Dit is de week 🇳🇱

_id	69c8566a5a3cec21587048bc
url	https://npo.nl/start/serie/dit-is-de-week/seizoen-3/dit-is-de-week_26/afspelen
datetime	2026-03-28 22:40:00
description	Margje Fikse ontvangt Marjolein Moorman. Zij is tweede vrouw van Progressief Nederland, de nieuwe naam voor GroenLinks-PvdA. We bespreken die nieuwe naam, de koers van de partij en de persoonlijke idealen en drijfveren van Marjolein Moorman en wat heeft zij met het christelijk geloof? Met vaste sidekick Ronit Palache en Andries Knevel als gast-sidekick.

 

Statements

idx	statement	score
2	Gert-Jan Segers is er niet die zit in een klooster in Algerije, echt waar.	9.27
3	Maar zijn vervanger is niemand minder dan Andries knevel.	3.84
5	Een klooster in Een klooster in Algerije is ook wel mooi natuurlijk.	6.77
10	Niemand minder dan dé vrouw van dé nieuwe partij, zou je kunnen zeggen, Progressief Nederland.	4.59
11	Marjolein Moorman, hartelijk welkom hier aan tafel bij ons.	3.63
13	Allereerst, mevrouw Moorman, moest u ook slikken van de week?	4.4
15	Nou, ik wist het al een tijdje Maar dan is dat moment echt daar.	3.51
19	Ik vind het echt heel goed dat we deze stap nu zetten.	4.51
21	Maar bij elke verandering laat je natuurlijk ook iets los.	4.24
22	En we hebben 'n trotse geschiedenis, zowel GroenLinks als PvdA.	3.88
24	Ik heb een kast vol met allemaal parafernalia: truien en buttons.	14.42
26	Andries, word je warm van Pro, of Progressief Nederland?	5.67
27	Nee, ik zat in spanning om vier over zes te kijken.	4.11
30	Toen dacht ik, Progressief Nederland, ja, dat begrijp ik wel.	4.32
31	En toen werd het Pro en toen zakte het bij mij wat in, eerlijk gezegd, hoor.	3.7
33	En het associeerde bij mij natuurlijk want dat heb je overal gezien de afgelopen dagen iedereen vult hem natuurlijk aan mag ik dat zeggen al?	5.3
42	Misschien word je daarmee wel een brede volkspartij.	5.12
50	Ik heb nu inderdaad voorschotten nu gehoord met het woord Pro.	4.16
52	Laten we even kijken hoe het afgelopen donderdag eraan toe ging.	5.05
54	Een belangrijke boodschap voor iedereen die verlangt naar eerlijk delen.	4.95
56	En voor iedereen die meer hoop wil, meer strijdbaarheid, meer vooruitgang voor al die mensen hebben wij vandaag een belangrijke boodschap: Welkom thuis.	3.52
61	Nou, ik denk dat heel veel mensen zich heel progressief voelen en geloven in vooruitgang, maar ze zich soms nu ook zorgen maken.	3.95
63	En wij zijn een thuis voor iedereen die wil bijdragen aan de samenleving.	4.13
64	Die denkt dat het echt beter kan. Dat we voor elkaar moeten zorgen, dat we naar elkaar moeten omkijken.	4.55
65	Dat we ons er niet bij neer hoeven te leggen dat er ongelijkheid is dat er armoede is, dat we dat willen bestrijden.	30.07
66	En die mensen komen echt thuis bij een partij die daar elke dag mee bezig is.	4.43
70	Voor mij klinkt dat toch een beetje Ja, dat is ook logisch, als je een partij lanceert dan denken knappe koppen daarover na en dan moet het goed resoneren.	4.58
71	En mensen moeten daar een beetje ontvankelijk voor worden en zo.	4.2
76	En ook sommige dingen voor de hand liggend: Pro-onderwijs, pro-toekomst.	3.73
78	Nou, als je ziet dat er zo wordt bezuinigd op onderwijs.	4.93
80	Er wordt 800 miljoen bezuinigd op onderwijs terwijl het al niet zo goed gaat.	81.88
83	Wij zijn een progressieve partij die gelooft in vooruitgang.	3.84
84	Die ook de hoop heeft dat het ook daadwerkelijk kan. Maar je weet, niemand heeft het over het Christen Democratisch Appel.	7.5
85	Iedereen heeft het over het CDA, je weet dat het korter wordt.	5.94
86	Dat is ook fijn voor de voorzitter trouwens in de Tweede Kamer en ook in de Eerste Kamer.	4.14
89	En het voordeel van Pro is daadwerkelijk wel dat er ook hoop in zit.	4.99
90	En dat het inderdaad gaat over dat we ergens voor zijn.	4.28
94	Don Ceder is pro Jezus, pro life, Andries noemde het al, pro family.	7.79
95	We gaan ineens inderdaad in het Engels communiceren.	3.64
105	Pro life klinkt heel positief, maar het is anti-abortus.	42.59
108	En dat vrouwen zelfbeschikking hebben over hun lichaam.	85.64
109	Maar op die manier gaat er iets positiefs gebracht worden En pro family?	6.08
110	We zijn zeker voor We hadden het net, voor de uitzending over dat er mensen zijn die niet beginnen aan kinderen omdat ze geen huis kunnen betalen wat genoeg ruimte heeft.	56.32
115	Ik vind het heel grappig hoor, hoe ze hierop reageren.	4.29
120	Kijk, de manier waarop Israël nu de oorlog voert in Gaza daar hebben we veel moeite mee.	23.36
121	Dat betekent niet dat wij de mensen die in Israël wonen Wij stellen zeker niet het bestaansrecht van Israël ter discussie.	10.16
122	Deze kan je onderschrijven, hij is tegen antisemitisme en voor het Joodse volk, denk ik.	5.95
124	Ja, we zijn zeker tegen antisemitisme en voor het bestaansrecht van Israël.	13.72
128	Er was geen naam te bedenken waar niet iedereen wat van vond.	3.88
129	Er is geen naam waar iedereen meteen gelukkig van wordt.	4.78
139	Kijk naar wat de progressieve krachten voor elkaar hebben gekregen in de afgelopen decennia.	3.82
140	Progressief Nederland stond aan de basis van de verzorgingsstaat.	29.63
141	Van de oudedagsvoorziening, nog door Drees ingevoerd.	5.37
142	Momenteel zijn we weer enorm voor AOW aan het strijden.	5.4
144	Dus juist sociale rechten horen bij progressief gedachtegoed.	26.12
148	Jesse Klaver zei: Ik moet een naam noemen, Marjolein Moorman.	7.86
161	Nee, mensen die veel creatiever zijn dan ik hebben daar goed op gestudeerd.	4.09
163	Want het is een We nemen ook onze trotse geschiedenis mee.	4.32
164	Er zijn de afgelopen tijd allemaal nieuwe partijen opgericht.	5.99
165	Die beginnen uit het niets, wij beginnen zeker niet uit het niets.	4.18
167	Of 't nou Aletta Jacobs is de eerste vrouwelijke arts, die streed voor vrouwenrechten.	33.03
170	Want dat zit erin, progressief is opstaan voor wat van waarde is.	4.19
171	En je er niet bij neerleggen en denken: het is nou eenmaal zo.	3.95
174	De vraag is of al die verworvenheden die Marjolein noemt verworvenheden zijn die door de sociaaldemocratie in Nederland Voor een groot deel wel.	18.39
175	Ja, de sociale wetgeving is met name door de KVP in de jaren 50 ontstaan.	33.71
176	Dus je kan veel, iets afdoen aan verhaal van Marjolein Moorman.	3.94
177	Het feit dat wij nu in een verzorgingsstaat leven waarbij de Nederlanders het gemiddeld.	61.34
178	zo'n beetje het beste hebben van de wereld is niet helemaal aan de PvdA Als Marjolein Moorman de geschiedenis induikt komt Andries Knevel er even overheen!	4.66
179	Het is voor een deel niet aan de PvdA te danken dat we er goed voorstaan op dit moment.	5.17
180	Maar niemand zal betwisten dat wij altijd hard hebben gestreden voor een samenleving met goeie zorg voor iedereen en met een goed sociaal vangnet voor iedereen.	4.48
181	En wanneer het onder druk komt, wij altijd Dat is tegenwoordig superrelevant.	4.49
182	Er wordt nu erg bezuinigd op de sociale zekerheid en de zorg.	17.21
183	Dan zijn wij de eersten om te zeggen: nee, dat moeten wij Maar dan moet je wel De Volkskrant van vanmorgen ligt hier en er staat op pagina Andries gaat even de krant lezen 'Kabinet in de knel door de oppositie die bijna alle bezuinigingen vetoot.'	6.35
184	Jullie zijn nu een partij geworden tegen de vooruitgang om als 't ware Nee, maar bezuinigen De Volkskrant van vanmorgen.	5.15
185	Bezuinigen op zorg en sociale zekerheid vind ik verre van vooruitgang.	7.42
190	Die laat een duidelijk beeld zien: de rijksten worden ontzien.	23.9
192	De rekening wordt neergelegd bij gewone mensen die daardoor geen huizen kunnen kopen.	13.17
195	Terwijl de rijksten volledig Dus je kan die rekening We zijn helemaal in het politieke debat beland.	3.84
197	Praktisch opgeleide mensen en mensen buiten de Randstad zijn vaak wat conservatiever.	48.33
198	Theoretisch opgeleide mensen in de grote steden over 't algemeen progressiever, dan past die naam heel goed.	6.08
199	Worden jullie met deze naam niet vooral een partij voor de randstedeling met een hbo- of universitair diploma?	7.12
201	Als je kijkt naar de geschiedenis van de PvdA die is ontstaan in het noorden van Nederland.	12.32
203	Daar is bij de gemeenteraadsverkiezingen op lokale partijen gestemd.	7.74
204	Ga je die mensen terugwinnen met zo'n naam, Progressief Nederland?	14.79
207	Je ziet ook in de speeches van Den Uyl Andries en ik hadden het erover voor de uitzending.	3.76
209	Ik ben negen maanden na het kabinet Den Uyl geboren.	7.71
211	Dus dat is ook We zitten met die mensen Hij gebruikte heel erg vaak het woord progressieve politiek.	7.39
214	Dat is niet alleen maar gebonden Maar ik denk dat veel mensen in de provincie denken: progressief is niet mijn woord.	4.19
215	Dat zou kunnen, maar dan moeten we ervoor zorgen dat het weer die betekenis krijgt, die het ook had in de jaren 70.	4.49
219	Dat geldt ook voor het woord solidariteit er zijn ook mensen die niet meer weten wat dat betekent.	4.32
220	Terwijl de mensen die ermee zijn opgegroeid nog heel goed weten wat solidariteit is.	4.32
226	Zou 't niet veel beter geweest zijn als je met een nieuw program komt en een nieuw logo en een nieuwe naam, om er dan tegelijkertijd een nieuwe lijsttrekker of leider bij te zetten?	6.3
227	Want nu heb je dit Progressief Nederland maar je hebt een, met alle respect voor Jesse Klaver een man die al generaties in de politiek zit.	5.25
228	Ik denk dat 't vanuit het perspectief van de PvdA GroenLinks, maar mijn liefde zit meer bij de PvdA dan bij GroenLinks.	4.43
230	Had Marjolein Moorman niet de nieuwe lijsttrekker van de partij moeten zijn?	15.41
236	Andries denkt, ik ga Andries denkt, ik ga naar mijn rol als interviewer en dan krijgt-ie dit te horen.	3.69
240	We hebben nu 103.000 leden je kan niet met 103.000 leden om een tafel gaan zitten.	5.43
242	Er zijn een paar mensen die dat dan met elkaar doen.	4.65
243	Maar ik hoop wel dat iedereen voelt en ook dat welkom thuis 'dit is ook van mij'.	3.77
249	Ik vind het gewoon ook echt niet aan dat is altijd zo politiek, 'niet aan de orde' maar dit is echt fundamenteel.	4.82
252	Dat is niet alleen maar afhankelijk van Ik had het er ook over Ik ben benieuwd wat Ronit denkt.	3.78
253	Bij voetbal bijvoorbeeld Jullie tweeën zijn heerlijk met elkaar bezig.	4.7
255	Nee, ik denk meer van Andries zei al voor de uitzending: Er zitten twee progressieve dames.	7.68
256	En daarmee zegt hij eigenlijk al Hij had het over jullie beiden.	4.45
258	Het is grappig dat we in een soort wereld beland zijn waarin alles nog wordt ingedeeld van dit is links, of dit is rechts.	5.7
259	En waar de thema's die iedereen met elkaar verbinden misschien helemaal niet zozeer te vatten zijn in van die hele stellige kopjes.	3.81
260	Daarom Ik hoor jou nu Ik hoor jou nu iets zeggen Nee, Ronit.	3.7
263	Terwijl sommige van die dingen dat betekent niet dat je per se op alle gebieden een progressief mens hoeft te zijn.	5.0
264	Maar dat je kijkt naar wat elkaar verbindt of wat je als samenleving maakt en dat dat kleuroverstijgend is.	5.02
265	Hier zijn die kleuren bij elkaar gebracht het is duidelijk groen, duidelijk rood.	3.69
266	Het woord arbeid is verdwenen, er is een leuke hartje bijgekomen.	4.39
268	Maar wat elkaar verbindt en eigenlijk kleurloos is zou je niet per se onder progressief hoeven vatten.	5.19
269	En ook jouw idee, over dat als iemand op thema A een bepaald idee heeft en op thema B iets heel anders dan krijg je een soort error.	5.57
270	Dan kan je iemand niet meer indelen in een hokje en word je onrustig.	5.02
271	Ik neem het voor Marjolein op, ze moesten met een naam komen.	3.54
274	Ik ben het wel met Ronit eens dat het heel veel verbindt.	4.16
275	Maar het is wel een houding die je hebt in de politiek.	4.1
276	Dus geloof je dat het daadwerkelijk kan, dat het kan veranderen.	4.33
277	Dat je, op het moment dat je je er via de politiek voor inzet daarmee echt positieve verandering kan brengen.	5.02
278	Of, want wij hebben ook conservatieve krachten die houden het niet alleen zoals het is maar brengen soms ook dingen terug.	3.96
280	Die komen op veel plekken in de wereld en ook in Nederland onder druk te staan.	6.03
281	Hetgeen wat verworven is, komt onder druk te staan.	4.11
283	Progressief zijn ook soms ook wel gewoon kiezen voor vooruitgang.	4.88
284	Maar soms is het ook progressief dat je verworven rechten af en toe opnieuw onder de loep neemt om te kijken: waar staan we nu?	5.27
289	Afgelopen week viel mij iets op waardoor ik het lastig vond om te bedenken, waar staat dan PRO voor?	6.98
291	Wij hebben deze week het voorstel gedaan voor maximumprijzen aan de pomp, naar Belgisch model.	6.05
292	Welke argumenten heeft collega Klaver om mij te overtuigen dat dit een goed idee gaat zijn.	4.96
293	Gecorrigeerd voor btw, accijnzen zien we dat de prijsstijgingen in België veel minder snel zijn gegaan dan in Nederland.	50.67
294	Daarmee zien we dat we daarmee de prijsstijging kunnen dempen.	8.37
295	Dus het niet alleen aan de markt overlaten maar dat de overheid gaat meesturen.	6.91
296	En dat we daarmee de prijsstijgingen iets kunnen dempen.	5.07
298	Ik had verwacht dat GroenLinks-PvdA vooral pro energietransitie zou zijn en anti fossiele brandstoffen.	15.51
300	En dus zou zeggen: hoge prijs aan de pomp, geen probleem.	3.64
303	Want als jij als thuiszorgwerker van de een naar de ander moet rijden en je bent afhankelijk van een auto en je moet zelf de rekening betalen terwijl energiebedrijven torenhoge winsten maken.	33.43
307	Wat hier botst is gewone mensen versus hele rijke mensen die profiteren van de hoge olieprijzen.	28.17
309	Maar als je de prijzen aan de pomp gaat maximaliseren schijnt dat vooral ten goede te komen ook weer aan de mensen die het wel goed kunnen betalen.	4.43
310	Nee, je bent de winstmarges aan het afromen van de oliebedrijven.	16.63
312	Dat niet gewone mensen de rekening betalen maar dat er minder winst gemaakt wordt door oliebedrijven.	19.86
314	Je moet dit helemaal niet steunen, die fossiele brandstoffen.	13.2
316	In Spanje hebben ze hier veel minder last van omdat ze veel verder zijn in energietransitie.	40.46
319	Nee, want we willen niet meer afhankelijk zijn van de fossiele brandstof.	20.26
321	En in deze geopolitieke tijd zie je maar hoe naar 't is om afhankelijk te zijn van fossiele brandstof.	11.34
323	Tegelijkertijd willen wij niet dat gewone mensen zoals een thuiszorgmedewerker de rekening betaalt.	5.31
324	Dit is een kwestie waar je het net eigenlijk over had van de stad versus platteland.	4.33
325	In de stad is het veel makkelijker om op je fiets te springen.	89.87
326	Maar op het platteland, als er één keer in het uur een bus gaat kun je niet zomaar onder die auto uit.	16.83
333	En zie daar, De Volkskrant schrijft vandaag: Hou toch op met die onzin van het dimmen van de prijzen.	4.42
335	We zouden wel inkomenssteun kunnen geven aan de mensen met het minste inkomen.	11.13
336	Want een lagere benzineprijs is voor mij leuk maar ik heb het niet nodig en jij ook niet, wij allemaal niet.	4.58
337	Dus inkomenssteun, maar nu nog effe niet want, zoals Heijnen, de minister van Financiën zei we hopen het niet, maar er komen nog veel slechtere tijden aan.	23.16
338	Daarbij vergeleken is deze olieprijsstijging maar een heel klein dingetje.	9.19
339	Je moet dus iets doen aan die aan de mensen die De Volkskrant schrijft Nu niet, maar als het veel erger gaat worden in de wereld en die kans is er best, dat je inkomenssteun moet geven maar niet generieke steun voor de daling van de brandstofprijzen.	6.4
340	Ik snap wel wat je zegt, want ik was voormalig wethouder armoedebestrijding en toen hadden we ook die energiecrisis en toen hadden we ook die energietoeslag.	8.26
342	Omdat je dan in één keer, vaak ook nog zonder allerlei checks in Amsterdam bijvoorbeeld 90.000 huishoudens, zo in één keer, die hadden ze echt nodig.	20.94
343	Wij zijn ook op dit moment niet voor die accijnsverlaging.	5.09
348	Want dat plafond gaat dus niet ten koste van de belastingbetaler maar van de winsten van die grote oliebedrijven.	21.44
349	En je ziet dat in een land als België heel goed werken.	5.63
350	Daar zijn de benzineprijzen soms wel 40 cent lager.	20.94
351	En dat gaat dan af van die winsten van de oliebedrijven.	18.57
354	Ronit, je maakte je druk over de abortuspil die te verkrijgen is.	12.67
355	Ik maakte me niet druk, maar ik vond het opvallend nieuws.	3.44
356	Sinds kort kun je via internet een abortuspil bestellen, die je dan thuis opgestuurd krijgt.	11.77
357	Op basis van een formulier wordt dan het een en ander bepaald, he?	6.53
358	Ja, het is wel niet tot 24 weken, zoals je in Nederland abortus mag doen, maar tot negen weken.	25.46
362	Waarbij Andries denkt dat ik meer in zijn kamp zit dan Marjolein misschien denkt dat ik in haar kamp zit.	3.55
365	Dit zou niet zozeer in kampen gevoerd moeten worden.	4.55
367	Wat ik ervan vind Voordat ik zeg wat ik ervan vind, vind ik het in ieder geval heel moeilijk om dit soort onderwerpen te kunnen bespreken voordat het gekaapt wordt door een flank, welke flank die dan ook is.	3.83
368	Dus ofwel je wordt ingedeeld in een soort SGP, Conservatief ChristenUnie-kamp die het heeft over pro-life, of je bent progressief en je bent voor het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen en het recht om te kunnen beslissen over het eigen lichaam, zoals Marjolein net zei.	12.56
369	Nou, ik denk dat op het moment dat je een abortuspil op die manier invoert dat je voorbijgaat aan dat het best wel dat als je een abortus doet, dat dat iets ingrijpends kan zijn, hoeft niet maar meestal doe je een abortus omdat er iets mis is gegaan.	8.66
370	Er is iets verkeerd gegaan en daarom doe je een abortus.	87.42
371	Het is meestal niet echt een hele leuke aangelegenheid om dat te doen.	4.5
374	Daarbij kan het fijn zijn dat je het daar met iemand over kan hebben.	4.25
375	Je hoeft het niet erover te hebben, je hoeft geen verantwoording af te leggen.	4.44
377	Maar die discussie werd op een gegeven moment heel heftig gevoerd met het afschaffen van de bedenktijd.	4.21
379	Terwijl, als je naar het ziekenhuis gaat omdat je ernstig overgewicht hebt dan gaan dokters ook een gesprek met je aan over: Waar komt dat nou door?	29.57
380	Is het iets genetisch, heeft het te maken met levensstijl?	25.22
381	Dus zonder oordeel, maar gewoon dat je dat gesprek überhaupt kan hebben.	4.37
382	Dus aan de ene kant zie je dat je wil opkomen voor zelfbeschikkingsrecht van vrouwen.	5.82
383	Ik vind het bijvoorbeeld al heel erg framend door te zeggen dat het gaat over ongeboren leven.	4.39
384	Het is nog maar de vraag of dat gedefinieerd is als 'leven'.	4.39
387	Door het te hebben over 'leven', dan is het alweer heel erg met emoties omkleed.	4.81
388	Terwijl ik denk, zeker in die eerste negen weken, zou ik het niet zien als leven.	3.65
390	Het is wel fijn dat het een beetje uit die anonimiteit wordt gehaald, dat je met iemand kan praten.	4.3
391	En dan zie ik dus dat de wat progressievere medemens Voor sommige mensen is dat echt een reden voor feest.	4.11
392	Ik vind dat best wel een beetje wrang, als het gaat over zoiets als een abortus wat voor veel mensen helemaal niet zo iets leuks is.	6.46
393	Nou is het bijvoorbeeld zo dat een van de redenen waarom deze abortuspillen is ingevoerd dat vrouwen zich door de meest verschrikkelijke demonstraties moeten wurmen als ze naar een abortuskliniek gaan met pro-life demonstranten.	37.54
394	Dus ik zou zeggen: Ga daar wat harder op zitten dan dat mensen misschien wel nog even rustig in hun eigen tijd bij het maken van zo'n toch ingrijpende beslissing met iemand het daarover kunnen hebben.	4.41
395	Zonder dat je daarmee zegt dat je tegen abortus bent.	11.23
397	Dat je tegen zelfbeschikkingsrecht bent, ben ik helemaal niet.	4.96
398	Maar dat het uit dat extreme getrokken wordt en dat je daar een gesprek over kunt voeren zonder meteen die flanken erbij te betrekken.	4.47
400	Vindt u het initiatief van die pillen goed of niet?	21.33
403	Er zijn ook al landen, zoals in Frankrijk, waar het goed werkt.	7.9
404	Maar ik ben het ontzettend met Ronit eens dat je wel moet kijken: Kan dat dan veilig?	5.44
407	Mijn collega Lisa Vliegenthart is van de week in de Kamer geweest en heeft daar allemaal vragen over gesteld.	6.67
408	Omdat, wat wij willen is dat nou, zelfbeschikkingsrecht voor vrouwen, maar het is altijd ingrijpend.	6.0
409	Je maakt die keuze echt niet zomaar, daar ben ik van overtuigd.	3.95
410	Soms wil je daar inderdaad steun bij hebben, dat kan ook online.	4.62
411	Maar gaat dat dan wel op de manier dat vrouwen dat veilig en toegankelijk kunnen doen?	19.03
412	Dus het is helemaal niet gek om daar ook kritisch over na te denken.	4.06
413	Sterker nog, ik vind het een zo belangrijk verworven recht dat niet de overheid bepaalt wat het zelfbeschikkingsrecht is van vrouwen.	19.2
414	Dat ons lichaam ook gewoon van onszelf blijft, dat vind ik zo belangrijk dat ik het juist heel goed vind om altijd goed na te denken zodat we niet ineens de andere kant op schieten.	4.67
415	Andries wil nog heel wat zeggen, maar ik moet ook door.	3.47
417	En zij zei tegen mij: mijn ideaal is nul abortussen.	4.71
421	'En ik wil', zij hielp vooral meisjes, vrouwen onder de 20, 'ik wil jonge meisjes helpen'.	8.21
422	Tegelijk zei ze tegen mij: Maar onthoud van deze abortusarts Het ideaal is nul abortussen.	4.15
423	Ja, maar we weten ook Nee, het ideaal is nul abortussen.	6.27
424	En de vraag is natuurlijk bij deze nieuwe ontwikkeling of het niet alleen qua toegankelijkheid beter is, maar of het ook drempelverlagend werkt.	4.65
425	Dus in die hele abortusdiscussie zit altijd het antwoord van die abortusarts in mijn hoofd.	5.68
426	Van: Andries, denk erom, mijn ideaal als abortusarts is nul abortussen.	4.52
427	Ik kom niet aan het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen.	7.15
428	Nee, ik kom naar het ideaal wat we als samenleving hebben.	4.44
429	Het is het afbreken van ongeboren, sorry, toch van ongeboren leven.	4.19
430	Want we weten niet precies wanneer de ziel in een vrucht komt.	31.55
431	Nou, we hebben nog helemaal geen definitie van ziel.	4.36
432	Nee, maar goed, binnen de Islam bijvoorbeeld wordt gezegd: Ja, op het moment dat de ziel in een vrucht komt, mag je geen abortus meer plegen.	74.82
435	En dat probeer ik dus niet zwaar aan te zetten, maar gewoon zo te benoemen.	3.5
438	Ik heb de hele abortusdiscussie in 1979 in de Tweede Kamer gevolgd.	13.83
442	Je moet het uit dat debat halen en je moet er een maatschappelijk verhaal van maken.	5.4
443	Ik schrik er wel van dat er weer politieke partijen zijn, die ook veel stemmen krijgen die heel erg anti-abortus zijn in de Tweede Kamer.	23.37
445	En tuurlijk, ik zou ook niet willen dat vrouwen voor de keuze gesteld moeten worden of ze wel of niet abortus Maar zwanger worden is nog steeds het gevolg van seks.	19.57
446	En er zijn allemaal goede voorbehoedsmiddelen, maar het gaat soms mis.	4.05
449	Ik denk dat het een niet-te-verwezenlijk ideaal is omdat het betekent Je had het net Je had het net over veel idealen als PvdA.	5.22
450	Zou jouw ideaal nul zijn, zonder dat je wetgeving Ja, maar dat zou betekenen dat voorbehoedsmiddelen altijd aanwezig zijn dat ze altijd op de goede manier worden gebruikt, dat er ook allerlei Ik bedoel, ik zou ook willen dat seksueel geweld er niet meer is.	6.83
452	Maar voor iedereen die voor deze keuze is gesteld, is het al een moeilijke keuze.	3.87
453	En dan vind ik niet dat een overheid moet gaan bepalen hoe een vrouw die keuze maakt.	5.75
459	Die naam leerde het grote publiek kennen in de docu-serie 'Klassen' van een paar jaar geleden.	10.5
460	Marjolein ontvangt vandaag leerlingen van een vwo-school uit Noord.	9.57
467	Je dochter van zeven vond dat de politiek veel te veel tijd van je opeiste.	7.8
468	En ze vroeg je toen: Mam, die PvdA, kun je daar nog vanaf komen?	7.13
469	Dat is overigens een vraag die, op dit moment, sommige GroenLinksers zich ook wel even stellen.	5.73
470	Ik stapte in 2010 vanuit de wetenschap de politiek in, omdat ik niet tegen onrecht kan. En als sociaaldemocraat sterk geloof in de kracht van gelijke kansen voor een betere samenleving.	3.94
471	Waarom koos u eigenlijk zelf voor PvdA en niet voor GroenLinks, toen u politiek actief werd?	11.15
473	Dus mijn ouders, mijn grootouders, de hele familie een klassiek arbeidersgezin.	4.46
474	Dus ik heb mijn hele leven gewoon altijd PvdA gestemd.	8.24
475	Maar ik ben ook al vanaf het allereerste begin enorm voorstander geweest van deze fusie tussen GroenLinks en PvdA.	4.45
476	Ik heb mezelf ook altijd een hele groene sociaaldemocraat gevoeld.	4.74
477	Vroeger hing er al boven onze kramen: Wees wijs met water.	3.69
478	Dus wij werden echt heel milieubewust opgevoed door onze ouders.	9.79
481	Dus ook die waarden van GroenLinks en waar GroenLinks voor opkomt ja, ik voel me daar ontzettend bij thuis.	4.33
482	En dat samengaan is natuurlijk iets van een proces geweest.	4.26
484	In dat kader ben ik ook wel benieuwd hoe u het afgelopen jaar dit moment op het GroenLinks-PvdA- congres heeft ervaren.	4.95
485	Zionisme is gebaseerd op de racistische leugen dat de veiligheid van Joden alleen verzekerd kan worden Nee, nee.	80.28
488	door het hebben door het hebben van een zuiver witte etnostaat.	63.91
496	Kijk, het is wel zo, door de jaren heen Onze congressen zijn democratisch.	3.92
497	Dat betekent dat er een hele brede afspiegeling is van allerlei verschillende mensen, ook de jongeren ja, met verschillende meningen.	3.99
499	Als je in de geschiedenis van de PvdA kijkt in de jaren 70 hadden we Nieuw Links.	19.72
503	Bij dit congres want je gaat vast ook over naar hoe Gerdi Verbeet eh Nee.	9.1
506	Gerdi Verbeet, ja, nu moet ik het even uitleggen is gestopt en weggegaan bij de partij.	3.5
509	Ik vind dat er ruimte moet zijn voor mensen om een mening te geven.	4.13
510	Tegelijkertijd hebben we ook een gezamenlijk ideaal.	3.73
512	Dat vind ik heel belangrijk, dus dat je ook respect voor elkaar hebt.	4.05
513	Dus boe roepen op een congres vind ik daar eigenlijk niet thuis horen.	4.52
517	Ik vind ook dat we respect voor elkaar moeten hebben.	4.17
519	De genocide in Gaza gaat ons gewoon enorm aan het hart.	31.98
520	Ik vind het afschuwelijk, en niet alleen ik heel veel mensen vinden het afschuwelijk wat daar plaatsvindt.	3.79
524	Ronit, in dat kader heb jij een fragment meegenomen want dit moet echt wel eh Zij willen graag de geschiedenis in, die twee.	3.69
527	Nou ja, je had het net over dat je al van jongs af aan stickers boven de kraan had om zuinig te zijn met water.	5.08
528	En zo was er vroeger een heel oud PvdA-gebruik eigenlijk niet alleen PvdA, om met stickers op de auto 'Wij staan achter Israël' te rijden, bijvoorbeeld.	42.74
529	Dit is een fragment uit het programma van Sonja Barend waarin oud-premier Den Uyl, over wie jullie het net al hadden haar ziet als ze naar binnen wordt gebeamt.	5.68
531	Dat zou nu een lijntje met Netanyahu op het Even, want hij had zelfs een foto van Golda Meïr op zijn bureau staan.	12.75
537	Dus ik denk niet dat Den Uyl een enorme fan zou zijn geweest van Netanyahu in alle eerlijkheid.	6.0
539	Maar het is wel grappig om te zien Wat je wel ziet, met name door het congres waar we het net over hadden is dat er wel veel Joden in Nederland zijn die van oudsher PvdA stemden, maar eigenlijk op het moment van die motie van Kati Piri dat niet meer konden.	14.94
540	Of het gevoel hadden dat er nu zo gedraaid in het sentiment.	3.94
541	Ook Joden die niet per se aanhanger zijn van het regime Netanyahu.	58.31
542	Dit gaat helemaal niet over dat iedereen Netanyahu steunt, whatsoever.	28.44
543	Maar het gaat over dat PvdA-hart waarbij ook die steun voor Israël er was op een bepaalde manier.	37.37
544	En dat met het niet meer mogen beschermen van het land door middel van die Iron Dome je dus eigenlijk een soort signaal zou afgeven van: Zij mogen zich niet beschermen tegen aanvallen van buiten.	36.46
545	Dat dat voor Joden een soort scheidslijn is geworden van echt Joden die ik ken, dichtbij me staan die hun hele leven lang PvdA hebben gestemd en dat niet meer konden.	8.45
546	En niet alleen is dat ook jammer voor de PvdA maar daarbij komt ook een verschuiving naar rechts.	6.04
548	Dat vind ik best wel jammer omdat Even mevrouw Moorman.	3.61
550	Ja, ik herken het niet helemaal, want in Amsterdam hebben we een enorme sterke verbinding met ook 'de Joodse gemeenschap' bestaat niet, dus Joden in Amsterdam.	10.98
551	Op onze lijst staan mensen met een joodse achtergrond.	18.03
557	We hebben ook altijd ons supersterk uitgesproken tegen antisemitisme.	14.81
558	Antisemitisme is gewoon afschuwelijk, onbegrijpelijk.	11.07
559	Als het voorkomt moet je er altijd heel hard tegen optreden.	5.29
561	En ik vind wel dat onder Netanyahu en wat er allemaal gebeurt, ook in Gaza het niet gek is om daar kritisch over te zijn.	9.11
562	Maar er is natuurlijk wel iets veranderd in het DNA op het moment dat je samengaat met een partij als GroenLinks die zich ook op dit vlak op een veel activistischere toon uitlaat over wat daar gebeurt.	10.46
563	En dat die toon daarin ook aan het gevoel heeft bijgedragen ik spreek ook helemaal niet namens Joden maar aan veel Joden in Nederland die dat hebben ervaren.	4.71
564	De toon erover, ook in het debat daar betalen wij dan ook weer een prijs voor.	9.07
566	Want als je gewoon kijkt naar wat wij zeggen, superstevig tegen antisemitisme.	6.5
567	Het bestaansrecht van Israël staat helemaal niet ter discussie.	13.3
568	Maar inderdaad, we zijn wel heel kritisch over de regering Netanyahu.	23.22
569	We noemen wat er gebeurt in Gaza een genocide omdat wij gewoon heel erg veel bewijzen zien dat dat ook daadwerkelijk zo is.	34.69
571	Zou je dan niet, Marjolein, die motie-Piri ik bedoel, dat jullie achter Israël staan, dat is jullie hele traditie.	3.79
572	Maar zou je dan niet die motie-Piri moeten terugtrekken?	7.02
573	Want dat is het symbool geworden van een partij die veranderd is.	4.64
574	Je zegt het eigenlijk heel goed, want een symbool is echt wat anders dan dus ook wat er op ons allemaal wordt geplakt, dan wat wij daadwerkelijk doen.	4.93
576	We staan heel erg achter de strijd tegen antisemitisme.	15.43
577	We vinden het verschrikkelijk, overigens, elke vorm van haat en racisme en discriminatie.	5.32
578	Net zoals dat moslimhaat verschrikkelijk is haat tegen LGBTQ+-personen.	60.69
579	Elke vorm van racisme en discriminatie moet je altijd veroordelen.	7.24
580	Maar het is dus niet zo dat dat nu ineens is veranderd.	3.84
581	Ik wil nog maar een ander punt, we hebben nog heel eventjes.	3.43
583	U treedt ook weleens op in een kerk met 'de preek van de leek'.	4.37
586	Wat bijzonder dat ik vandaag voor u de 'preek van de leek' mag houden in deze prachtige Kerk aan Zee.	3.81
588	Hannie die hier net ook als lector de tekst voordroeg.	7.85
593	Maar u had er interesse in, een vriendinnetje, heb ik begrepen?	4.71
594	Sowieso had ik een leraar in de derde klas, dus nu groep vijf.	4.96
595	Het was gewoon een openbare school, maar die vond het toch belangrijk dat wij de Bijbelverhalen meekregen.	6.54
596	Dus elke maandagochtend vertelde hij uit zijn hoofd een Bijbelverhaal.	8.89
599	Ik kan me dat nog herinneren, dus ik was daar toch door geraakt.	3.61
601	Je kan eigenlijk geen oud-Nederlandse teksten begrijpen als je niet ook wat Bijbelkennis hebt.	11.46
602	Toen kwam net het verhaal van dominee ter Linden uit.	7.07
605	Op een gegeven moment werd ik gevraagd om 'een preek van een leek' te doen.	3.41
606	En dat vond ik zo ontzettend leuk, omdat je ziet natuurlijk Ik geloof wel degelijk ergens in.	3.73
609	Ik geloof dat de wereld beter is als we het allemaal goed hebben.	4.99
610	En heel veel van die principes van barmhartigheid en solidariteit, die vind je ook in Bijbelse teksten.	4.3
612	Zo heb ik bijvoorbeeld veel gepreekt over Mattheüs 25.	4.3
613	Nou, Mattheüs 25, dat is het verhaal van die dienaren.	5.19
614	De een krijgt heel veel, de ander krijgt heel weinig.	4.93
617	Toen ik het voor het eerst las dacht ik: Wat is dit nou?	3.77
619	Dat wordt het Mattheüs-effect genoemd: Degene die al veel heeft, die krijgt nog meer.	15.72
620	Als je er dieper induikt, dan gaat het eigenlijk over: Wat is ons gegeven als talent?	5.26
622	En ben je bereid die talenten ook in te zetten voor een ander?	5.18
624	En reist op deze manier deze meester dan nog steeds met u mee?	5.42
627	En ik vind dus ook het geven van die preken en ook het samenkomen, dus dat je gewoon met z'n allen samenkomt niet voor niks is nu de linkse kerk opgericht.	4.1
631	Althans, dat klinkt zo: En dan noemen ze een aantal partijen en dan noemen ze niet GroenLinks-PvdA en al helemaal nog niet Progressief Nederland.	9.19
632	Ja, maar ik denk dat ze dat al zo logisch vonden dat ze dachten: Ja, die horen daar sowieso bij.	4.51
635	En hun verwondering, daar ben ik het heel erg mee eens.	3.53
636	Dus ik snap niet dat je uit kan gaan van barmhartigheid, bijvoorbeeld en dat je vervolgens hele groepen mensen uitsluit en discrimineert en wegzet en niet meer als mensen ziet.	4.22
637	Ik heb nooit begrepen dat je op basis van een geloof kan zeggen: Maar dan horen jullie er niet bij.	3.98
638	Dus u snapt christenen die aan de rechterkant van het politieke spectrum zitten, dat snapt u niet?	13.17
639	Als ik toch even in links-rechts En dat daar bijvoorbeeld moslimhaat uit voortkomt.	4.4
640	Dus dat vind ik echt En ook hoe er soms wordt gesproken over mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld.	5.71
641	En volgens mij gaat barmhartigheid over wij stellen ook ons huis beschikbaar op het moment dat mensen echt onder druk komen.	3.75
642	Volgens mij is dat een hele belangrijke christelijke waarde.	4.86
644	Mensen die christen zijn zeggen: Nee, maar ik zit toch vooral aan de misschien wel radicaal rechtse kant?	7.16
646	Dat je dus nu, waar Ronit ook tegen was ook dit probleem in een links-rechts-mal giet.	4.36
647	Ik weet dat mensen die politiek een beetje rechts zijn twee dingen doen.	5.07
648	Ongelooflijk veel geld weggeven aan projecten derde wereld.	83.96
650	Ik weet dat Ik weet dat mensen die een beetje rechts zijn hun huizen openstellen voor vluchtelingen of voor wat dan ook.	7.63
651	Dus ik vind het een beetje, niet van jou, maar van hen vind ik het heel erg vertekenend dat zij hebben gezegd: De linkse kerk heeft het monopolie op barmhartigheid, liefde enzovoort.	4.32
652	En anderen, die we misschien wel rechts noemen, die zouden dat niet hebben.	4.12
653	Mijn ervaring is dat mensen die rechts in het politieke spectrum staan en die ook christen zijn, en er is van alles mis, dat geef ik toe maar dat er juist heel veel naastenliefde en barmhartigheid is.	4.12
654	Misschien onder de Chris Stoffer Chris Stoffer heeft niet voor niets nu gedegen concurrentie van FvD.	6.56
655	Als het gaat over je ontfermen over vluchtelingen, dan gaat het vaak over vervolgde christenen.	44.93
656	Het gaat dan vaak over mensen die heel erg op hen lijken en anderen niet.	5.18
657	Nee, dat Dus juist ook opkomen voor een ander die niet op jou lijkt maar die gewoon zien als mens volgens mij is dat diep christelijk maar zie ik dat soms toch aan het schuiven.	4.52
659	Die zeggen: Als wij uitgaan van barmhartigheid dan zoeken wij naar sociale politiek.	3.88
660	En helaas vind je sociale politiek vaker aan de linkerkant van het Over Andries!	6.67
663	Over Over Ik zou het niet diep christelijk noemen, maar diep menselijk.	3.78
664	Veel plezier morgen in de linkse kerk, zou ik zeggen.	3.65
665	Andries, als je naar de linkse kerk gaat, alsmaar linksaf.	3.82
666	Ik spreek morgen in een andere kerk dan de linkse kerk.	7.68
668	Dank Marjolein Moorman, dank Andries Knevel dank Ronit Palache en dank voor het kijken.	4.36