Dit is de week 🇳🇱

_id	69ed325b980f69b4e64c4a63
url	https://npo.nl/start/serie/dit-is-de-week/seizoen-3/dit-is-de-week_32/afspelen
datetime	2026-04-25 22:40:00
description	Hoe had ons land eruitgezien zonder Willem van Oranje? Jos Wienen is naast burgemeester van Haarlem, fan van het koningshuis en de expert als het gaat over Willem van Oranje. Klopt het dat we door deze prins het Wilhelmus zingen en hossend in het oranje over straat gaan als het Nederlands elftal voetbalt? Jos Wienen weet het antwoord. Gert-Jan Segers en Rosanne Hertzberger zijn de panelleden.

 

Statements

idx	statement	score
1	Aan tafel: Gert-Jan Segers, Rosanne Hertzberger en tussen hen in de grootste Willem van Oranje-kenner van heel de wereld, heb ik besloten.	4.16
7	Ik zou het me niet durven aanmeten, maar ik weet er wel wat van.	3.72
12	Wij kennen jou vooral denk ik toch als Tweede Kamerlid van NSC.	4.25
17	Ik schrijf columns Ik schrijf columns voor NRC Handelsblad.	4.69
20	Ik heb nog niet helemaal vaste grond onder de voeten maar ja, op projectbasis is het al heel leuk aan het worden.	3.85
25	Iedereen begint over die 24 dozen met boeken die u heeft over Willem van Oranje.	8.16
28	En sindsdien gaat dat de ronde, maar ik vraag me vooral af waarom zitten de boeken in dozen en niet in een kast?	5.59
30	Dat komt omdat ik in die periode in een verhuizing zat.	3.59
31	En ik had op het nieuwe adres te weinig plek voor mijn boeken.	3.85
40	Dat gaat veranderen, dat heeft te maken met de ruimte.	5.26
43	Gert-Jan, jij zei ooit dat je alleen in een kabinet wilde als je staatssecretaris van Asiel kon worden.	18.28
45	Haha nee, ik ben blij dat ik er niet voor sta, nee.	3.84
47	Het is zaterdag 25 april, hartelijk welkom bij Dit is de week.	5.2
49	'De strengste asielwetten ooit', die er dus niet kwamen.	4.87
50	Het wordt ontzettend spannend en een gedenkwaardige dag.	4.06
51	Vandaag is het wel een van de hoogtepunten als het gaat om spanning.	3.73
52	Naar de maatstaven die wij als Eerste Kamer dienen te hanteren komen wij toch tot een negatief oordeel.	6.34
59	Chaos is als de grootste partij van het land de partij van de premier, tegen een wet gaat stemmen.	48.52
60	We weten dat de PVV de partij is die de switch heeft gemaakt van voor in de Tweede Kamer naar tegen.	40.33
61	En daarvan kan je wel zeggen dat het politieke sabotage is.	5.26
65	Madeleine van Toorenburg noemde het eerder een 'foute film'.	9.85
67	Misschien is het wel goed om, nadat we veel mensen hebben gezien die de PVV de schuld gaven, D66 de schuld gaven om ook even terug te gaan naar de stemming over de wet in de Tweede Kamer.	24.9
68	Want toen waren er een aantal linkse Kamerleden niet.	16.75
69	Waar opeens een stemming over een amendement van PVV die strafbaarstelling illegaliteit even de wet in fietste.	41.75
72	Dus eigenlijk ligt de kiem van alle ellende ook daar.	4.38
75	Ook met de stem van NSC en SGP, die zeiden: laten we daarna de Raad van State vragen of het een beetje meevalt.	13.97
77	We gaan nu al We gaan nu al Iemand die dit nog kan volgen?	4.32
82	En het is Wie is nou de echte, Wie is nou de echte, echte schuldige?	3.76
83	Ik wil nog zeggen dat het niet helemaal klopt wat meneer Segers zegt.	4.05
87	En wij hadden afspraken gemaakt, en ik zeg wij, ik ben geen NSC'er meer.	5.5
90	Namelijk dat illegaliteit niet strafbaar zou worden gesteld.	5.06
93	Het lijkt hetzelfde, maar het is een wezenlijk verschil.	4.6
94	Want het is een probleem, want stel dat jij bedreigd wordt door je partner of uitgebuit wordt door een pooier, dan ga je niet snel naar de politie.	27.57
97	En NSC was wel voor dus als je jezelf verzette tegen uitzetten actief verzetten tegen uitzetten, dat dat wel strafbaar werd.	31.41
106	Ja, maar het is wel allemaal Iedereen zegt hier wat over.	4.12
110	Er zijn veel partijen die zich daar op hebben geframed.	6.41
111	Wat die partijen allemaal gemeen hebben is dat zij gaan stemmen in het belang van hun imago, van de partij.	4.36
112	En niet in belang van daadwerkelijk oplossen van problemen.	4.42
113	En daar ligt achter, je ziet hoe hoog het oploopt in de gemeentes hoeveel agressie, hoe verziekt de sfeer raakt in zo'n gemeente.	8.61
114	Dat komt ook omdat mensen het gevoel hebben dat ze de zeggenschap over hun omgeving kwijt zijn.	7.36
115	En dat er verder helemaal niemand is in Nederland die het voor elkaar krijgt om strenger asielbeleid te maken.	24.85
117	En dan denk ik: Als gemeente moet je toch ook denken: wat een gepruts in Den Haag.	5.06
119	Want eerlijk gezegd denk ik dat wat er nu gaat gebeuren is misschien wel dan de koninklijke weg, maar had dat dan eerder gedaan.	4.13
120	Want de minister heeft gezegd: ik ga de toepassing van die strafbaarstelling is eigenlijk alleen maar van belang voor mensen die zich verzetten daadwerkelijk verzetten tegen vertrek uit het land.	53.5
123	Dat is in de novelle nog tot uitdrukking gebracht en hij heeft dat nog verder door zijn uitleg veranderd.	4.7
126	En voor de rest denk ik, ik vind zelf dat de PVV de kans heeft laten lopen om de wet van haar minister gewoon de oorspronkelijke wet want die novelle is iets wat ze eraan toegevoegd hebben.	11.52
127	De oorspronkelijke wet van die minister, hadden ze nu zo door de Kamer kunnen fietsen, de Eerste Kamer.	20.3
129	En het is eens te meer duidelijk dat ze meer bezig zijn met effectbejag, dan met het oplossen.	4.13
132	Op hun beurt zeggen de PVV'ers: ja, en D66 hier zien we Bart van den Brink trouwens.	6.98
135	Op hun beurt zeggen PVV'ers: die D66'ers in de Eerste Kamer die gaan gewoon tegen stemmen tegen iets Ik denk dat er heel veel Ik denk dat er heel veel Zo gaat iedereen elkaar beschuldigen.	21.24
138	Wij, de mensen, misschien ik ook, ik snap er niks meer van.	3.69
140	Wat je ziet is dat het draagvlak voor asielbeleid kleiner is geworden.	31.03
144	Er zijn twee kabinetten Rutte IV en Schoof, gevallen op migratiebeleid.	30.04
147	Maar je ziet dat de PVV dan bezig is met eigen imago: liever dat het een rotzooi blijft en dat wij electoraal hiervan profiteren.	6.08
150	Je ziet dat D66, had een slechte wet minder slecht kunnen maken door voor de novelle te stemmen.	39.6
153	En VVD en BBB hebben voor een slecht amendement gestemd.	58.97
156	En het resultaat is dat er geen politiek antwoord geen geloofwaardig, geruststellend antwoord komt op grote zorgen in de samenleving.	4.14
158	Ik vind het onvermogen van de politiek om tot goede antwoorden te komen heel triest.	5.28
161	Want wat ik ook niet snap, dan kom ik bij het christelijke deel.	3.82
163	Maar de Eerste Kamer van de ChristenUnie zegt de fractie zegt: dit is een mooie dag, dat alles van tafel gaat.	6.16
164	Er is een verschil onder christenen in hoe je hier naar kijkt, volgens mij.	6.09
165	Er zijn kerkleiders die oproepen De christelijke partijen hebben gezegd: strafbaarstelling illegaliteit het spreekwoordelijke kopje soep, dat moeten we niet strafbaar stellen.	29.47
166	Kerken hebben in de breedte opgeroepen er zit nog een deel strafbaarstelling in waar we ons grote zorgen over maken.	46.03
167	Daar was en is de ChristenUnie tegen en zijn ze blij dat dat niet door gaat.	20.76
168	De koninklijke weg is nu heel snel met een nieuwe wet komen waar wel grip op migratie komt maar dat hartvochtige deel eruit wordt gelaten.	14.06
170	Maar de afdronk van deze hele episode, deze hele foute film is het politieke onvermogen om tot een meerderheid te komen om tot fatsoenlijk beleid met grip op migratie te komen.	10.06
173	Ik denk dat wat dat betreft veel mensen het niet volgen maar die houden wel het beeld over van: Ze willen het niet, ze kunnen het niet.	5.56
175	Op dat punt van die strafbaarstelling je ziet dat de kerken bijvoorbeeld en ik herken dat ook wel, want ik ken mensen die zich bezighouden met hulp aan vluchtelingen en uitgeprocedeerden en die zich zorgen maakten: Wordt dat dan strafbaar?	36.85
177	Ik denk dat die uitleg duidelijk maakte: Die strafbaarstelling is er in ieder geval niet.	7.02
182	Gonzen is niet het goede woord voor beelden maar er was het idee van: Als je dus hulp geeft dan ben je dus kennelijk op de een of andere manier strafbaar.	20.67
184	Maar kerkleiders die Eerste Kamerleden oproepen om vooral tegen te stemmen, wat vind jij daarvan?	28.29
185	Nou, er stond vrij letterlijk in de toelichting van het amendement Van de PVV?	27.13
186	Ja, maar dat was het Ja, maar dat was het oorspronkelijk.	3.84
187	Dat stond in de wet en die moest gecorrigeerd worden.	5.31
188	Maar waar heeft de VVD met name Dat ben ik helemaal eens met Gert-Jan daar moet je naar de VVD kijken.	7.36
190	Het strafbaar stellen ook van het laten onderduiken.	11.42
192	En als je daar dan voor stemt ten eerste is dat echt gewoon moreel onaanvaardbaar.	4.81
193	Dat je zegt, je mag mensen Ik denk dat in de christelijke leer ook Hoe zegt ze het?	4.22
198	Maar het tweede is dat ze weten dat ze daarmee geen meerderheid meer hebben.	7.92
199	Die wetgeving en die asielnoodmaatregelen zijn negen kleine maatregelen die echt een strenger asielbeleid en er bijvoorbeeld voor zorgen dat de 12.000 Syrische nareizigers van vorig jaar, dat dat verder beperkt wordt.	30.61
200	Dat je dat niet voor elkaar krijgt, dat is wel groot onvermogen.	4.85
201	En terwijl er gepraat wordt in Den Haag is er onrust in het land.	4.48
202	Deze week in Loosdrecht, waar de politie de confrontatie aanging met demonstranten die tegen de komst zijn van een asielnoodopvang van honderd mensen.	33.48
205	Er wordt ook wel gezegd door mensen die dit betreft die demonstranten: Het ging ons helemaal niet om die asielzoekers maar over de manier waarop dit bij ons komt en gecommuniceerd wordt.	41.08
206	Meneer Wienen, u heeft hier in Haarlem ook mee te maken gehad.	7.15
208	Er zijn diverse noodlocaties, ook in Haarlem geweest waar soms ook heel weinig tijd is om daarover te communiceren.	7.2
209	En gelukkig hebben wij in Haarlem daar eigenlijk nooit echte problemen mee gehad.	4.34
210	De omgeving heeft daar ook niet echt negatief op gereageerd.	3.9
211	We hebben één keer wel forse demonstraties en tegenbeweging gehad Maar dat ging om een azc waar wel een lange voorbereiding op zat.	5.39
213	En dat kwam omdat het azc in een, laat ik maar zeggen, hele mooie buurt was geplaatst.	3.89
216	Ja, die had het idee van: Hoe kan je dat nou in deze omgeving doen?	4.98
217	Maar goed, wij hebben bewust gezegd: Wij denken dat dat hier kan. Daar was weerstand tegen.	3.97
218	Maar zelfs toen, als er een demonstratie was tegen het azc was er een twee keer zo grote demonstratie van mensen die zeiden: Ze zijn hartelijk welkom.	9.54
220	Maar ik besef dat het voor gemeentebesturen die te maken hebben met dit soort demonstraties heel erg lastig is.	4.29
221	En wat ook vervelend is, is dat er veel demonstranten van buiten de eigen gemeente komen.	6.0
222	Die voegen zich erbij en voegen daar vaak een gewelddadig element aan toe.	8.44
223	En ik denk dat wij als samenleving echt duidelijk moeten maken: Jongens, dit kan niet.	5.37
228	Ja, wat er in Den Haag gebeurt is inderdaad enerzijds ophitsing.	8.2
229	Wilders die ergens bij wijze van spreken gaat staan en zegt Bij wijzen van spreken?	16.09
235	Waarom moest jij lachen toen Jos Wienen zei: in die chique buurt O, ik moest ineens denken aan het hospice in Bloemendaal dat er niet mocht komen, want ja, dat is toch zo'n mooie buurt.	5.42
236	En buurtbewoners die daar Soms denk ik wel eens Eén buurman, voor alle eerlijkheid.	3.41
237	Maar misschien hebben we niet één spreidingswet nodig maar dan tien spreidingswetten, voor verslavingszorg voor windmolens, voor megastallen.	5.63
238	En dan gaan we kijken naar de draagkracht van de buurt.	3.94
239	Dus hoe rijker je bent hoe meer je van dat soort elementen in je wijk krijgt.	5.95
242	Wat ik merk, is dat er wel heel veel zorgen leven bij mensen die niet gebaseerd zijn op het feit dat er echt de gevaren aan vastzitten die zij denken dat er zijn, maar zij reageren op beeldvorming.	5.17
243	En we zijn niet in staat om duidelijk te maken: Op al die plekken, we hebben duizend asielzoekers in Haarlem op verschillende locaties, en op geen van die plekken is er sprake van een probleem voor de buurt.	24.54
246	Het varieert van Het varieert van ongeveer 300 tot, nou ja, kleiner.	7.61
247	Bij die protesten duikt steeds vaker de prinsenvlag op.	41.86
251	De oorspronkelijke vlag, daar is de Nederlandse vlag uit voortgekomen van de legers die Willem van Oranje aanvoerde in de onafhankelijkheidsstrijd van de Nederlandse opstand.	30.58
254	Dus dit is de vlag die de prins van Oranje gebruikte.	21.74
255	Die is ook een tijdje als Nederlandse vlag gebruikt.	10.64
256	Op een gegeven moment, waarschijnlijk op basis van een aantal historische elementen en van betere zichtbaarheid op zee.. is het rood, wit, blauw geworden, dat zie je hier ook en is dat oranje verdwenen.	4.55
257	En de NSB heeft in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog teruggegrepen op dat oranje, wit en blauw.	10.59
258	Koningin Wilhelmina was degene die zei: Dat kan de bedoeling niet zijn want dat is een soort besmetting van de geschiedenis.	16.25
261	En als je er nu op teruggrijpt, dan krijgt het een bepaalde associatie.	4.36
264	Het is het teruggrijpen op de Nederlandse geschiedenis die nog mooi was en zuiver en groot.	6.15
266	Dat heeft met de oorspronkelijke prinsenvlag niets te maken.	7.56
267	Er worden dus dingen uit het Nederlandse verleden de opstand en de koloniale periode, met elkaar verbonden tot: Dat is het oude Nederland waar wij voor opkomen, tegen migratie.	5.36
273	De extreemrechtse clubs Voorpost en Geuzenbond maken er ook gebruik van.	18.72
275	straks meer over Willem van Oranje en ook die vlag.	4.54
276	Ik wou zeggen: Het doet bepaald geen recht aan Willem van Oranje.	3.99
280	Joods zijn in Nederland betekent beveiligen, alert zijn en hopen dat het niet misgaat.	18.16
282	Er is vandaag in ons land moed nodig om Jood te zijn.	32.27
283	Ik zag op tegen dit debat en het valt me tot nu toe niet mee, moet ik zeggen.	3.88
284	De giftige Jodenhaat die uit de Koran en de Hadith komt sijpelt steeds dieper door in onze samenleving.	83.55
285	Hoe vaker kritiek op Israël wordt vermengd met het demoniseren van Joden hoe normaler het wordt gevonden.	76.62
289	Een urenlang debat, veel emoties ook, grote woorden.	3.69
290	Het was een debat over een dik rapport over antisemitisme en antisemitismebestrijding.	31.6
294	Ik heb er gelukkig zelf minder mee te maken maar ik merk dat vooral Israëli's Hoe kan dat?	5.36
299	Ik heb me misschien minder uitgesproken voor Israël.	3.83
301	Voor orthodoxe Joden is het echt anders als je met een keppeltje over straat gaat.	8.01
303	Op mbo's, op basisscholen, op universiteiten waar het echt uit de hand is gelopen.	5.25
305	Ja, dat het echt eh Maar wat ik ook zie, en dat las ik ook terug in het rapport is dat bijvoorbeeld sit-ins op de stations niet of nauwelijks antisemitisch zijn geweest.	16.26
307	Ik zag twee of drie echte meldingen terwijl er honderden van die sit-ins zijn geweest.	4.06
308	En die worden toch ook door Joodse Nederlanders en dat deel ik niet, maar als intimiderend ervaren.	5.2
309	Dus als je dagelijks met de trein reist en je ziet die massale woede tegen Israël, die ik deel, overigens en die ook een deel van Joods Nederland wel deelt dat je dat als intimiderend kan ervaren als je jezelf heel erg vereenzelvigt met Israël.	6.58
311	Want je zei in een column recent: Antisemitisme heeft helemaal geen macht in Nederland.	62.72
316	Ja, dit is ook uit een eh Ik vind het toch altijd Ik waardeer enorm de zorgen over antisemitisme.	6.33
318	En toch vond ik het altijd wel ergens lastig dat je daar in de Kamer debatteert waar de grootste partij een anti-islamitische partij is die maximaal inzet op zondebokkentaal op het definiëren van één groepje één religieuze minderheid in Nederland als hét probleem voor ongeveer alles.	27.2
319	Met anekdote na anekdote over islamitische Nederlanders of migranten die criminaliteit plegen et cetera.	5.23
320	Echt het type zondebokkentaal dat voor Joden in de geschiedenis heel gevaarlijk is geweest.	14.76
322	Ik denk dat het in de Kamer veel minder aanwezig is.	4.95
323	Maar ook bij de ambtenarij, bij de politie, in de zorg en in de rechtbanken is antisemitisme geen probleem.	8.04
324	Dat antisemitisme heeft dus echt het karakter van straatterrorisme van jongens die cobra's voor de synagoge leggen wat extreem intimiderend is en wat mij ook heel erg bang maakt.	50.68
331	Niet zozeer omdat ik denk dat machthebbers wel antisemitisch zijn.	5.85
332	Maar vooral het zwijgen en het wegkijken en de angst om je rug te rechten en op te komen voor de Joodse gemeenschap dat vind ik heel bedreigend en zorgelijk.	5.51
335	Je kunt het christendom, mijn geloofsovertuiging bestrijden.	4.62
336	Dat mag met felle woorden en soms ook op een manier die mij pijn doet.	4.67
338	Maar dat gaat over een overtuiging die ik vrijwillig heb aangenomen.	3.47
343	En wat we de afgelopen tweeënhalf jaar hebben gezien is dat studenten niet veilig zijn.	82.14
345	Universitaire bestuurders hebben niet de stap naar voren gezet om te zeggen: Wij zorgen ervoor dat iedereen veilig is op de universiteit of op de school.	29.73
346	Maar vaak was de reactie: Ga maar even niet naar college.	15.14
349	Dat vind ik een gebrek aan moed dat ik heel bedreigend vind.	4.16
350	Want even nog in perspectief we hebben pas de cijfers gehad van de antidiscriminatiemeldpunten.	20.47
352	En dat gaat over 0,3% van de Nederlandse bevolking.	37.66
353	Dus de Joodse gemeenschap is piepklein en neemt het leeuwendeel van de haat en de hatecrimes.	7.24
356	Want discriminatie is bijvoorbeeld een ander dingetje.	17.39
359	Maar Gert-Jan, eigenlijk zegt ze: Er is geen antisemitisme in die regionen maar er wordt ook niet tegen opgetreden.	23.0
361	En ik denk dat Gert-Jan Ik waardeer heel erg de zorg.	3.55
362	En je hoeft mij niet uit te leggen dat antisemitisme een probleem is.	5.61
363	Je moet bedenken: Als Jood in Nederland groei je op met de kennis van eeuwenlange, het is een constante iets wat steeds weer terugkeert.	6.9
365	Als mijn gewaardeerde oud-collega Mirjam ik kijk enorm tegen haar op, maar als zij praat over antisemitisme dan doe ik voor mijn gevoel even de oren van mijn kinderen dicht.	4.35
366	Want Jood zijn in Nederland is niet alleen maar bang zijn en alleen maar de hele dag vrezen.	20.04
370	Ja, maar je kunt ook eh Jood zijn in Nederland is ook een prachtige cultuur een prachtige religie, prachtige rituelen een rijke geschiedenis.	8.9
371	En je kunt voortdurend leven in de realisatie als kanarie in de kolenmijn, maar dat is geen goed leven.	4.17
375	Ik heb wel gezegd dat zolang er geen enkel uitzicht is op vrede in het Midden-Oosten dat ik daar ook erg pessimistisch over ben.	4.47
377	Als het alleen al gaat over antizionisme wat eigenlijk anti-Israëlisch nationalisme is woede tegen Israël.	19.25
378	Maar er is daar ook een deel overlap met antisemitisme.	18.93
379	Als er ergens staat 'zionistenvrij', dan denk ik 'Jodenvrij'.	5.0
386	Want wat daar gebeurt is dramatisch en wat er gezegd wordt door ministers is schokkend.	7.14
388	Maar als het gaat over het debat rond antisemitisme ik merk ook de angst van Joodse Nederlanders om herkenbaar Joods te zijn.	30.49
391	En ik vind gewoon dat het goed is dat wij zo duidelijk mogelijk maken: Het is ten enenmale verboden, verkeerd en slecht en we accepteren het niet, punt.	4.34
392	Wat er ook speelt rond Israël antisemitisme, met onze geschiedenis ik vind het een bloody shame.	10.69
395	Ja, want zelfs de link met Israël vind ik heel problematisch.	11.83
396	Je kunt grote problemen hebben met Israël en de Israëlische politiek.	6.51
397	Maar ik vind niet dat je daarmee lastig moet worden gevallen.	3.96
398	Erdogan in Turkije doet verschrikkelijke dingen en heeft verschrikkelijke dingen gedaan richting minderheden.	36.18
399	Ik heb niet de indruk dat Turken massaal moeten worden beveiligd of dat ze bedreigd worden vanwege de politiek van Erdogan.	13.19
400	China heeft een miljoen Oeigoeren opgesloten in een concentratiekamp.	86.06
401	Er is sprake van een genocide en wij vallen Chinezen niet aan.	38.85
402	Dus je hoeft je niet te verdedigen over Israël, is dan het idee.	8.24
407	Zeker, maar het moet niet Het probleem is, ik leef niet in een parallelle samenleving die ik droom.	4.64
408	En de samenleving die ik droom is een samenleving waarin het beleid van Israël niet wordt samengepakt met Joods zijn in Nederland.	8.65
409	Er zijn trouwens ook veel moslims die dromen dat zij rondom de aanslagen op het World Trade Center niet als gevaarlijk werden gezien.	74.09
411	Maar het probleem is dat Als ik Abel Herzberg teruglees en zie hoe hij linkte een voorvechter van de zionistische beweging in Nederland hoe hij het bestaan van Israël linkte aan de waarden van een Jood, dat is decennialang zo gedaan.	41.58
412	Hij zegt: Zonder Israël is elke Jood een ongedekte cheque.	13.46
415	En het is geen enkele rechtvaardiging voor welke vorm van antisemitisme dan ook.	4.73
416	En ik denk dat we het daar alle drie over eens zijn.	3.8
419	Daar ben ik het helemaal mee eens, maar de realiteit is dat het beleid van Israël wel degelijk gevolg heeft.	10.99
421	Dus we hebben wel degelijk de gevolgen van het beleid van Israël.	10.79
422	En ik wil graag dat het er niks mee te maken heeft maar in deze wereld en heeft het er helaas wel wat mee te maken.	4.33
425	Jos Wienen, maandag kunnen er misschien wel 24 dozen met Willem van Oranje-boeken verkocht worden op de vrijmarkt.	11.37
432	Als je de goede kanalen weet dan zijn sommige van die boeken heel veel geld waard.	4.44
437	Dus mocht iemand van de familie denken: Die dozen, wat is dat voor troep, ik zet ze er gewoon even bij dan heeft diegene z'n leven lang ruzie.	3.98
438	Nee, er is niemand in mijn familie die dat in z'n hoofd haalt.	4.02
441	Uit recent onderzoek blijkt dat de Oranjes steeds populairder worden.	90.47
442	Ik zeg dat natuurlijk omdat het maandag Koningsdag is.	4.0
445	Maar nu lopen we weer onvervalst massaal achter deze familie aan.	3.61
446	Meneer Wienen, wat is dat toch, Nederland en de Oranjes?	7.39
447	Nou, in de eerste plaats een hele lange geschiedenis.	3.71
449	Als Nederlandse voetballers voetballen dan dost iedereen zich ook uit in oranje.	45.17
450	Oranje en Nederland, dat ligt heel dicht bij elkaar.	8.71
453	Want dat heeft alles te maken met die man waar u zo'n fan van bent.	4.0
458	Willem van Oranje is degene die door zijn strijd in de 16e eeuw toen de Nederlanden deel waren van een heel conglomeraat van staten onder gezag van de koning van Spanje, Philips II.	17.68
460	En bovendien was hij van mening van: Ik ben de koning, dus ik bepaal hoe het eraan toegaat.	4.03
463	De essentie van het conflict wat mij betreft had te maken met het feit dat Nederland niet zomaar of de Nederlanden, want dat was niet een eenheidsstaat De Nederlanden voelden zich niet thuis in één verband met al die andere rijken.	7.42
464	Maar wat de zaak op de spits dreef, dat was een religieus conflict waarbij Filips II vond, net als heel veel mensen in zijn tijd katholieken, maar ook protestanten: De overheid bepaalt hoe jij gelooft.	14.47
465	En Willem van Oranje, de belangrijkste edelman in de Nederlander, die zei: Daar ben ik het fundamenteel niet mee eens.	8.89
468	En daar moeten de koning en de overheid van afblijven.	5.33
472	En dat dit land ontstaan is vanuit onder andere die principiële keuze Ik weet dat historici zeggen: Het had ook te maken met belastingen en machtsverhoudingen en met steden en met andere landen.	6.7
476	Interessant voor die mensen die met zijn vlag lopen.	7.73
477	Hij is geboren in Duitsland, dat staat ook in ons volkslied.	7.35
479	Op 11-jarige leeftijd werd hij erfgenaam van een neef die in de Nederlanden leefde, maar die ook prins was onafhankelijk vorst was van een klein prinsdom zoals nu nog Monaco en Liechtenstein en dat heette Orange.	8.99
480	Dat ligt in het zuiden van Frankrijk, in de buurt van Avignon.	11.43
482	En vanaf dat moment werd Willem van Nassau, Wilhelmus van Nassouwe Willem prins van Oranje, van Orange.	7.91
484	En zijn strijd, de mensen die hem volgden die gingen oranje appels, sinaasappels de oranje kleur gebruiken om zich te identificeren met zijn strijd.	14.4
485	En toen Nederland een zelfstandige staat werd als uiteindelijk gevolg van die opstand en die strijd toen gingen zijn nakomelingen daar een hele grote rol spelen.	18.41
486	En steeds meer werd die kleur oranje een kleur van Nederland.	10.54
487	Dat we dat dus even weten als we maandag die oranje tompoes eten als we bij het WK voetbal er weer zo bij gaan lopen dat komt gewoon door deze Willem van Oranje.	26.99
488	Ja, dat prinsdom dat hij bestuurde, heette gewoon zo.	5.7
490	Er is nog één ding wat ik er misschien bij moet zeggen.	3.94
496	Maar er is een tijd geweest, Nederland werd een republiek.	10.48
497	Dat is ook wel leuk als het gaat om die vraag van monarchie en republiek.	5.05
498	Nederland werd na de strijd van Willem van Oranje een republiek.	41.11
499	Maar na ongeveer 1800 werd Nederland een koninkrijk.	11.96
500	En tot die tijd was er een soort strijd tussen partijen in de republiek.	4.37
501	Degenen die vonden: Die Oranjes hebben te veel macht, die moeten een beetje naar achteren geduwd worden.	4.16
502	Maar toen het koningschap kwam, was het uitgangspunt: Jongens, dat is verbindend voor het hele land.	4.56
503	En daarom moet oranje ook een nationale kleur zijn.	6.52
504	Daarom is ook onze nationale feestdag geworden de viering van de verjaardag van de koning.	4.62
506	En dan bij alle verscheidenheid, en die verscheidenheid die er mag zijn dat is zijn erfenis, denk ik, van Willem van Oranje.	3.45
508	Je hebt je eigen vrijheid maar we zijn wel samen uiteindelijk één land.	4.29
510	Rosanne, jij hebt ooit de prins van Oranje ten huwelijk gevraagd.	10.58
518	En ja, de prinsen, de prinsessen die zouden toch wel gouden randjes om hun briefpapier hebben.	4.05
522	Maar misschien vond ik dat ook nog wel een romantisch idee.	4.1
523	Maar nee, ik dacht: Het lijkt me geweldig om prinses te worden.	3.65
524	Ik heb een tekening gemaakt, naar het paleis gestuurd en ik kreeg een briefje terug.	4.67
531	'Hare Majesteit de Koningin zegt je hartelijk dank voor de mooie tekening die je voor haar hebt gemaakt.'	4.61
537	Ja, dat ik me toch afvraag: Misschien heeft hij wel die tekening boven zijn bed hangen en denkt hij: Ja, wat nou als?	4.8
538	Als jij dat volkslied zingt, zing jij dat uit volle borst op maandag?	5.3
543	Ik vind het echt een belangrijk symbool van nationale eenheid.	4.53
546	Dus ik kan me ook goed voorstellen dat je Ik zag het al.	3.46
556	En toch denk ik: Kijk even naar een paar democratieën in deze wereld.	3.75
558	'No king' in dit land, zeggen de mensen dan omdat die man zo ongeveer zich alle macht toe-eigent.	4.71
559	Dynastieën van presidenten in Azerbeidzjan, in Noord-Korea, noem maar op.	6.48
560	Wij hebben een monarchie die de waarborg is voor onze democratische rechtsstaat, van onze democratische instituties.	4.43
562	Eerlijk gezegd vind ik dat iedereen die in Nederland democraat is moet zeggen: Het is democratisch om in deze democratische rechtsstaat een koning te hebben.	7.3
563	Als wij nu ons land zouden uitvinden, dan wijs je niet één familie aan: Jullie worden koning en koningin.	3.79
570	Dus zij zorgen voor verbinding die er anders niet was.	4.7
571	Dus wij moeten echt in onze handjes knijpen dat we ze hebben.	3.91
575	Maar hier komt even de advocaat van de republikeinse duivel in mij naar boven.	4.37
577	Een crimineel of iemand met heel gevaarlijke denkbeelden.	5.72
582	In onze monarchie wordt iemand opgevoed om die democratische rechtsstaat te beschermen.	34.55
585	Die voorbeelden zijn er, net zo goed overigens als er presidenten zijn.	4.23
587	Dat was de strijd van Willem van Oranje tegen Filips II.	10.95
589	Die zal zich moeten houden aan de regels en de wetten van een staat.	3.86
590	En dat betekent dat als dat zo zou zijn, dat dan zo'n koning gewezen wordt op zijn plichten.	3.79
591	En als hij zich daar niet aan houdt, volgt onverbiddelijk de afzetting.	4.25
592	Waarom zingen we in het Wilhelmus: De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd?	8.77
595	Je moet lezen 'Dietse bloed', want Nederland was nog een deel van Duitsland.	36.93
596	Eigenlijk tegenover die Spanjaarden, die vreemdelingen die hier de lakens uitdelen staat Nederlands, Duits.	12.61
597	Maar eerst Maar eerst hadden we een ander volkslied.	4.97
598	Wat ik raar vind, is dat we rond de Tweede Wereldoorlog dit volkslied hadden.	5.95
601	Terwijl, niemand wilde toch van Duitsen bloed zijn op dat moment?	6.98
602	Nou, het volkslied is 't historische lied van Wilm van Oranje en van het ontstaan van Nederland zoals het geworden is.	8.15
604	Wij hadden toen een volkslied, tot 1932, daar stond: Wien Neerlandsch bloed door d'aderen vloeit, van vreemde smetten vrij.	7.48
605	Ik denk van: Jongens, je krijgt toch je strot niet meer uit.	6.29
606	Ik denk, laten we alsjeblieft dit historische volkslied zingen.	4.29
609	Er werd gezegd, die Prins van Oranje was ambitieus en wilde zelf koning worden.	30.28
610	Die wilde gewoon in opstand komen en de macht grijpen.	3.9
611	Hij kwam in opstand, had daar redenen voor maar hij zegt, ik heb die koning altijd trouw gediend.	7.36
612	Het is alleen maar te begrijpen tegen die historische achtergrond.	4.3
613	Maar als je dat doet, ik gebruik het elke keer om de zes weken als ik nieuwe Nederlanders naturaliseer dan zingen we het volkslied en ik leg het uit en ik krijg altijd na afloop: 'Wat interessant, wat boeiend.'	4.57
614	En mensen vinden het ook hartstikke leuk om te merken: Willem van Oranje, die dit land in zekere zin gesticht heeft of in ieder geval aan de oorsprong ervan staat, was een migrant.	18.66
615	Tegenwoordig is Willem van Oranje ook wel echt de held in toneelstukken, in films.	7.73
616	Ik zou zeggen er wordt dankbaar gebruikgemaakt van Willem van Oranje.	3.9
617	Dit is het waargebeurde verhaal van Willem van Oranje.	5.94
619	De echo van deze schoten weerkaatsten tot in de verste uithoeken van het Spaanse Rijk en verwekt alom vreugde en opluchting.	6.64
620	Deze Duitse graaf krijgt op 11-jarige leeftijd de hele erfenis in zijn schoot geworpen.	22.06
628	We nemen je mee naar de 16e eeuw waar hij alles op het spel zet in de strijd voor onze vrijheid.	4.11
630	Daan Schuurman zegt dat het allemaal om reputatie gaat bij Willem van Oranje.	12.32
633	Het is wel zo als je de 16e eeuw kent, al die adellijke families daarvoor was reputatie van het allergrootste belang.	12.09
636	En hij was een kind van de 16e eeuw en dat zie je dus terug.	7.11
637	Maar het bijzondere van Willem van Oranje is niet dat hij nou zo voor zijn reputatie ging.	4.64
638	Het bijzondere is dat hij daarin keuzes gemaakt heeft en daar uiteindelijk alles voor gegeven heeft om daar consequent in te zijn, namelijk die vrijheid van geweten.	3.96
639	De vrijheid van mensen om zichzelf ook te kunnen besturen als land.	6.23
640	En ik vind dat fundamenteel en dat is wat hem uiteindelijk dreef.	3.97
644	Het ene is ik vind verdraagzaamheid zo belangrijk in onze samenleving dat je niet alleen kunt omgaan met mensen die hetzelfde denken als jij.	6.49
647	En daar kwam hij voor op in een tijd waarin dat zo niet vanzelfsprekend was.	3.58
649	Het erkennen van het recht van ieder om eigen opvattingen te hebben, je eigen geloof te hebben en om daarvan af te blijven als ander.	5.38
650	En het tweede is dat hij daarin zo consequent uiteindelijk alles gegeven heeft om te staan voor dat ideaal.	4.04
651	En dan vind ik het eerlijk gezegd ook geen recht doen aan die strijd om te zeggen: Ja, opportunist, iemand die het ging om zijn eigen macht of reputatie.	3.79
652	Natuurlijk speelt dat allemaal een rol in die geschiedenis.	3.93
655	Hij heeft zich geïdentificeerd met de strijd waar hij voor ging en de reputatie van de hoge edelman, natuurlijk het speelt op de achtergrond nog wel een rol maar dat was niet zijn hoofdmotief.	3.75
656	We zijn daarmee het eerste land ter wereld geworden die religieuze minderheden rechten hebben gegeven.	77.85
657	De Joodse minderheid, daarvan werden de rechten vastgelegd.	25.63
659	Dat zeg je even zo snel, de Joodse minderheid maar dat is in het licht van vandaag uniek.	5.29
662	En dat is een grondpatroon in ons democratisch bestel geworden rechten voor minderheden, vrijheden.	4.23
664	We zijn een protestants land en ook een beetje een kaal land.	5.07
666	Het zuiden inderdaad, maar dat was altijd ergens die voelden zich er ook een beetje bij hangen maar dat is een soort kaalheid.	4.58
667	En Oranje geeft ons op een goede manier ook een franje.	4.44
669	Maar ik merkte dat ook als Kamerleden gingen we naar Paleis Noordeinde dat we een gesprek hadden met de koning en de koningin.	4.89
670	Dan heb je Kamerleden met grote monden, allemaal haantje de voorste.	3.52
671	En dan kom je daar en dan zie je ze kleine meisjes en jongetjes worden.	4.42
676	We zaten in de Nieuwe Kerk en we moesten allemaal de eed afleggen of de belofte.	4.28
677	En het was dan toch alsof je als land, als instituut als volksvertegenwoordiger een klein beetje werd opgetild.	3.61
678	Je werd een beetje groter en mooier dan je anders was.	3.78
686	Ik heb het zelf een aantal keren meegemaakt dat er dan een bezoek gebracht wordt door de koning en dat wordt voorbereid en dat mag niet van tevoren bekend worden.	4.61
687	Dus de mensen die dan aanwezig zijn die krijgen dan te horen: de minister komt.	5.97
690	En dan vertel je vlak voordat de koning komt: Nou, niet de minister komt, maar de koning komt.	3.86
691	En ik heb nog nooit anders meegemaakt of iedereen heeft zoiets: wauw!	3.46
692	Niemand denkt, wat jammer dat de minister niet komt.	5.32
696	Ik vind het echt bijzonder om te zien hoe dat werkt, die magie.	4.32
698	Dank voor deze mooie Oranje-woorden, zou ik bijna willen zeggen.	3.81
702	Wilt u meepraten over het Koningshuis en Willem van Oranje, ga dan naar dit.eu.nl.	6.02
703	Fijne Koningsdag ook aan u gewenst en een hele goede avond eerst.	3.39