Een Vandaag 🇳🇱

_id	6abf9cc129df0bef0407d252
url	https://www.nporadio1.nl/uitzendingen/eenvandaag/019a9be5-4471-70bc-aaa5-ddd7e768762c/2026-10-02-eenvandaag
datetime	2026-10-02 00:00:00

 

Statements

idx	statement	score
1	Vanmiddag, vijf dikke boeken zijn het over de betrokkenheid van het Koninklijk Huis bij de koloniale geschiedenis.	12.91
2	Die worden op dit moment gepresenteerd en de koning houdt er nu een toespraak over.	6.96
5	Een onderzoek naar het koloniale verleden van de Oranjes.	75.54
9	Graag wil ik u, professor Oostindi, de leden van de onderzoekscommissie en alle betrokken onderzoekers uit de grond van mijn hart danken voor de door u verrichte onderzoek en voor de publicaties die ik zojuist ontving.	3.6
12	Toen ik eind 2022 het initiatief nam tot dit onderzoek, had ik een paar uitgangspunten.	3.84
13	Het onderzoek moet volstrekt, maar dan ook volstrekt onafhankelijk zijn.	4.18
16	En de resultaten daarvan moeten beschikbaar komen voor iedereen.	4.23
18	Omdat ik ervan overtuigd ben dat kennis van het verleden cruciaal is om het heden te begrijpen.	4.25
19	Alleen als het verleden, inclusief de gespletenheid en leed, eerlijk onder ogen zien en doorvoelen, kunnen we een basis van vertrouwen leggen onder een gezamenlijke toekomst.	3.9
20	Zonder erkenning van wat er is gebeurd, kunnen we niet verder.	4.07
21	Ik voel een verantwoordelijkheid ten opzichte van de samenlevingen en nazaten van tot slaafgemaakten om duidelijkheid te verschaffen over de rol die mijn familie heeft gespeeld in de koloniale geschiedenis.	3.94
22	Dit veelomvattendende onderzoek, dat aan de Leidse Universiteit is verricht, biedt duidelijkheid.	7.48
23	En daar ben ik alle betrokkenen zeer dankbaar voor.	3.65
25	Ik heb eerder gereflecteerd op de rol van het Huis van Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis en de slavernij.	6.08
26	En dat we op het overduidelijke gebrek aan handelen van stadhouders en koningen die daar niets tegen ondernamen.	4.62
29	U laat zien dat kolonialisme en slavernij door stadhouders en koningen actief werden ondersteund.	17.52
31	Daarmee doen we gezegd medeverantwoordelijkheid voor het voortbestaan ervan.	4.29
32	Vanaf de regeerperiode van mijn grootmoeder kantelde dit beeld.	4.85
33	De koningin Juliana en koningin Beatrix ontwikkelden een uitgesproken engagement met postkoloniale gemeenschappen.	8.35
35	Maar in de eeuwen ervoor ondersteunen stadhouders en koningen het koloniale systeem, inclusief uitbuiting en geweld.	19.79
37	Het waren toenertijd de heersende opvattingen in Nederland en in heel Europa.	4.78
38	Maar die doet niets af aan de constatering dat tegendraadsleiderschap ontbrak, waar dat wellicht wel een verschil had kunnen maken.	4.61
39	Dat is een schrijnende en confronterende conclusie.	4.47
40	Een conclusie die me raakt, ook al ben ik van drie generaties later.	3.48
41	Ik weet dat er op dit moment velen met ons meekijken die de doorwerking van het slavernijverleden anno 2026 nog voelen en de pijn met zich meedragen.	17.17
44	Voor mij is uw werk geen afronding, maar een aansporing.	3.55
45	Ik kan het verleden niet veranderen, maar ik kan wel, om naar beste kunnen, een positieve bijdrage leveren aan het heden en aan de toekomst.	4.03
46	Die overtuiging loopt als een rode draad door mijn leven en mijn koningschap.	3.54
47	Het initiatief tot het onderzoek past in het kader.	4.68
48	We moeten ons bewust zijn van onze eigen geschiedenis om ervan te kunnen leren en samen verder te kunnen gaan.	4.46
49	We weten dat de gevolgen van kolonialisme en slavernij in de samenleving van vandaag nog steeds voelbaar zijn.	13.12
50	Discriminatie en economische uitbuiting zijn helaas aan de orde van de dag.	6.02
52	Voor mij is uw onderzoek, met zijn ongemakkelijke uitkomsten, een extra stimulans om mijn volle krachten te blijven geven aan wat ik bij mijn inrondiging heb gezworen.	4.06
53	Namelijk om de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen te beschermen.	4.83
54	Ik blijf mij, samen met de koningin, inzetten voor verbinding, heling en verzoening.	3.6
55	Het historisch perspectief dat u biedt, is daarbij van essentiële waarde.	4.19
56	Nogmaals mijn oprechte dank voor uw diepgravende werk.	3.66
57	Koning Willem-Alexander, in de reactie op het rapport over het koloniale verleden van de Oranjes, onverbloemd en indringend, zo noemt de koning het.	37.76
58	We gaan naar Bo Heimensen, die heeft meegeluisterd.	3.77
60	Bo Heimensen in Leiden, hoofdonderzoeker Gert Oost-Indie leidde dat onderzoek.	8.8
61	Wat bedoelt hij als hij zegt dat de Oranjes steun hebben uitgesproken aan het kolonialisme?	62.64
62	Ja, hij zegt dat de Oranjes hoe dan ook betrokken waren bij het kolonialisme, zonder twijfel.	49.2
63	En dat geldt ook voor hun opvattingen over de slavernij.	10.35
64	De voorgangers van koning Willem-Alexander hebben niet alleen weggekeken.	10.75
65	Ze hebben er niets tegen ondernomen en ze stonden dus ook achter het koloniale beleid.	9.79
66	In een van de boeken, en ook in zijn citaat, staat er alle stadhouders, koning en koninginnen, tot en met Wilhelmina, waren overtuigd van de legitimiteit van het kolonialisme en het belang ervan voor Nederland.	10.16
67	Maar let wel, er staat ook, het blijkt dat Nederland ook zonder de Oranjes een koloniale mogendheid was geworden.	56.38
69	En volgens de onderzoekers uitte dat kolonialisme bij de Oranjes zich onder meer in het aanstellen van bedienden, het opbouwen van collecties, waardoor ze dus meer prestige hadden en wellicht ook wel plezier, zei Gertus Dindy.	31.99
70	En hebben de Oranjes ook verdiend aan het kolonialisme?	44.67
71	Ja, maar ik moet erbij zeggen, minder dan wij misschien hadden verwacht.	3.65
72	Want ze hebben eraan verdiend, daarover is het nu meer duidelijk geworden.	5.47
73	Er is een half miljard aan hedendaagse euro's aan verdiend, omgerekend dus.	51.37
74	En daarbij was de VOC en Nederlands-Indië cruciaal.	10.86
75	Maar, wat in eerste instantie wel werd vermoed voor dit onderzoek, maar nu dus niet zo blijkt, is dat aan de transatlantische slavenhandel en Caribische slavernij ze vrijwel niets hebben verdiend.	45.6
76	Dus dat is echt anders en dat is ook nieuw uit dit rapport.	5.52
77	Ja, omdat het lukte niet goed, hebben we daar straks gehoord.	4.13
81	Nou heeft onderzoeker Henk de Velde, een van de vier onderzoekers, gememoreerd dat koningin Juliana, bij haar aantreden in 1948, een andere kijk bleek te hebben op het kolonialisme vergeleken met haar voorganger.	34.43
82	In 1948, de tijd dus van de Indonesische onafhankelijkheid, volgde koningin Juliana Wilhelmina op.	8.86
83	Zij lijkt het volstrekte tegendeel van haar moeder, die het meest imperialistisch dacht van alle oranje vorsten.	4.35
85	Als pacifisten moesten ze niets hebben van het geweld van de koloniale oorlogen en maakten zij zich de vreedzame denkwereld van de ontwikkelingshulp eigen.	6.06
86	Kus lang gestudeerd, of nou ja, een paar jaar heeft die studie toch geduurd op initiatief van koning Willem-Alexander.	7.32
89	We wisten al dat de oranjes door en door betrokken waren.	4.16
90	Dat waren ook de letterlijke woorden van Gert-Oost-Indië in 2022, toen koning Willem-Alexander vroeg om dit onderzoek.	22.49
91	Maar het is nu voor het eerst echt goed in kaart gebracht.	3.75
92	En we zien ook dat de oranjes er wel degelijk van hebben geprofiteerd.	8.33
95	En er zijn wat dat betreft dus geen grote lijken uit de kast gekomen, als je dat zo zou kunnen zeggen.	3.59
96	Maar Gert-Oost-Indië benadrukt het belang van dat de feiten nu aan het licht zijn gekomen, dat ze op tafel liggen.	7.33
97	En ja, dat zorgt er ook weer voor dat we daarover weer in dialoog kunnen komen.	4.15
98	En het Koninklijk Initiatief tot het onderzoek, dat staat zo ook in de boeken geschreven, is in zichzelf al een begin van herstel van historisch onrecht.	6.1
99	Ja, de koning die zei, het is onverbloemd en indringend.	4.54
102	Ja, hoewel Gert-Oost-Indië niet wil dat we dat opdrachtgever noemen.	5.38
103	Hij zegt, het is geen opdracht, daar was ik nooit aan begonnen.	4.15
105	En ja, koning Wilmer-Alexander laat hiermee zien dat hij belangrijk vindt dat het nu op tafel ligt.	6.28
107	Hij zegt, we moeten ook naar het verleden kijken om het heden te begrijpen.	3.94
110	En hij heeft inderdaad weer genoemd dat tegendrijd leiderschap ontbrak door de Oranjes.	10.71
113	Maar dat heeft hij ook vandaag hier weer benadrukt.	3.79
116	In de Democratische Republiek Congo is het aantal ebola-doden gestegen tot net boven de 4000.	87.21
118	Sinds half mei hebben artsen moeite met het onder controle krijgen van de epidemie.	86.29
119	Gisteren werd bekend dat het Universitair Ziekenhuis in Leiden één patiënt opneemt die besmet is met ebola.	83.12
121	In de Europese landen is de inflatie afgelopen maand opgelopen tot 3,8 procent.	70.11
122	En dat komt vooral door de opnieuw gestegen brandstofprijzen.	70.71
123	In Nederland kwam de inflatie op 3,4 procent, meldde het CBS.	34.17
125	Naast diesel en benzine is ook elektriciteit duurder geworden.	89.78
126	Een Palestijnse student uit Maastricht, die had opgeroepen dat hij meedeed aan de Hamas-aanval van 7 oktober, wordt niet vervolgd.	78.13
127	Volgens het OM had hij niks met die aanval te maken.	15.6
129	Video, waarin de student zijn uitspraken deed, veroorzaakte veel onrust op zijn universiteit.	75.98
132	Daar gaan scholieren de straat op ze demonstreren voor meer geld voor het onderwijs.	61.74
133	En net zoals de afgelopen dagen zijn daar ook weer incidenten.	6.15
134	Buitenlandredacteur Jelle Baars is net zo extreem als gisteren.	8.25
136	Gisteren was eigenlijk de heftigste dag tot nu toe.	3.92
137	Maar in onder meer Straatsburg zijn vandaag rellen uitgebroken.	7.4
138	En we zien op video's dat straatmobilair hekken door de lucht gaan.	85.85
139	En ook de politie reageert daar weer op met traangas.	8.37
140	En ook in Parijs zijn vandaag weer brandstichtingen geweest.	19.32
143	Organisaties gaan namens de scholieren in overleg met de regering.	7.42
145	Er is over bekend dat er vanmorgen al twee overleggen waren.	10.22
146	Om negen uur zat de minister van Onderwijs met de personeelsvakbonden.	6.72
147	En om elf uur was die een overleg met de oudervereniging.	6.69
148	En later vandaag om twee uur heeft hij ook weer gesprekken met scholierenverenigingen.	5.18
149	En vandaag heeft de minister ook opgeroepen om ouders van de kinderen de kinderen thuis te houden.	42.9
154	Ja, in België zijn gisteren ook ongeregeldheden uitgebroken.	8.2
157	Actie voerde schooide projectielen naar het schoolgebouw en naar de politie.	28.75
158	En ook een directielid van de school werd aangevallen.	30.09
163	Het is inmiddels twaalf, over twaalf uur krijgt het weer nog.	4.69
166	Morgen eerst misbanken, later zon en ook dan een graad of twintig.	5.64
169	Het onderzoek naar de oranjes en het koloniaal verleden is voltooid.	5.32
173	Voormalig voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis.	7.39
176	En zij zoekt ook naar wat voor haar de waarde is van die bevindingen in die vijf dikke boeken.	4.44
180	Meneer Willem-Alexander reageerde dus zojuist op het onderzoek dat vandaag is gepresenteerd naar de rol van de oranjes bij het koloniale verleden.	31.93
192	En ik was benieuwd naar de uitkomsten en hoe de rijkwijde van het onderzoek.	3.91
193	Wat we gehoord hebben is dat niks onbesproken of ononderzocht is gebleven.	3.98
195	Nou, wat ik het mooie vond, het belangrijkste vond, is dat de koning het woord doorwerking heeft genoemd.	3.7
196	Doorwerking in relatie tot de positie van de gemeenschap.	5.17
197	En eigenlijk aangeven dat de gevolgen van doorwerking, economische uitbuiting en discriminatie zijn.	12.93
198	En in dat licht vind ik dat een van de belangrijkste conclusies.	4.46
200	Want hij zei ook van ja, ik neem dit mee, hoe ik bezig ben met het heden en met de toekomst.	3.55
202	Want ja, hij zei niet wat hij er verder mee gaat doen.	4.83
205	En als een van de belangrijke conclusies is dat economische uitbuiting en discriminatie, gevolgen zijn van die doorwerking, dan kan het niet anders dat dat ook opvolging krijgt.	11.4
208	Er is, om maar even een narratief van enige tijd geleden te gebruiken, nog steeds geen punt gezet.	3.97
209	Die comma, en u zegt dat dat kan in feite ook hoop geven.	5.45
211	Ja, en natuurlijk kunnen we daar ook suggesties in geven.	4.04
212	Ik wil, want uiteindelijk, wat de koning ook gezegd heeft, is dat heel duidelijk blijkt dat het koningshuis betrokken geweest is bij kolonialisme en slavernij.	26.06
214	Dat betekent dus ook dat daarmee ook helder is dat het systeem van slavernij, dat een economische fundament had, een economische invalshoek had.	8.42
215	Als je dan daarna tot conclusie komt van, oké, er moet sprake zijn van leiderschap.	5.47
217	Dan kan ik me goed voorstellen dat we dat ook langs de economische lijnen doen.	3.96
218	Mevrouw Hooghiemstra, ja, wat mevrouw Nooit meer ook aangeeft, is dat er ook werd gezegd van, ja, het was een systeem, dat kolonialisme, ook zonder het koningshuis functioneerde dat systeem wel.	12.57
219	Het koningshuis heeft er meer aan gehad dan andersom.	21.51
220	Ook een beetje van, ja, kinderen van onze tijd, ja, het was er nu eenmaal.	3.42
221	Ja, nou, wat ik interessant vond, was eigenlijk het verschil tussen de transatlantische slavenhandel, dus die vanuit de 17e eeuw, en eigenlijk Nederlands-Indië.	27.79
223	Daar is er ook een verschil in hoe ons land bestuurd werd.	6.45
224	Want in die eerdere periode ging het om de stadhouders.	9.29
225	Terwijl vanaf 1814, als dus die koloniale tijd in Indië echt heel lucratief, dan hebben we koning Willem I.	15.32
226	En koning Willem I kun je natuurlijk wel echt zien als een voorloper van Willem-Alexander.	5.87
227	Terwijl dat van de stadhouders eigenlijk wel moeilijker te zeggen is.	5.74
228	Het is eigenlijk meer een zijtak van de oranjes, dus genealogisch gezien.	10.63
229	Maar Willem I is echt een directe voorvader ten eerste.	7.28
230	En ten tweede is dat ook het moment waarop toch wel ons land begint te lijken op wat we nu zijn.	4.66
231	En dat kolonialisme in die tijd was dus ook echt een beleid.	7.79
232	Terwijl in die tijd daarvoor was het een soort kleine elite die op eigen risico en eigen initiatief profiteerde van die mogelijkheden daar.	4.09
233	En daar dus allemaal verschrikkelijke dingen ook aanrichtte.	3.86
234	En toen had de koning ook meer invloed op het beleid.	11.99
235	Nou ja, koning Willem I heeft dus echt een koloniaal beleid gevoerd.	18.19
237	En ja, daar kun je toch wel zeggen dat dat echt een rol heeft gespeeld in de welvaart van Nederland.	5.01
238	Ik denk dat onze belastingen lager geweest zouden zijn als wij dat koloniale beleid niet gevoerd hadden.	15.0
239	En dat geldt natuurlijk niet alleen voor Nederland.	7.92
240	Dat geldt eigenlijk voor de meeste Europese landen.	31.65
242	Nou, dat onze rijksbegroting dus echt profiteerde van die slavernij.	21.99
244	Vanaf dat moment waren wij ook zeg maar een wat later de moderne nationale staat zou worden.	3.75
249	Ik vind wel dat je altijd moet oppassen om met de waarden en normen van nu te gaan terugkijken naar die tijd.	4.35
256	Kijk, wat de geschiedenis ook uitwijst, en dat heeft niets te maken met dit onderzoek naar het Koningshuis.	6.21
257	Dus dat er al in 1685 ook een beweging was om het systeem van slavernij aan de kaak te stellen en te stoppen.	13.83
258	En ik zou ook gewoon in je overweging willen brengen dat aan de kant van de nazaten en aan de kant van de tot slaafgemaakte en toen de tijd, het eigenlijk totaal niet relevant is wat de normen waren van die tijd.	4.45
259	Wat in die tijd eigenlijk vanaf 1452 ingezet is, is de dehumanisering van mensen met Afrikaanse roots.	34.23
260	Met gevolgen die we nu nog steeds merken, intergenerationeel.	4.35
261	Dus om het perspectief op te hangen Ik bedoel ook niet, het is niet mijn bedoeling om het daarmee goed te praten.	3.96
263	Het is natuurlijk niet een kwestie van houden, dan vinden we het ook niet erg.	4.1
264	Maar het is om het om te begrijpen hoe Het was een beetje gek.	3.84
267	Dus dat zijn toch verschillende mentaliteiten die je denk ik wel moet om te begrijpen.	4.24
268	We worden meegenomen in de zienswijze van toen, benadrukt u mevrouw Hooghiemstra en mevrouw Nooitmeer.	4.22
269	U zegt van ja, maar dat kan op geen enkele manier een vergoeilijking zijn voor wat er is gebeurd.	4.36
270	Nee, maar ook zeker niet omdat heel specifiek met de Bijbel in de hand legitimiteit is gevonden, gezocht om mensen met Afrikaanse roots tot slaaf te maken.	53.35
271	Dus het was ook geen toevalligheid dat mensen met Afrikaanse roots tot slaaf gemaakt werden.	5.67
273	Dus dan kun je dus niet zeggen dat met de toen heersende opvattingen we nu kijken naar toen.	3.98
275	Als je mensen tot slaaf wil maken, dan moet je kiezen voor mensen uit Sub-Sahara Afrika, want die hebben we gereduceerd tot V. Mevrouw Nooitmeer, wat zou het resultaat moeten zijn als wij dit werk tot ons nemen?	7.24
277	Wat we daarvan moeten meenemen is ten eerste, geweldig dat het modele leiderschap is getoond.	4.08
278	Want het is natuurlijk niet gemakkelijk om dit dossier zo bij de horens te vatten.	4.64
280	Hetgeen de koning gezegd heeft dat de doorwerking nu nog zichtbaar is en voelbaar is, dat is iets wat we moeten meenemen.	5.61
281	De volgende vraag is, hoe gaan wij dan als gemeente, hoe gaan we onze samenleving daarin vorm geven?	6.73
282	En dat betekent dat alles wat heeft geleid tot deze ongelijkheid, die achterstanden, dat we als samenleving de taak hebben, de verantwoordelijkheid hebben om die het hoofd te bieden.	3.91
283	En laat vandaag dan ook heel specifiek wederom de eerste stap zijn.	3.75
284	Want nu is het de vierde keer dat we zeggen, dit is geen punt, maar een comma.	3.7
285	Het zal gewoon heel erg mooi zijn dat nadat de koning vergiffenis heeft gekregen in Suriname, nu dit onderzoek is afgerond, nu we weten wat de rijkwijze is, dat we gewoon verder gaan en dat we ervoor zorgen dat we echt die samenleving opbouwen.	8.05
286	Met in achtneming van de ongelijkheden die we nu hebben.	3.92
288	En hoe neemt u het mee, mevrouw Hooghiemstra, tot slot?	4.61
289	Ja, ik zie het vooral als, ik vind het erg goed dat er echt goed historisch onderzoek gedaan is.	4.8
290	En dat je dus probeert om de feiten te achterhalen van wat er in verschillende periodes gebeurd is.	4.07
291	En ja, ik ben dus van mening dat de morele bril van nu daarmee dat vaak in de weg zit dan dat je daar iets aan hebt.	4.33
292	Maar ik vind het vooral erg goed dat we nu deze studie hebben en dat we in ieder geval weten wat er gebeurd is.	4.72
296	En dank Linda Nooitmeer, voormalig voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis.	6.73
297	En hier in de studio is Nahawi Hoop, journalist bij Eén Vandaag, collega.	6.26
300	Je bent veel bezig ook met de geschiedenis van je land, gemeenschap.	3.81
301	Vanochtend hebben we ook gesproken over wat er vandaag in Leiden allemaal is gebeurd.	7.05
302	Je hebt ook gekeken naar de toespraak van de koning.	6.25
306	Ik stond vanochtend op en ik had eigenlijk niet per se heel veel weet dat dit vandaag naar buiten zou komen.	3.43
307	En nu heb ik inderdaad gekeken naar de toespraak van de koning.	3.93
308	En ik vind het in ieder geval wel heel mooi dat hij emotie toont.	3.96
309	Dat hij het heeft over de geschiedenis van zijn familie.	5.44
311	Ik had een beetje het idee dat het bij hem misschien een gevoel, een klein beetje een soort van schaamte misschien is.	4.06
313	En ik denk aan de andere kant, voor iemand als mij is het meer een gevoel van pijn.	4.05
314	Dat je weer herinnerd wordt aan een pijnlijk verleden.	4.28
318	En dan word je weer heel erg geconfronteerd met eigenlijk alles waar je van doordrenkt bent.	4.15
321	Ja, ook de twee, de hoogleraar en mevrouw Nooit meer, die ik zo net ook heb meegeluisterd.	3.95
322	Dat je, er is zoveel over te zeggen en er zitten zoveel gevoelens omheen.	4.23
326	Ik heb niet per se erkenning van de koning nodig om gevoelens te hebben over wat er met mijn voorouders is gebeurd.	4.64
327	Het is mooi dat hij dat doet, maar ik weet natuurlijk al een groot deel van deze geschiedenis.	3.82
328	Omdat je daar al heel jong, als je Surinaamse afkomst hebt, of misschien Indonesische afkomst, of Caribische achtergrond, Afrikaanse achtergrond, dan word je daar al vrij vroeg mee geconfronteerd.	6.06
329	Dus de erkenning heb ik denk ik niet per se nodig, maar het is wel goed dat het wordt gedaan.	3.71
332	Nou, ik was me er niet van bewust hoe dat onderling qua generaties in de Oranjes ging.	3.5
333	Hoeveel ze daar wel of niet bij betrokken waren, daar was ik me niet van bewust, nee.	3.87
336	Trouwens, maar we hebben wel een idee nu, door de toespraken van vanmorgen, wat er zo'n beetje in staat.	4.21
339	Je hebt misschien het onderzoek ook niet nodig om te weten wat het voor jezelf betekent.	5.03
341	Ik denk alleen als er inderdaad daarna nog een vervolg is, in de zin van wat gaat er nu gebeuren in de maatschappij, om die achterstand voor zwarte mensen, mensen van wie de voorouders tot slaaf zijn gemaakt, wat gaan we daarmee doen?	13.18
342	Op economisch gebied, op sociaal gebied, hoe gaan wij daar op vooruit als dit onderzoek is gedaan?	11.17
344	Want we maakten al de grap van, ja, een half miljard hebben ze eraan verdiend.	45.54
350	Ik bedoel, ik denk niet dat het verkeerd is om de half miljard in ieder geval naar de rug te geven.	4.86
351	Maar ik denk dat er wel meer voor nodig is, wat ik net zeg, ook op sociaal, economisch gebied, op de status die zwarte mensen in de maatschappij hebben.	6.21
352	Ik denk niet dat dat alleen met geld op te lossen is.	3.89
353	Ik denk dat daar ook wij als maatschappij daar iets mee moeten gaan doen.	4.97
354	Meer mogelijkheden, want die achter is natuurlijk geboren met een idee dat zwarte mensen minder zouden zijn dan andere mensen van een andere ras.	9.8
355	En om dat gelijk te trekken, denk ik niet dat dat alleen maar kan met geld, maar ook met de houding die we als mensen tegenover elkaar hebben.	3.87
357	Of zeg je van, nou ja Ik denk dat het een belangrijke dag is wanneer we echt kunnen zien en voelen dat er verandering in de maatschappij aankomt.	5.15
421	even min aan de Aziatische contactarbeid die daarop volgde.	6.51
422	met koningin Wilhelm Mina hadden de Oranjes nooit kritiek op het kolonialisme.	52.14
423	Wel hadden ze volgens de commissie maar weinig invloed op het beleid erachter.	16.15
424	Drie jaar geleden toen bood koning Willem-Alexander excuses aan voor het Nederlandse slavernijverleden.	40.24
425	Het onderzoek naar het koloniale verleden kwam er ook op zijn verzoek en hij heeft het zelf betaald.	17.45
426	In zijn toespraak wees onderzoeker Oost-Indie ook op het verband tussen het Koningshuis en de koloniale geschiedenis.	34.29
427	De koloniale geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Nederland sinds 1600.	45.58
428	Met inbegrip van het eigenbelang, het geweld, het racisme en de schade van dien.	5.41
430	Dat verleden strookt geenzins met een rooskleurig nationaal zelfbeeld.	3.8
431	Onderzoeker Oost-Indie en na zijn presentatie gaf koning Willem-Alexander een speech.	16.97
432	Hij noemde de bevindingen onverbloemd en indringend.	4.97
433	Ik weet dat er op dit moment velen met ons meekijken die de doorwerking van het slavernijverleden anno 2026 nog voelen en de pijn met zich meedragen.	17.17
436	Voor mij is uw werk geen afronding, maar een aansporing.	3.55
438	Maar ik kan wel, om naar best te kunnen, een positieve bijdrage leveren aan het heden en aan de toekomst.	4.01
439	Voor Willem-Alexander is het rapport belangrijk voor zijn werk als koning, zegt hij.	10.57
440	Voor mij is uw onderzoek, met zijn ongemakkelijke uitkomsten, een extra stimulans om mijn volle krachten te blijven geven aan wat ik bij mijn inruldiging heb gezworen.	4.03
441	Namelijk om de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen te beschermen.	4.83
442	Ik blijf mij, samen met de koningin, inzetten voor verbinding, heling en verzoening.	3.6
443	Het historisch perspectief dat u biedt, is daarbij van essentiële waarde.	4.19
444	Nogmaals, mijn oprechte dank voor uw diepgravende werk.	3.53
445	Het onderzoek dus naar de rol van de Oranjes in het koloniale verleden van Nederland.	71.56
446	Conclusie, de Oranjes hebben eeuwenlang uitgesproken steun verleend aan het kolonialisme en daar ook aan verdiend.	35.92
447	Dankjewel Jan. Voor het verkeer naar Erik Evengroen.	3.81
448	Ja, er zijn een paar files die opvallen op dit moment.	4.73
449	Tot het begin in de A1, Hengelo, richting de Duitse grens.	8.18
452	Een vrachtwagen heeft een lading graan verloren op de A2.	88.18
454	Voor Grondsvold is de weg op dit moment dicht voor opluimwerkzaamheden.	10.93
457	Voorbeest, negen kilometer file rijden met tien minuten vertraging.	38.91
458	En tenslotte is het ook al druk op de A12 vanuit Duitsland naar Arnhem.	16.83
459	Voor duiven staat negen kilometer file met een kwartier vertraging.	89.83
462	Brandstichting, vuurwerk, politieagenten worden belaagd.	88.91
463	Het is de laatste dag in Frankrijk enorm onrustig op straat.	11.12
469	Duizenden scholieren en studenten uit het onderwijs zijn de straat op gegaan.	16.37
472	Klassen die veel te vol zitten en tekorten aan leraren.	83.35
473	En die protesten gaan er bepaald niet rustig aan toe.	3.71
475	Alleen die van gisteren, daar werden er al ruim 1900 mensen aangehouden.	17.4
477	Ja, en vanmorgen doken wij in verschillende groepsapps en netwerken.	4.4
478	En hebben contact gezocht met Nederlanders in Frankrijk.	6.01
481	Studeert momenteel Franse taal en literatuur in Montpellier.	7.32
489	Je ging de straat op en toen hoorden we het geluid van het filmpje dat we net hoorden.	4.9
490	Die opname heb jij gemaakt, want je was bij een van die protesten in de straat van jouw school.	5.9
493	Ja, in de ochtend kwamen allemaal jongeren naar de school met protestborden en kliko's.	37.95
495	En al gauw werd daar vuur gesticht, brand gesticht.	5.26
496	En er kwam veel politie en vuurwerk, zoals jullie hoorden.	7.04
498	Want je zei, jij kwam bij de school en dat gebeurde.	9.86
501	Nou, ik weet dat eergisteren en gisteren was het aangekondigd.	3.57
502	En gisteravond werd gezegd dat vandaag alle lessen gewoon weer door zouden gaan.	5.18
503	Maar om tien uur werden we toch geëvacueerd, omdat de hoofdingang in de fik stond.	4.6
508	Jorn, wat heb jij meegemaakt van de protesten daar?	5.89
509	Ja, de protesten hier zijn eigenlijk sinds maandag al bezig.	14.59
511	Maar toen steeds meer de middelbare scholen in de buurt ook.	18.12
513	En gisterochtend wilde ik rustig naar het college gaan.	3.84
514	Maar toen kwam ik aan en toen was er allemaal containers, dranghekken door de hoofdingang gevlogd.	3.83
521	Is het echt zo slecht geregeld daar in Frankrijk met het onderwijs?	44.71
528	Maar die zeiden dat ze ook hun scholen waar ze zaten.	9.0
533	Ja, want Felix, wat hoorde jij daarover in Parijs om je heen?	4.37
536	Omdat het budget veel te laag is en dat het gebouw zelf wat verouderd is en de werkdruk veel te hoog is.	35.47
537	Dus ja, als je dan zo in de ochtend bij dat protest bent, je merkt wel dat de woede best diep zit.	6.94
539	Ja, als ik het zo naast het Nederlands onderwijssysteem leg, dan begrijp ik het enigszins wel.	6.03
540	Ze beginnen hier veel eerder en eindigen veel later.	3.6
542	Maar ja, dat dan een protest, Jorn, zo uit de hand loopt, dan kan ik me voorstellen dat je daar wel van staat te kijken dan.	3.96
544	Ik heb het gevoel, en dat zeiden de mensen om me heen ook, van Nou, het begon echt tegen het onderwijssysteem, maar toen in de eerste dagen van de protest was ook echt veel geweld van de politie richting middelbare scholieren.	11.93
546	En daar werd ook weer hard op ingehaakt van Nou, als er geweld is, dan een spiraal naar beneden, dan escaleert dat toch wel.	3.91
547	Hoe denk jij, Felix, in Prijs, dat het de komende dagen verder gaat?	4.25
548	Ja, dat is lastig te zeggen, maar ik weet wel dat er voor volgende week weer iets gepland staat.	3.78
549	Want ik dacht volgende week, dinsdag, dat er weer een protest gepland staat.	3.88
550	Maar ja, ik denk misschien dat na het weekend, ik denk dat het wel weer door zal gaan.	3.66
551	Er is nog niet uit gesprekken, is er nog niet iets gekomen.	3.8
553	Ja, dus er staan nog wat onrustige dagen jullie daar te wachten in Parijs en in Montpellier.	3.43
556	Dat is de moeder van onze verslaggever, Joris Kreugel.	8.38
558	Ze werd geopereerd, revalideerde daarna zes weken in een verzorgingstehuis.	10.71
559	En deze week hoorden we hoe Joris, zijn broer Bas en Tineke's zus op zoek gaan naar de juiste zorg voor Tineke.	5.38
562	Joris maakt elke dag een ommetje met zijn moeder om maar een beetje in beweging te blijven.	5.07
563	Ik kwam gisteren in het dorp ook nog een mevrouw tegen die tussen mager geworden.	3.76
584	Denk je als je zo'n beetje kijkt dat je het aan kan alleen thuis?	5.72
587	Nou, misschien moet je ook wat meer dingen zelf doen.	3.73
596	Ze is de afgelopen dagen, of zeker gisteren, was ze niet goed naar de dokter geweest.	8.9
599	Tante, haar oudste zus, is over en is ook blijven slapen.	53.81
605	Ik heb een broodje gegeten vanmiddag in het ziekenhuis.	8.26
613	Je hoeft niet veel te eten, maar je moet wel met een zekere regelmaat moet je wel wat eten.	4.46
614	M'n broer is net even met m'n moeder naar de dokter geweest.	7.86
617	Maandagochtend om tien voor tien gaan we bloed prikken.	4.11
618	En dan gaan we ook kijken of ze eventueel nog bloed haar moeder heeft.	6.09
631	En binnen een week tijd is ze behoorlijk achteruit gegaan.	4.72
655	We zijn het huis aan het leeghalen van mijn moeder.	5.11
663	En toen zei hij van nou, met mooie oren, mevrouw Kreugel.	4.09
674	Het is wel leuk dat je al die briefjes van de terugvindt.	3.79
693	Ik ben blij voor haar dat er een einde is gekomen aan de leidingsweg.	3.97
700	Ik eindigde met You Always Look on the Bright Side of Life.	6.13
751	Je mist één of misschien wel twee benen, maar je wilt net als ieder ander kunnen werken, kunnen sporten, kunnen leven.	5.51
752	Voor verschillende activiteiten heb je verschillende soorten kunstbenen nodig, maar zorgverzekeraars, die vergoeden er vaak maar eentje.	18.4
753	De Bibel Mental Foundation die zet zich in voor mensen met een lichamelijke uitdaging en vindt één kunstbeen ook te weinig.	5.69
754	De kinderen krijgen nu allemaal één been, een alledagelijks been en soms nog een slecht alledagelijks been.	55.05
755	Dus je moet je voorstellen dat jij in de één keer in de vijf jaar een paar klompen krijgt, dan kan je gewoon bijna niks.	4.12
756	Je kan ook niet lekker lopen en dan krijg je alweer pijn aan je voeten.	37.36
758	Om duidelijk te maken hoe belangrijk die extra protheses zijn, vergoeden de stichting een sport of een waterbeen van 59 mensen.	9.81
763	Kunt u ons eens even laten kennis maken met Sophia?	4.96
767	Zij is geboren zonder haar scheenbenen en heeft met tien maanden een amputatie moeten ondergaan van haar onderbenen.	13.57
769	Maar ja, ze doet verder alles wat een normale zesjarige ook doet van school.	4.86
770	En toch wel proberen mee te gaan met de mainstream.	3.81
771	En ze heeft dus meegedaan aan dat programma van de BBL Mental Foundation.	7.7
772	Waarom hebt u zich aangemeld of waarom hebt u meegedaan samen met Sophia?	4.6
773	De eerste instantie was het omdat je toch wel met gelijkgestemden wil praten.	3.9
774	Wil overleggen hoe en wat en wat je kan verwachten.	3.91
775	Want in principe zijn het kinderen en jongvolwassenen uitschillende categorieën en leeftijdscategorieën.	44.42
776	En ook omdat in het begin was het best wel moeizaam met protheses.	6.05
789	Maar goed, bij de geboorte van Sophia wisten we echt pas hoe groot de schade eventueel zaakje zou zijn.	4.8
790	En ja, daarna dan word je verwezen naar het, maar in onze situatie, Rijndam.	4.06
793	En Sophia met haar benen was ook een unieke kazen voor Rijndam.	4.82
794	Dus degene die haar toenertijd geholpen heeft bij Rijndam, het was ook even kijken hoe en wat Sophia nodig had.	4.18
798	En we kregen in de eerste instantie kregen wij echt protheses waarbij, waar je met een touwtje het aan moest trekken.	3.71
799	Nou, dat ging vaak kapot, want dat trek je natuurlijk kapot.	4.29
800	En niet echt wat een kind zeg maar in het dagelijks leven leuk vindt om aan te hebben.	4.66
804	In elk geval echt, ja, ze krijgt binnenkort ook nieuwe met zebermienstaartachtige kleuren.	4.09
805	Ja, maar met Bibi-Jan, met Del van Dees zijn we ook met Frank Jol in contact gekomen.	5.73
807	Hij praat met Sophia, kijkt wat haar wensen zijn en het wordt op maat gemaakt.	3.56
808	En daar ligt ook meer kennis dan waar wij voorheen waren.	3.55
809	Ja, en kan ze nu alles, want ja, binnenkort dus een zeemeerminnen look, maar hoe kan ze zich voortbewegen?	4.88
810	Kan ze daar ook echt alles mee doen wat ze zou willen doen?	6.89
813	Zij heeft haar stubbies, dat is een koker voor op haar bovenbeen.	3.59
818	Zij kan haar benen niet buigen, dus daardoor met gymmen en zo gebruikt ze haar stubbies.	8.22
819	Als ze gaat spelen, dan heeft ze liever haar korte benen aan, want dan is ze wat sneller.	4.12
820	Als we gaan wandelen, dan heeft ze haar bleed aan, omdat ze dan toch wel wat langer het volhoudt.	3.8
821	En het minder belastend is, want één stap voor ons is vier voor haar met haar stubbies.	3.99
822	En zwemmen, zij krijgt nu zwemles en ze gebruikt haar stubbies, maar het materiaal is daar niet voor gemaakt.	6.46
823	Dus daar moet ze eigenlijk ook nog iets voor hebben.	4.07
825	En zorgverzekeraars, die vergoeden dus lang niet alles.	34.03
827	Ja, dat hebben we nagevraagd bij het Zorginstituut Nederland.	26.01
828	Die bepalen wat er wordt opgenomen in de basisverzekering of niet.	37.04
829	En zij zeggen dat het wel mogelijk is om extra prothese te vergoeden.	26.99
830	Maar dan moet de zorg wel passend en doelmatig zijn.	5.3
831	En dat betekent eigenlijk dat het niet onnodig duur moet zijn.	4.57
832	Het is aan de zorgverzekeraar om per geval te beoordelen of een prothese echt nodig is.	55.56
833	Is het lastig bij u met de verzekeraar, mevrouw Martina?	10.76
834	Het verschilt de ene keer wel, de andere keer niet.	4.55
835	Ik ben even de tel kwijt hoeveel benen Sophia in tustijd heeft.	3.5
837	En nu zitten we in de fase dat ze elk jaar nieuwe protheses moet.	6.88
840	Maar we hebben wel af en toe strubbelingen gehad inderdaad met zorgverzekeraar.	25.68
847	Die ving ook bot bij de verzekeraar voor de meesterverzoek.	16.75
849	En het lastige is dat het ook heel erg een beetje een willekeur is.	4.02
853	En die zegt, ja, jij krijgt een extra sportprothese vergoed van de verzekering.	39.58
854	En anders kan het ook voorkomen dat ze heel lang zeggen, nee, sorry, we vergoedigen niks extra.	3.76
855	Het maakt maar even duidelijk, mevrouw Martina, hoe belangrijk het is dat de verzekeraars er toch van overtuigd worden van het belang.	5.41
856	En hoe belangrijk het ook is wat de Bibel Mental Foundation op dit moment doet.	4.77
866	Dank dat u over haar wilde vertellen, Lorna Martina.	5.72
867	Meer hierover vanavond in onze televisieuitzending half zeven op NPO1.	6.44
869	Veelal in het nieuws omdat er vechtpartijen zijn in Weerd.	15.02
880	Ik ben Abel en op school kon ik het bord niet lezen.	4.19
886	Kinderhulp helpt kinderen in de armoede in Nederland.	89.83
887	Help mee op kinderhulp.nl Optimaal herstel tijdens de nachtrust behaalt u met een DQP-matras.	50.71
888	En u mag 150 dagen proef slapen op uw individueel ingestelde matras.	59.18
889	Om uw DQP-matras op uw lichaam af te stemmen is een professioneel slaapadvies een must.	33.96
890	Wilt u ook een gratis slaapadvies van onze professionals?	4.51
891	Ga dan naar DQP.com en vul vrijblijvend het slaapadviespaneel in.	3.91
894	Scheepswrakken, wereldhandel, eeuwenoude schatten en een wereldberoemde jurk.	4.22
895	Ontdek het eilandleven en oude ambachten die tot leven komen.	4.52
898	Ik ben Ronald Kramer, medisch coördinator voor Artsen zonder Grenzen in Bini, Oost Congo.	7.39
903	En dan ben je niet alleen heel erg ziek, maar ook heel erg eenzaam.	4.64
905	De ebola-uitbraak in Congo grijpt in razend tempo om zich heen.	77.44
907	Doneer nu op artsenzondergrenzen.nl Een maritiem avontuur voor jong en oud.	4.44
918	Sparen of beleggen en hoe je daar belasting over zou moeten betalen.	7.82
922	Het Nederlandse Koningshuis heeft het kolonialisme eeuwenlang gesteund.	82.9
924	Dat zegt de commissie, die jarenlang onderzoek deed naar het verleden van de koninklijke familie.	16.26
925	De Oranje steunde ook de slavernij, zolang die bestond.	57.41
927	Niet omdat ze dat niet wilden, maar omdat het niet lukt.	4.57
929	Het Koningshuis verdiende wel veel aan de handel van de VOC.	46.36
931	Dat blijkt allemaal uit een onafhankelijk onderzoek.	8.94
934	En koning Willem-Alexander zei er na afloop het volgende over.	7.21
935	Voor mij is uw onderzoek, met zijn ongemakkelijke uitkomsten, een extra stimulans.	4.12
936	Om mijn volle krachten te blijven geven aan wat ik bij mijn inruldiging heb gezworen.	3.79
937	Namelijk om de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen te beschermen.	4.83
938	Ik blijf mij, samen met de koningin, inzetten voor verbinding, heling en verzoening.	3.6
939	Het historisch perspectief dat u biedt, is daarbij van essentiële waarde.	4.19
941	Je hebt zelf ook gesproken met de hoofdonderzoeker Gert-Oost-Indië.	7.22
942	Wat was voor Oost-Indië nou de belangrijkste bevinding van het onderzoek?	27.26
943	Nou, ook dat wat je eigenlijk al zei in de inleiding ook.	4.01
944	Dat Oranjes hoe dan ook betrokken waren bij het kolonialisme.	71.6
947	Want dat geldt ook voor een opvatting bijvoorbeeld over de slavernij.	17.08
948	Dat vermoeden was er al in 2022, voordat dit onderzoek gestart is.	17.5
951	Ik denk toch dat de belangrijkste bevinding is dat Oranjes echt vanaf de eerste stad houdt.	9.42
952	Dat tot en met koning Wilhelmina allemaal door en door betrokken waren bij dat koloniale beleid.	21.32
954	Niet over het kolonialisme, niet over de slavernij, zolang die nog bestond.	6.24
956	Niet omdat er allerlei uitspraken staan waarin ze zeggen van heel goed dat kolonialisme.	8.27
957	Maar wel omdat als er gespraak is van opstandigheid, dat zij de eerste zijn om te zeggen hard erop slaan.	4.7
962	En dat dat zo hard en duidelijk was voor al die Oranjes, dat stond ik nog wel van te kijken.	3.78
963	Ja, want u zei eigenlijk aan het begin in 2022 al, ja daar is eigenlijk geen twijfel over mogelijk.	5.79
964	Nee, dus het is niet zo dat ik dacht van dat zal anders zijn.	4.07
965	En dat is eigenlijk omdat de hele Nederlandse elite in die tijd, en overigens ook andere vorsten, andere Europese landen, koloniale mogelijkheden, allemaal echt door en door koloniaal dachten.	11.31
967	Maar tegelijkertijd, we hadden dat nooit zo goed in beeld kunnen brengen.	3.89
968	En het is niet zo dat we nu allemaal uitspraken hebben waarin ze brieven schrijven, het is goed voor Nederland om koloniale mogelijkheden te zijn.	17.59
970	Ook niet dat zij heel, er zijn bijna geen racistische opmerkingen van die Oranjes geboekstaafd, dat allemaal niet.	7.52
972	Er zijn er een paar wel hoor, onder andere van Wilhelmina over Papua, dat is echt heel schrikbarend.	9.51
973	Maar wat je voortdurend ziet, is dat zij er vanuit van, natuurlijk hebben wij het recht om andere volken te koloniseren en mensen tot slaaf te maken.	4.58
975	hoofdonderzoeker Gert Oost-Indie, de koning, hoorden we net al even voor hem, een belangrijk onderzoek.	11.44
977	Nou ja, hij omarmt die resultaten en hij noemt het verder ook onverbloemd en indringend.	4.11
978	En hij begon weer over dat leiderschap binnen zijn familie, dat heeft hij al wel vaker aangesproken, dat hij het schrijnend en confronterend vindt dat zij niets deden.	4.39
980	En daarnaast had hij het ook over de tijdsgeest, want ja, hij zegt, we praten natuurlijk over een hele lange tijd geleden en hij begrijpt dat het kinderen van die tijd waren, maar dit doet niets af, zegt hij, aan het feit dat zij niets ertegen hebben ondernomen.	5.14
982	En hij had het ook nog over de doorwerking van het slavernijverleden aan de nu, want dat is ook namelijk onderzocht en daar is ook een boek over verschenen, zijn vijf boeken.	12.64
983	En hij zegt dat hij zich verbonden voelt met die mensen ook.	4.62
984	Dan zaten er genodigden in de zaal, die hebben dat gehoord en bekeken.	4.35
987	Er waren 128 mensen in de zaal, grotendeels onderzoekers, dat waren natuurlijk heel veel, 60.	9.5
989	Zij was vanaf de start betrokken bij de oprichting van het Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam.	12.17
991	En zij zegt dat het heel goed is dat dit onderzoeker is.	7.04
994	Voorbeeld voor hoe je naar je geschiedenis kan kijken.	6.12
999	Alle Europese landen waren onderdeel van dit verhaal.	12.25
1003	De onderzoekers zeggen het was de tijdgeest, maar dat is geen excuus.	14.75
1006	Kun je verwachten van mensen dat ze als iets heel normaal is, dat ze zich dan als enige daartegen verzetten?	8.52
1013	Dus er is een systeem gemaakt, een wettelijk systeem, waarachter je je eigen geweten kon verbergen.	4.17
1014	Onderzoekers hebben ook gekeken naar wat hebben ze eraan verdiend.	11.68
1015	Eigenlijk veel meer verdiend aan de handel in Indië dan aan de transatlantische slavenhandel.	32.65
1021	En of individuen daar heel veel of heel weinig aan verdienen, dat is niet zo relevant.	5.05
1022	Peggy Brandon was dat van het Nationaal Slavernijmuseum.	20.57
1024	In de Democratische Republiek Congo is het aantal ebola-doden gestegen tot net boven de 4000.	87.21
1025	Het totaal aantal besmettingen ligt op bijna 8,5 duizend.	30.72
1026	Artsen krijgen de ebola-epidemie maar moeilijk onder controle.	90.25
1027	In Nederland steeg de inflatie vorige maand met 3,4 procent.	83.04
1028	Het kwam vooral door duurdere brandstoffen, zegt het CBS.	40.34
1030	In de hele eurozone kwam de inflatie uit op 3,8 procent.	39.47
1031	Laura Smulders heeft voor de dertigste keer de wereldbeker BMX gewonnen.	26.85
1032	Ze was in de finale in China iets sneller dan wereldkampioene Bethany Schriever.	13.47
1033	De finale bij de mannen ging naar de Fransman Pilaar.	7.03
1035	Het kabinet is blij dat de gemeenteraad in Katwijk instemt met de bouw van de grootste farmaceutische fabriek van Nederland.	45.25
1036	De Amerikaanse farmaceut Eli Lilly wil in Katwijk diabetes en afslankpillen maken.	49.22
1037	Minister Hermans van Volksgezondheid noemt het goed nieuws voor de lokale en de nationale economie.	20.3
1038	En als ik dan even kijk vanuit mijn perspectief van de volksgezondheid.	4.1
1039	En als ik zie wat er allemaal gebeurt op het gebied van geneesmiddelen.	5.38
1040	Is het gewoon goed dat wij in Nederland, maar ook in Europa, geneesmiddelenfabrieken hebben.	12.65
1041	En in die fabriek in Katwijk komen zo'n 500 mensen te werken.	14.18
1042	Minister Van Weel zegt dat er geen spanning is tussen hem en de Europese Commissie over het stopzetten van de steun aan Sierra Leone.	59.1
1043	Binnen de Commissie klinkt irritatie, omdat de Nederlandse minister zegt dat het een sanctie is bedoeld om de druk op Sierra Leone op te voeren om drugscrimineel Jos L. uit te leveren.	69.82
1044	Volgens Brussel is het stopzetten van de miljoenensteun officieel een puur technische kwestie.	41.88
1045	Het stoppen van de hulp vanwege een politieke reden mag juridisch niet.	23.42
1046	Maar Van Weel blijft bij zijn verhaal en zegt dat hij op missie is om de crimineel uitgeleverd te krijgen.	20.34
1047	Bij de 9 over 1, het weer nog, droog en geregeld som, het is 20 graden.	45.39
1048	Morgen eerst wat misbanken, later zon en ook een graad of 20.	4.65
1050	Inmiddels bijna 100 kilometer file in totaal en een aantal files vallen erop.	5.86
1052	Voor Bees zo'n 10 kilometer file rijden met een kwartier op onthoudt.	14.23
1053	Zojuist gebeurde er een ongeluk op de A6 van Muiden naar Lelystad.	47.19
1057	Voor het blijven doe je er een kwartier langer over en dan staat er 8 kilometer file.	13.93
1058	En veel vertraging heb je op dit moment op de A58 van Tilburg naar Eindhoven.	5.29
1059	Tussen Moergestel en Knoop het Baterdorp is een ongeluk gebeurd.	28.23
1062	Omrijden kan eventueel via Den Bosch over de A65 en de A2.	13.72
1063	Als je van iets beschuldigd wordt en later wordt vrijgesproken kun je dan degene die jou heeft aangegeven aanklagen voor smaad.	22.41
1064	Vraag van de luisteraar naar aanleiding van de zaak in hoger beroep tegen de voormalige burgemeester van Groningen.	50.91
1065	Koen Schuiling wordt beschuldigd van schennis van de eerbaarheid.	24.93
1068	Ja ja, want als je de beurs is als roulette, dat denkt tenminste bijna de helft van Nederland als we Kamerlid van Dijk van het CDA mogen geloven.	24.65
1071	Op Nederlandse kermissen zijn overlast en geweld, nou, schering en inslag, Tom?	10.7
1074	Dit jaar braken bijvoorbeeld in Den Bosch, Hugo Waard, Purmerend flinke vechtpartijen uit.	7.36
1076	De plaats heeft een van de grootste kermissen van het land.	15.61
1077	Volgens Zevende Jarenbrei zijn daar vijftig boa's in opleiding ingezet om geweld op de kermis te voorkomen.	26.37
1078	Ja, en Barry Berben was een van de studenten die dus moet zorgen voor de veiligheid daar op de kermis in Weerd.	26.94
1084	Zoals jullie al noemden, de twee dagen grootste kermis van Nederland.	8.23
1085	Dus daar komen natuurlijk een hele hoop bezoekers erop af.	3.65
1087	En daar loop jij dan tussendoor als boa in opleiding.	5.22
1090	Ja, vooral omdat het eigenlijk een van de eerste keren zijn dat je in de praktijk zeg maar aan de slag gaat.	4.75
1091	Dus ja, en dat meteen op zo'n grote kermis, dat is voor ons als studenten natuurlijk wel een verantwoording.	3.99
1093	Ja, maar die eerste stappen toch even spannend, kan ik me voorstellen.	3.93
1095	In het begin is het eventjes wennen, want je gaat misschien met een koppel op pad die je misschien nog niet zo goed kent.	3.78
1097	Dus ja, er komen nog wel dingetjes bij waar je aan moet gaan wennen.	3.64
1098	En je bent voor de eerste keer ook in contact met een soort van commandocentrum slash meldkamer.	6.15
1101	Iedereen weet wie jij bent, of niet wie je bent, maar wel wat je bent.	4.23
1104	Dus ja, je kan worden aangesproken en dat is voor de eerste keer misschien wel spannend voor sommigen.	3.83
1105	Ja, ja, ik vond het op zich, ik vind dat niet spannend.	3.67
1106	Dus ik vind het niet spannend om aangesproken te worden of met iemand in contact te komen.	3.99
1107	Maar het is wel spannend dat je gewoon bij een situatie kan uitkomen waar je misschien nog niet eerder in bent gekomen, zeg maar.	4.14
1109	Kwam je inderdaad in situaties terecht waarvan je dacht oei?	5.29
1110	Ja, ik zelf moet ik zeggen dat het eigenlijk wel mee viel.	3.97
1111	We hadden één situatie, we stonden op de post op een calamiteit ingang, zeg maar.	7.79
1112	Er was ook eigenlijk een soort parkeerplaats waar taxis eventueel konden staan.	10.08
1113	En dat was een meneer die wilde graag een taxi boeken, om het zo maar te zeggen.	7.1
1114	Alleen, meneer was minder valide, dus wij hadden het gevoel dat de taxi niet groot genoeg was.	5.3
1117	Op dat moment kunnen wij als studenten dan natuurlijk niet ingrijpen.	4.16
1118	Want wij hebben eigenlijk opgeleg gekregen om dan echt eerst de meldkamer in te schakelen.	6.59
1120	En toen hebben we ook een koppeltje handhavers, dus gecertificeerde handhavers, laten komen.	4.97
1121	En die hebben we de situatie verder bekeken en opgepakt.	3.91
1122	Dus ja, dat was een van de situaties die dan wel bijgebleemt.	4.61
1125	En ja, jullie kunnen in feite niks doen, behalve signaleren en doorgeven.	3.97
1126	Maar merk je ook dat het feit dat je er bent al effect heeft?	6.28
1128	Ik denk dat sowieso bepaalde dingetjes, zoals vragen die gesteld kunnen worden, dat die dan echt ontlast worden bij bijvoorbeeld de politie of de andere BOA's of andere hulpverleners.	5.06
1131	Ik denk dat mensen die wat geen kennis hebben van een gecertificeerde BOA of een student, dat zij niet 1, 2, 3 zien van oké, die is niet.	5.41
1133	Nee, dus ze zien je eigenlijk denk ik als een soort van handhaver ook.	4.65
1134	Dus ik denk dat dat wel gewoon echt rust geeft en dat dat ook de rust op de kermis waarborgt.	4.34
1136	Ja, de gemeente Weert, Tom, die hebben we ook even gebeld nog.	6.9
1137	Wat zien jullie nou van dat daar BOA-studenten worden ingezet?	14.34
1139	Ze zijn heel erg positief en willen andere gemeenten graag helpen als ze dit ook willen inzetten.	5.81
1140	Ja, die extra oren en ogen, u hoorde het net al zo zeggen, ze helpen op allerlei fronten en hebben heel veel meerwaarde.	4.03
1141	En er zijn ook best wel een aantal incidenten voor komen volgens hen.	4.7
1143	Ja, ik denk zeker dat dat en een meerwaarde heeft voor de gemeente, maar ook dat het gewoon een goede stage is voor de studenten.	4.53
1144	Ja, want ben jij inderdaad wat gesterkt in je keuze?	4.62
1145	Zeg van nou ja, ik heb de kermis in Weert, dat heb ik gered.	3.72
1146	Nu ben ik ook klaar om als echte BOA de straat op te gaan.	4.03
1148	Ik denk dat wij als studenten natuurlijk heel graag echte praktijken willen.	4.18
1150	Het eerste jaar hebben we een best een pittige toets gehad.	4.24
1152	Ja, daarbij heb je de eerste twee jaar sowieso heel veel theorie.	4.41
1153	Dit jaar hebben we ook nog wel wat examens die wat met theorie te maken hebben.	4.0
1154	Maar op een gegeven moment wil je wel om echt te gaan leren echte praktijken.	4.04
1157	Barry Berbe, dankjewel dat je daarover wilde vertellen.	4.0
1159	De oud-burgemeester van Groningen, Koen Schuiling, hij stond deze week in hoge beroep voor de rechter.	14.36
1160	Hij wordt ervan beschuldigd in het openbaar, dat wil zeggen in zijn auto te hebben gemasturbeerd.	40.6
1162	Ik had last van mijn buik, maakte daarom mijn broek los.	4.69
1163	Die zaak tegen hem die loopt nog, maar luisteraar Linda Bezeber uit Amsterdam vraagt zich af.	7.36
1164	Als Schuiling nou straks in het gelijk wordt gesteld, dan wordt vrijgesproken.	6.5
1165	Kan hij dan, de man die aangifte tegen hem deed, die vrachtwagenchauffeur, aanklagen voor smaad?	39.77
1169	Nou ja, als hij inderdaad last heeft van medische problemen.	10.71
1170	En ja, dan voel ik, dan weet ik het echt zo sootje heus.	3.78
1171	Maar dan heeft ze een stukje moeten neerleggen, voelen zich genootzaak toe.	3.56
1176	Nee, als hij echt daadwerkelijk onschuldig is, dan is het natuurlijk echt heel Schadelijk.	4.51
1178	We gaan uw vraag voorleggen aan Lopke Fleskens, strafrechtadvocaat bij Spongadvocaat.	7.03
1181	Ja, zou dat bijvoorbeeld kunnen, laten we het even algemeen maken.	4.46
1182	Iemand is ergens van beschuldigd, de hele zaak, alles ligt op straat.	3.68
1183	Vervolgens zegt de rechter, nou je hebt het niet gedaan.	25.16
1186	Maar of degene tegen wie aangifte is gedaan, daarvoor ook wordt vervolgd en of er een strafzaak komt, dat zal afhangen van de omstandigheden van het geval.	9.32
1187	Want een vrijspraak betekent niet automatisch dat de oorspronkelijke aangever zich schuldig heeft gemaakt aan smaad of laster.	10.76
1189	En dan moet er echt worden gekeken, kan de smaad of laster worden bewezen?	6.1
1190	Wat is het verschil tussen smaad en laster eigenlijk?	35.13
1191	Nou, smaad en laster betekenen het opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam door die persoon van een bepaald feit te beschuldigen met het doel daar ook rugbaarheid aan te geven.	21.18
1192	En in de normale mensentaal is dat iemand beschuldigt een ander opzettelijk van een feit en wil ook dat anderen daarvan horen, zodat de reputatie van die ander wordt beschaagd.	38.31
1193	En het verschil tussen die twee is dat bij smaad niet per se sprake hoeft te zijn van een feit dat onwaar is.	11.02
1194	Dat kan dus ook een bestaand feit zijn, maar bij laster is dat wel zo.	4.66
1195	Dan beschuldigt iemand een ander van een feit dat niet klopt.	19.63
1196	En degene die die ander daarvan beschuldigt moet ook weten dat het niet klopt.	5.93
1197	En voor laster kan dan ook een zwaardere straf worden opgelegd dan voor smaad.	6.59
1200	Je moet je voorstellen, iemand die heeft opzettelijk iemand anders reputatie willen beschadigen, dat heb je niet zomaar aangetoond.	6.18
1201	En zoals ik zei, er is echt meer nodig dan alleen een vrijspraakvondis in de oorspronkelijke strafzaak.	5.49
1205	Nou, de maximale straf bij smaad is een gevangenisstraf van een half jaar.	17.66
1206	Bij laster is dat een gevangenisstraf van twee jaar.	28.66
1210	En daar blijkt uit dat er normaal als uitgangspunt een geldboete wordt genomen.	12.02
1211	En als dat bijvoorbeeld, stel dat iemand vaker is veroordeeld daarvoor, dan kan dat ook een hoge geldboete worden.	27.75
1213	En er zal ook worden gekeken naar de omstandigheden van de verdachte.	4.2
1214	Maar bijvoorbeeld ook naar de omstandigheden van de smaad of laster.	3.91
1215	Als het een hele ernstige beschuldiging is geweest, of er is heel veel media aandacht voor geweest.	5.15
1216	Ja, dan kan daar in strafverzwarende zin rekening mee worden gehouden.	4.7
1217	Ja, mevrouw Bezemer, het kan. Het is nog niet gezegd of het dan meteen tot iets leidt.	4.32
1219	Ik dank u wel voor het stellen van de vraag hierover.	3.9
1221	En dank Lopke Fleskens, strafrechtadvocaat bij Spong Advocaten, voor het antwoord.	6.98
1222	Hebt u een vraag over dingen die u in het nieuws voorbij hoort komen, waar u zich over verbaast?	4.59
1223	Stuur die dan in via onze website, eenvandaag.nl slash chat.	6.35
1227	De hele week ging het, ook tijdens de algemene financiële beschouwingen over geld.	6.66
1229	Maar zo zakelijk als het in Den Haag wordt besproken, zo spannend vinden Nederlanders het concept beleggen.	6.17
1231	Nederlanders sparen veel, maar de stap naar beleggen en investeren wordt nog relatief weinig gezet.	67.82
1232	Recent onderzoek laat zien dat 40% van de Nederlanders beleggen vergelijkt met naar het casino gaan.	89.62
1236	En wij gaan checken of ze de jackpot gewonnen heeft.	4.63
1240	Ja, dat is wel waar veel mensen aan denken bij beleggen.	4.8
1242	Ja, logische gedachten, maar niet terecht, volgens Rick Freyhe, hoogleraar finance van de Universiteit Tilburg.	5.86
1244	De vraag is ook wel een beetje, wat hebben die mensen in hun hoofd?	5.67
1245	Dus ja, als je over cryptos denkt, ja, dan kun je zeggen, ja, dat is inderdaad heel risicovol.	7.87
1246	Dus zeker zijn er allerlei financiële producten die ontzettend risicovol zijn.	6.69
1247	En er zijn zeker ook producten bij die misschien wat in het casino aan liggen.	4.06
1248	Ja, we denken dus aan de verkeerde dingen rondom beleggen.	5.25
1249	Maar die spanning rondom dat beleggen, is dat nou echt iets voor Nederlanders?	10.12
1254	Maar daarmee snijden we onszelf wel in de vingers, volgens Van Dijk van het CDA.	5.89
1255	Ja, en veel financieel experts geven haar daar gelijk in.	9.92
1256	Zo ook Milou Brandt, auteur van het boek Zwemmen in het Geld.	13.37
1261	Want daar komt in de toekomst ook de groei vandaan.	8.16
1262	En daarmee kunnen we in de toekomst ook onze welvaartsstaat onderhouden.	6.46
1264	En in bedrijven wordt gestoken die op termijn weer waarde kunnen gaan creëren.	4.91
1266	En het is zonde als we dat kapitaal allemaal maar laten staan versloffen eigenlijk op een spaarrekening.	4.31
1269	Ja, het simpele antwoord is dat je bij sparen weet waar je aan toe bent.	6.13
1272	En ouders die geven dat ook weer door aan hun kinderen.	11.65
1278	En het aandeel jonge mensen neemt toe in de totale groep van beleggers.	36.84
1280	Ja, een andere factor is ook nog dat het steeds makkelijker wordt om te beleggen, zegt Freya.	22.12
1284	Ja, we gaan even terug naar Kamerlid van Dijk van het CDA en de casinovergelijking.	5.51
1285	Ziet 40% van de Nederlanders beleggen inderdaad als gokken in een casino?	46.6
1287	En daaruit blijkt dat 44% van de Nederlanders beleggen als gokken in een casino zit.	89.52
1288	Ja, 4% verschil is op de beurs misschien veel, maar we vergeven het haar.	6.18
1293	Nou, we gaan onder andere naar Brazilië, want er zijn zondag hele spannende verkiezingen tussen Lula, de huidige president, en de zoon van Bolsonaro.	11.39
1295	En we gaan ook naar India, waar de kakkerlakken weer de straat op gaan.	5.55
1300	Tom, bij het scheiden van de markt, wat hebben wij nog?	3.73
1301	Ja, Luc uit Purmerend is nog maar twee jaar kaasboer.	10.87
1302	Maar nu is al een van de beste kaaskurders van het land, zelfs de beste, een heuse prestatie voor de 26-jarigen.	7.96
1304	Een mooie stimulans voor nog zijn rijke carrière, die gaat volgen hopelijk.	3.95
1306	Heel veel mensen die eten de kaas tegenwoordig nog steeds direct uit de koeling.	67.28
1307	Laat hem eens een keer een kwartiertje, twintig minuutjes liggen voordat je je boterhammetje opeet.	7.6
1308	En dan zal je merken dat je heel veel meer proeft aan kaas.	4.21
1309	Ja, vijftien minuten wachten en dan gaat een hele nieuwe kaaswereld voor ons open.	3.86
1312	Ja, ik ben ook echt Een heel ander weekend tegemoet.	3.48
1317	Vandaag ging het dus of iemand aan kunt klagen voor smaad als je valselijk ergens van beschuldigd bent.	3.75
1320	En wij vinden het ook leuk om voor u naar het antwoord te zoeken met deskundigen.	3.92
1322	En hier dus op Radio 1, zometeen Bureau Buitenland met Nadia Moesheid.	6.25
1327	Lotto heeft de vaakst van een jackpot in Nederland.	90.18
1351	Niet voor niets verkozen tot beste leverancier voor huishoudens met zonnepanelen.	20.97
1352	Ontdek je voordeel op frankenergie.nl Het vermogen dat je opbouwt gaat ons aan het hart.	4.08
1358	Voor extra ondersteuning van je spieren kies je VitePro met vitamine D. Bestel nu voor maar 9,95 op vitepro.nl Delen Private Bank.	16.32
1361	Zonder echt contact verandert weerstand al snel in een conflict.	15.01
1363	Daarom leert Lo van Eck organisaties hoe ze echt contact met klanten maken.	5.46
1368	Download het gratis e-book Echt Contact begint bij jou op lovaneck.nl Bestellen, inkopen, mengen, boeken, plannen, snijden.	4.49
1373	We konden gewoon even een proefrit maken met de fiets.	5.19
1374	Achterop een Honda HR-V. Onze dealers staan altijd voor je klaar.	6.37
1375	En tijdens de Honda Dream Days gaan ze even net een stapje verder.	4.24
1377	Kom ook langs tijdens de Honda Dream Days van 5 tot en met 10 oktober.	8.88
1378	En profiteer bijvoorbeeld van 2500 euro Dream Days voordeel op een Honda HR-V. Honda, the power of dreams.	7.84
1380	Want als alles online kan, wordt alles ook op tijd betaald.	6.51
1382	Al honderd jaar helpt Steel mensen om sterk werk te leveren in de natuur.	9.7
1390	Met onze accu-systemen werk je krachtig, stil en zonder gedoe.	44.95
1395	Mijn moeder straalde als ze over Toscanen vertelde.	23.37
1396	En toen het thuis niet meer ging, vroegen ze bij Domus Valuas waar ze gelukkig van werd.	5.05
1398	Ze planten een citroenboom en maken limoncello net als vroeger.	79.64
1399	Als thuiswonen niet langer gaat, maken wij er het beste van.	6.41
1405	Dan kan ik me beter inleven in de wereld van de wellness.	4.02
1406	Ontdek de beste wellness deals en meer op socialdeal.nl.	15.54
1410	Bezoek onze zorgvilla's tijdens de open dag op 3 oktober.	9.86
1412	ontdek ook de beste herfstvakantiedeals op socialdeal.nl.	13.28
1415	Overweldigend, briljant en spectaculair volgens pers en publiek.	3.67
1419	Met de krachtige warmtepomp van De Warmte verwarm je zelfs oude en grote woningen.	47.31
1421	Dus met De Warmte ga jij ook makkelijk van het gras af.	5.62
1426	Al weet je nog niet hoe die wereld eruit gaat zien.	4.11