraïne.	90.55
100	Ja, teruggaan klinkt hoopvol, maar zo voelt het vaak niet.	4.01
101	VN-vluchtelingen-organisatie UNHCR schat dat sinds het begin van de oorlog zo'n anderhalf miljoen Oekraïners zijn teruggekeerd.	81.56
102	Vaak omdat er familie achterbleef of omdat ze in het buitenland niet konden aarden.	16.07
103	Maar die terugkeer is voor veel Oekrainers tijdelijk.	50.41
104	60% van de mensen die terugkeerden wil opnieuw weg uit Oekraïne want de realiteit is dat ze zich er niet meer thuisvoelen.	90.35
105	Wat ze zien is dat het land dat ze vroeger kenden dat bestaat zeker niet meer want het hele land is vier jaar in oorlog al.	6.65
106	We praten ook over het systeem die geen ondersteuning biedt voor returnees, dus mensen die terugkeerder zijn.	11.48
108	Dus ze hebben geen programma's, geen pakketten voor hun beschikbaar.	6.61
113	Hier in Nederland wonen nu ruim 130.000 Oekraïners.	57.67
114	Dat is zo'n drie procent van álle Oekraïense vluchtelingen in de EU.	85.7
115	Ter vergelijking: Duitsland, Polen en Tsjechië vangen samen bijna 60% op.	34.62
116	En dat opvangen moet ook, want Oekraïners hebben een speciale beschermingsstatus in de EU.	47.5
118	Maar door de woningnood staan gemeentes voor een lastige opgave.	31.82
119	Elke week komen er zo'n tien nieuwe mensen waar we nee tegen moeten zeggen.	8.02
121	Die gaan op zoek naar een andere hub om te kijken of die ja zeggen.	6.58
122	Waarvan ik weet dat ze daar ook nee te horen krijgen.	4.83
123	En die problemen zorgen ervoor dat wie voor de tweede keer vlucht voor een hoop dilemma's komt te staan.	4.77
124	Theoretisch gezien is het zeker mogelijk om naar gemeenten toe te gaan en nog een keer daarin te registreren.	4.73
125	Maar zeker, je moet opnieuw een plek vinden je moet opnieuw jouw netwerk hebben en vinden.	3.85
126	Dus je moet opnieuw jouw kind naar school toe sturen werk vinden, et cetera.	8.29
127	Dus theoretisch gezien is het wel mogelijk, maar makkelijk is 't niet.	4.35
130	Daar werden Oekrainse vluchtelingen eerst massaal verwelkomd.	29.24
131	Maar nu groeit het gevoel dat ze wel genoeg hebben gedaan.	3.83
132	In dit Poolse stadje aan de Oekraïense grens nemen de spanningen daardoor toe.	13.61
133	Maar wie naar Oekraine terugkeert, krijgt ook niet altijd een warm welkom.	5.36
134	Dus die tendens zien wij ook, dat bijvoorbeeld tegen die mensen die teruggekeerd zijn, dat ze heel vaak zeggen: Ja, jullie hadden het heel veilig wanneer wij onder de raketten zaten.	4.73
136	Het demissionaire kabinet scherpt het beleid voor Oekraïners aan.	89.51
137	Werkende Oekraïners moeten huur en zorgkosten gaan betalen en krijgen een tijdelijke status die is gericht op terugkeer zodra er vrede is.	87.81
138	Terugkomen naar Nederland was dus al lastig, maar wordt nog lastiger.	5.77
139	Het afgelopen jaar waren er flink wat felle protesten tegen de komst van asielzoekerscentra.	63.75
140	In het hele land lieten inwoners hun zorgen en boosheid horen.	20.95
141	Die spanningen waren voelbaar in de raadszaal waar lokale politici moesten beslissen over wel of geen azc.	6.09
142	De wet verplicht ze daartoe, maar veel raadsleden voelden zich dit jaar in de steek gelaten door de landelijke politiek.	10.08
143	Kent dit jaar zijn gelijke in de recente geschiedenis?	6.06
145	Waardoor raadsleden niet meer alles durven te zeggen wat ze zouden willen zeggen.	3.96
146	Of misschien niet meer op de manier zoals ze het zouden willen zeggen.	4.04
148	Van Berlicum tot Bedum en van Heemskerk tot Hengelo.	5.86
150	Juist in het jaar dat op veel plekken het lokale bestuur geconfronteerd wordt met stevige asielprotesten.	17.24
157	En ik denk dat ik nog net mezelf kon beschermen doordat ik mijn handen voor mijn oren heb gehouden.	3.41
158	En er ontploft op twee meter afstand ehm iets wat explodeert.	6.78
160	Een enorme knal die naast een piep in het oor, die maanden duurt ook een gat in de auto van de aanwezige handhavers veroorzaakt.	30.91
161	Gezien de gaten in de auto van de handhaving had het anders kunnen aflopen.	5.46
163	Maar de spanning loopt begin dit jaar al fors op met Marjolein Faber nog als asielminister.	11.53
164	Die na de verkiezingen een heel uitgesproken mening had over asielbeleid.	22.66
165	Ook van mening was om de spreidingswet in te trekken.	11.39
166	We zagen ook dat het sentiment heel erg veranderde ook in de samenleving.	6.43
168	Het zorgt voor bizarre situaties waarbij burgemeesters demonstranten moeten uitleggen dat er een AZC moet komen van de minister, want dat is de wet.	47.74
169	Terwijl tegenstanders denken dat het niet meer hoeft van diezelfde minister.	5.42
170	Dit is het besluit van de minister, dat is niet van ons.	8.18
172	Daar staat een handtekening onder van mevrouw Faber.	5.24
173	Die de opdracht heeft gegeven aan de gemeente Montferland om 250 asielzoekers te huisvesten.	43.05
174	De manier waarop de Rijksoverheid is omgegaan met gemeenten in het AZC-debat is gemakshalve gezegd teleurstellend.	17.61
175	Gemeenten hebben zich grosso modo erg in de steek gelaten gevoeld.	4.19
176	En dat komt vooral voort uit het feit dat verantwoordelijk ministers Faber en Uitermark moeite hebben om het geweld bij AZC-protesten te veroordelen.	21.41
178	Het is jammer dat mensen die vooraan staan, die een voorbeeldfunctie hebben waar we echt naar kijken: hee, grijp daar nou eens op in.	4.09
179	Dat is best wel jammer dat zij niet hebben gezegd: Dit veroordelen wij, we moeten gesprekken op een normale toon met elkaar blijven voeren.	4.48
180	Als vroeger BZK het moederdepartement was dan kan je je goed stellen dat gemeenten de laatste tijd een weesje zijn geworden.	11.55
181	De roep om steun vanuit Den Haag komt uit heel Nederland.	33.16
182	Vooral vertolkt door Mark Boumans namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.	7.35
186	Woordvoerder asiel namens alle Nederlandse gemeenten.	32.71
187	Als dat niet lukt, wordt de vergadering geschorst gaan we u allemaal vragen om weg te gaan.	3.9
191	Op social media zag je al dat de boel werd opgehitst.	12.16
193	En je proeft gewoon bij de mensen 'n soort wrok en een soort nijdigheid.	4.19
196	Het is een paar weken na de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude.	38.82
198	De onrust neemt toe, want wie wil er nog een AZC om de hoek?	5.58
199	Raadsleden die moeten beslissen in deze periode voelen dat de druk wordt opgevoerd.	4.8
200	Ze hebben zich echt terughoudend opgesteld met hun woorden en hun intentie van wat ze eigenlijk vinden en zouden willen zeggen vanwege die onrust, vanwege de dreiging.	3.94
202	Want mensen zouden zich moeten kunnen uitspreken en nu zijn ze gewoon te bang om iets te zeggen, omdat ze weten dat mensen er iets anders van vinden, die mogelijk in staat zijn tot geweld.	7.02
203	Als jij door omstandigheden je oren moet laten hangen naar een luidruchtig deel van de samenleving, kom je niet meer eigenstandig tot je oordeel.	4.3
204	Als je dat niet durft te zeggen dan staat het fundament van democratie onder druk.	4.83
205	Robert Altena, politiek actief voor de ChristenUnie in Harderberg is ook rijschoolhouder.	10.35
208	In de wijk met de rijtjeshuizen tot de grote huizen, de grote villa's.	5.33
213	Door zijn werk weet hij goed wat er speelt in zijn gemeente.	3.93
220	Die datum valt bijna gelijk met de verkiezingen van de gemeenteraad.	6.99
223	Wat betekent dit politiek gepolariseerde jaar voor de campagne straks?	6.39
224	Bram Bruggink flyerde al voor zijn partij als er opeens vuurwerk wordt gegooid.	16.82
230	Nou, we bleven eerst even een minuut stil eigenlijk.	3.41
232	De bedreigingen hebben grote gevolgen, vertelt John Bijl die meer dan 100 gemeenteraden heeft gecoacht.	11.76
233	Afgelopen vier jaar is 15% van alle raadsleden tussentijds opgestapt.	16.99
235	Je ziet wel dat mensen het vervelend vinden natuurlijk.	4.99
236	Het doet wat met hun gemoedstoestand met hun levensgeluk, al die bedreigingen, als je wil.	5.05
237	Maar het zijn niet mensen die zich snel uit het veld laten slaan om bij te dragen aan de samenleving.	4.29
238	Maar wie wil er nog raadslid zijn als het je bijvoorbeeld klanten kan kosten?	11.35
239	Het zou best kunnen dat mensen kiezen voor een andere rijschool omdat ze weten waar ik politiek actief voor ben.	5.43
240	Of wie durft er nog raadslid te zijn, als je meermaals wordt bedreigd?	10.68
241	Ik weet zeker dat het ook twijfels opwekt bij mensen.	4.24
242	Over wil ik nog wel een keer vier jaar politiek actief worden?	4.46
243	En gewoon twijfelen aan wil ik nog wel raadslid worden, waarom zou ik het nog doen?	5.24
244	Is Nederland meer gepolariseerd geraakt in het afgelopen jaar?	61.41
247	Als je het ergens over hebt, over een onderwerp ben je voor voor of tegen.	4.8
249	Kies niet langer voor politiek gewin, maar bescherm de democratie.	4.26
251	En laat dat nou de les van 2025 zijn, zo zegt John Bijl.	9.65
252	Het is geen wedstrijdje wie er de leukste oneliner heeft.	4.66
254	En op het moment dat je politiek gaat uitleggen als een spelletje waar de een met een behendigheid de ander een hak kan zetten dan gaat er iets mis op de inhoud.	7.55
257	Vanwege de onrusten dit jaar trekt het demissionaire kabinet eenmaling drie miljoen euro uit om raadszalen komend jaar beter te beveiligen.	80.31
261	We zijn er altijd online en morgen weer, op radio en TV.	4.41