Dit is de Dag 🇳🇱

_id	6ad25f1965ce8a25652e23b3
url	https://www.nporadio1.nl/uitzendingen/dit-is-de-dag/019c0e57-ad59-70ac-a7fe-f4dbd7a7e79e/2026-10-16-dit-is-de-dag
datetime	2026-10-16 00:00:00

 

Statements

idx	statement	score
1	Het Zeehondencentrum in Lauwersoog, het oude Pieterburen, zit in financiële problemen.	37.56
6	Zometeen een debat erover in Dit is de Dag, maar eerst het NOS-journaal.	7.63
8	De weduwe en weduweenaars van ambtenaren en militairen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in dienst waren van het Nederlands-Indisch gouvernement, krijgen toch een financiële vergoeding.	41.26
9	Dat heeft het kabinet na jaren politieke discussie besloten.	17.64
10	De regeling is een aanvulling op de regeling uit 2015 voor de knilmilitairen en ambtenaren zelf.	11.13
11	Jenny Vreeswijk-Manusiwa is directeur van de Landelijke Stichting Molukse Ouderen.	16.76
14	Mevrouw Vreeswijk-Manusiwa, er is jaren over deze vergoeding gesproken.	6.29
16	Nou, ik geloof dat het vooral te maken zal hebben met het ambtelijk apparaat.	3.68
17	En ook met onderzoeken die gedaan moesten worden om uit te zoeken om hoeveel mensen het zou gaan.	5.05
18	En of er in archieven nog het een en ander gevonden zou kunnen worden.	4.28
19	Zodat echt duidelijk keuzes zouden kunnen maken wie wel en wie niet hiervoor in aanmerking zouden kunnen komen.	4.58
22	Tja, en nu is er dus duidelijkheid over die vergoeding.	7.08
23	Hoe valt dit besluit binnen de Molukse gemeenschap?	10.57
24	Nou, als ik me niet vergis, is het vandaag pas door de ministerraad akkoord gevonden.	8.22
25	We hoorden hier natuurlijk al van, het gaat niet om zo heel veel mensen als organisaties zijnde.	3.8
26	Hebben we er niet zo heel veel ruchtbaarheid aan gegeven.	3.69
27	Omdat we in 2015 al hoorden dat het al niet om zo heel veel Molukse ouderen ging.	24.36
28	Toen was al de vraag van waarom niet de weduwen en wedunaren.	4.68
29	En nu hebben we het idee of dat, of ja, denken we dat, want dit gaat om een uitkering die gaat over de periode van de Japanse bezetting.	6.5
30	Daarna was er natuurlijk weer een oorlog, de onafhankelijkheid oorlog.	4.84
31	Daarvan zullen nog wel een aantal mensen in leven zijn.	5.07
33	Een groter aantal en die komen niet in aanmerking hiervoor.	4.36
34	Daarover zal natuurlijk gezegd worden, ja, maar daar zijn al verschillende vergoedingen voor geweest.	4.92
35	Of wel uitkeringen en daarvan vragen wij ons als organisatie af of dat inderdaad zo is gegaan.	4.56
36	In alle commotie destijds van twee oorlogen op elkaar en de overtocht naar Nederland die tijdelijk zou zijn.	4.56
38	Ja, en de weduwe en weduwenaars die dus nu wel in aanmerking komen, kunnen dus een vergoeding aanvragen.	11.98
40	Ja, de SVB, de Sociale Verzekeringsbank, heeft de opdracht gekregen om dit in uitvoer te brengen.	36.35
41	Hoe dat allemaal, de informatie hierover zal pas vanaf 1 december beschikbaar zijn.	4.81
42	Ik mag aannemen dat dat ook op de site bekendgemaakt zal worden van de SVB en ook van VWS wellicht.	5.01
43	En het is dan vanaf, als ik me niet vergis, vanaf 1 februari dat de aanvragen ingediend kunnen worden.	6.07
45	Jenny Vreeswijk Manusiwa, directeur van de Landelijke Stichting Molukse Ouderen.	13.07
46	Ameland is zwaar teleurgesteld over het besluit van minister Karremans om het geld voor de bereikbaarheid van het eiland ergens anders aan te besteden.	68.38
47	De burgemeester zegt dat ze met stomheid geslagen is.	25.44
48	Vandaag werd bekend dat het kabinet 18 miljard uittrekt voor de vernieuwing van bruggen, wegen en sluizen.	58.58
49	Dat geld was al gereserveerd voor andere projecten, maar die gaan niet door, zoals de verplaatsing van de Veerhaven van Ameland.	10.04
50	Gemeenten, provincies en bedrijven zeggen dat er nog veel meer geld nodig is om de infrastructuur structureel op orde te krijgen.	31.61
51	Rapper Appa is veroordeeld voor doxing, intimidatie, door iemands gegevens te delen.	81.53
52	Hij plaatste foto's en privégegevens online van een Joodse vrouw en van een NOS-journalist die daarover schreef.	12.41
54	De politierechter spreekt van ernstige feiten waarvan de twee slachtoffers veel last hebben gehad.	15.16
55	Appa krijgt een taakstraf van 40 uur, waarvan de helft voorwaardelijk.	19.45
56	Het OM had 60 uur geëist, maar de straf viel lager uit omdat hij nog niet eerder voor zoiets had terechtgestaan.	15.62
57	Een populaire kinderserie die vol taalfouten zat, is offline gehaald door Netflix.	82.05
58	In de serie Spike waren de stemmen van de karakters gegenereerd met AI, meldt RTL Nieuws.	16.85
59	Daardoor klonken ze monotoon en sommige teksten werden letterlijk vertaald uit het Engels.	5.33
60	Netflix reageert niet op vragen van RTL over waarom de serie offline is gehaald.	61.96
61	Minister Letchert van Onderwijs wil geen kwotum instellen voor vrouwelijke studenten aan de TU Delft.	86.6
62	De Technische Universiteit wil 30% vrouwen aantrekken.	79.19
63	De rechter oordeelde dit jaar dat de TU die plaatsen voor vrouwen mag vrijhouden, maar daarvoor moet de wet worden veranderd.	75.9
64	Dan komt het neer op een voorkeursbeleid voor vrouwen.	10.56
65	De minister vindt dat daar eerst goed over moet worden gesproken.	22.39
66	Oud-profvoetballer Jon van Beukering is door de tuchtcommissie van de KNVB 30 maanden geschorst.	17.65
67	Van Beukering was assistent-trainer van GVVV uit Veenendaal.	6.84
68	Vorige maand sloeg hij een speler van IJsselmeervogels een paar tanden uit zijn mond.	6.93
70	De Kroatische president en premier hebben de nazistische en antisemitische leuzen veroordeeld die gisteren door de fans van Hajduk Split werden geuit in het duel met Ajax.	80.15
71	De politie in Kroatië is een onderzoek gestart en wil mensen oppakken.	43.5
73	Thijs, de president en de premier hebben daar iets over gezegd.	11.19
75	Ja, het is namelijk opmerkelijk als je bedenkt dat die twee elkaars aardsrivalen zijn en zoveel mogelijk proberen om niet in elkaars buurt gezien te worden.	6.39
76	Of bijvoorbeeld naast de kaarten zitten bij officiële gelegenheden.	5.6
77	Maar het is dan ook wel uitzonderlijk ernstig wat er gebeurd is gisteren.	3.8
78	Voorafgaand aan die wedstrijd van Hajduk Split tegen Ajax in de Conference League.	8.39
79	Supporters van Split liepen door de straten en skandeerden leuzen als Anne Frank was geen heilige, maar een Joodse hoer.	26.71
81	Puur antisemitisme dus, gericht tegen Ajax, dat natuurlijk een Joodse identiteit uitstraalt.	34.88
82	Onaanvaardbaar vinden dus zowel de premier als de president van Kroatië.	11.43
85	Ja, inmiddels zijn er drie mensen aangehouden en volgens Kroatische media worden er nog meer dan tien gezocht.	15.77
86	De politie roept mensen op beelden van de spreekkoren te delen, zodat nog meer aanhoudingen kunnen worden verricht.	13.96
87	En hebben deze nazistische en antisemitische leuzen nou eigenlijk ook nog gevolgen voor de club Hajduk Split?	23.74
89	De Europese voetbalbond UEFA buigt zich daar nog over.	8.32
90	De wedstrijd moest namelijk ook nog twaalf minuten worden gestaakt vanwege vuurwerk dat Hajduk supporters op het veld hadden gegooid.	8.91
92	En dat was de eerste Europese overwinning in zestien jaar voor die club Hajduk Split.	9.11
93	Maar mogelijk wordt die zoals gevolg van het wangedrag van een deel van die supporters in en buiten dat stadion alsnog ontnomen.	8.09
94	Ja, want het is best heftig dus wat er is geroepen door die supporters.	5.64
95	Komen dat soort spreekkoren nou uit de lucht vallen bij zo'n wedstrijd?	5.86
97	Maar kritische wijzen erop dat die hooligans zich zo vrij voelen om ze uit te spreken.	20.79
98	Omdat er in Kroatië al jaren een vergoedelijking plaatsvindt van de rol van het land in de Tweede Wereldoorlog.	47.04
99	Kroatië was toen een vazalstaat van Nazi Duitsland.	24.59
100	En de Kroaten begingen gruwelijke misdaden toen tegen Joden, maar ook Serviërs en andere niet-Kroaten.	42.58
101	En de regering die bagataliseert die houding van destijds de laatste jaren.	6.18
102	En treedt ook niet op tegen dat soort historisch revisionisme zoals dat heet.	3.91
103	En daarmee creëren ze het klimaat waarin dit soort spreekkoren kunnen plaatsvinden.	5.39
105	Bedankt voor jouw uitleg, correspondent Thijs Kettenis.	5.0
106	Tien bedrijven, waaronder vier boerderijen rond Lelystad Airport, moeten verdwijnen.	22.43
107	Defensie heeft meer ruimte nodig rond het vliegveld.	59.1
108	De gezinnen en ondernemers om wie het gaat hebben dat vandaag te horen gekregen.	5.51
109	Defensie gaat hen helpen om te verhuizen of betaalt een schadevergoeding.	82.6
110	Staatssecretaris Boswijk ging vandaag nog op bezoek bij de mensen om wie het gaat.	5.37
112	En Lelystad Airport, dat nu zo'n 35 hectare groot is, krijgt er daarom 240 hectare bij.	14.39
114	Het kabinet wacht de benodigde natuurvergunning niet af.	77.66
115	Sinds half vier vanmiddag rijden er minder treinen rond Utrecht centraal.	53.68
116	En dat komt door een afscheidsborrel van twee ProRail-medewerkers.	10.25
117	Volgens een woordvoerder van het spoorbedrijf is het daardoor niet gelukt om de planning rond te krijgen.	34.23
118	Tot ongeveer halverwege de avond rijden er minder treinen tussen Amersfoort en Den Haag.	32.33
134	De meeste files staan nog in Zuid-Holland, Noord-Brabant en rond Arnhem.	8.55
135	Op de A2 Den Bosch richting Amsterdam is een ongeluk gebeurd.	84.86
147	Tot slot nog een file op de A28 Utrecht richting Zwolle.	7.64
148	Tussen Afrit Maarn en Nijkerk doe je er tien minuten langer over.	5.41
154	Zeehondencentrum Pieterburen is nog maar net opgegaan in het kerstverse werelderfgoedcentrum Waddenzee.	14.87
155	Of de nieuwe organisatie dreigt alweer failliet te gaan.	5.53
157	Als die opvang verdwijnt dan kunnen zij 160 zeehondjes per jaar minder opvangen.	33.13
159	Ondertussen gaat het eigenlijk met die populatie zeehonden best goed.	23.94
160	Dus ja, is die zeehondenopvang überhaupt nog wel nodig?	29.53
161	Daarover ga ik praten met Sander van Dijk hoofd educatie van zeehondenopvang WEC.	5.8
162	En met Ruben Smit, ecoloog en documentairemaker onder andere van de natuurserie Het Wat.	13.65
165	Sander van Dijk, het gaat dus niet goed met het WEC.	10.63
169	In april 2025 geconfronteerd met een aantal flinke uitdagingen.	4.24
170	Daardoor zitten we nu met schulden die niet afgelost kunnen worden op tijd.	4.81
173	Dat waren een aantal kosten die na de bouw alsnog kwamen.	9.66
175	En die kosten die konden we op dat moment niet dragen.	6.15
177	Op dit moment hebben we 2,8 miljoen nodig om dat gat te dichten.	14.67
181	En dan blijkt de aannemer toch met hele andere bedragen te komen.	11.35
184	Maar een aantal kosten die waren na de hand naar de bouw toch uitgelopen.	6.68
185	Omdat de bouwmateriaalkosten met name enorm waren toegenomen.	35.13
186	In de loop der tijd onder andere door de oorlog in Oekraïne.	16.38
196	En natuurlijk de zeelonderopvang zelf vraagt ook wat.	8.83
202	We hebben 1,1 miljoen uit deze fondsenwerving uitgehaald.	13.12
204	Ja, maar dat blijft nog heel precair of het dus gaat lukken.	4.45
207	Poeh, vind ik moeilijk om daar een eenduidig antwoord op te geven.	4.14
210	Ik ken de financiële situatie van het WEC niet goed.	4.93
211	Het enige wat ik wel nu zie is dat het ook zeker in de media heel erg wordt opgehangen nog aan het idee van het zeehondcentrum.	9.46
215	Ja, precies, maar ik weet niet wat er misgegaan is.	4.11
216	Ik vind het heel jammer, want het is natuurlijk van evident belang dat er in de Waddenzee een heel goed educatiecentrum is.	6.21
220	Maar ook daarin zagen we dat er minder dan we hadden verwacht.	4.86
222	Uiteindelijk, we hadden het net al even over, het is best een eindlauwe zo.	3.48
223	Nou, want ik vroeger, je bent hier in de studio, hulde daarvoor.	3.59
226	Ja, dan ben je nog maar een heel versum, zullen we maar zeggen.	3.7
228	Konden jullie niet bedenken van mensen gaan dat niet doen?	5.59
231	En ook in aanloop naar zijn natuurlijk verschillende onderzoeken geweest.	4.67
232	En ook van een onderzoek moet je altijd natuurlijk maar zien wat wordt de realiteit.	5.11
233	Maar het is wel zo dat dit gebied is inderdaad zo mooi.	4.21
235	Onder andere om bijvoorbeeld het Waddelijn Schiemelijk Oog te bezoeken.	15.47
236	De boot naar Schiemelijk Oog vertrekt ze naar het Lauwersoog.	9.02
237	Maar precies wat Ruben zegt, het Waddelgebied zelf vraagt ook om een goed educatief centrum.	6.31
238	En kort na opening dan geconfronteerd worden met dat je financieel niet zoveel ruimte hebt, maakt ook dat in onze eigen communicatie en ontwikkeling, we nog niet echt verder konden ontwikkelen als een werelderfgoedcentrum.	4.02
239	Wat bedoel je, je kon niet zoveel aanbieden aan publiek als wat je zou willen?	5.25
243	Ja, maar ook vooral heel erg ingaan en onszelf ook ontwikkelen als een Waddelcentrum.	4.71
244	Want eigenlijk moet je je voorstellen bij opening, wat wij meenemen is meer dan 50 jaar aan ervaring met het opvangen van zeehonden, onderzoek doen naar zeehonden en daar ook educatie over geven.	10.52
245	Dat namen we mee, maar we begonnen eigenlijk opnieuw als een Waddelcentrum en dat moeten we gaan ontwikkelen.	4.5
246	En natuurlijk hebben we daarin absoluut nog heel veel te leren.	3.8
247	Ja, en dan kom je dus bij die zeehonden en we gaan het ook zo hebben over op de manier waarop jullie dan geld ophalen.	4.03
248	De vraag is ook, heeft de zeehond überhaupt opvang nodig, Sander Rubens-Smit?	37.18
251	Dan leef je nu geloof ik in de Nederlandse Waddenzee iets van 16.000 zeehonden.	16.13
252	Ik geloof iets van 9.000 grijze en 7.000 gewone zeehonden.	5.83
253	Voor de duidelijkheid zijn er dus twee soorten zeehonden in de Waddenzee.	22.06
255	Zeker de grijze zeehond is echt nog steeds aan het groeien.	14.08
256	De aantallen en de gewone zeehond schommelt een beetje.	4.71
257	Maar die aantallen zijn natuurlijk gewoon heel goed en heel stabiel.	3.67
258	Dus het opvangen van de zeehonden is niet van belang voor het voortbestaan van de zeehond in de Waddenzee.	43.07
260	Want die zeehond heeft het niet nodig wat jullie doen.	6.23
261	Vooropgesteld ben ik het met Ruben eens dat voor het behoud van de soort is het niet nodig.	4.11
262	Dat is onder andere ook een conclusie geweest van een adviescommissie vanuit de overheid in 2018.	13.46
263	Als het gaat om de toekomst van zeehondenopvang in Nederland.	35.29
264	Daar is onder andere het zogenaamde zeehondenakkoord uit voortgekomen.	28.91
267	Als je heel veel maar blijft opvangen voor een soort die dat niet nodig heeft.	4.72
268	Dan heb je zelfs de kans dat je andere zeehonden juist schaadt.	20.78
270	Omdat er bepaalde gevallen zijn van bijvoorbeeld zeehonden die verstrikt raken in netten.	86.17
272	Of bijvoorbeeld pups die in het koelwater van de Eemscentrale terechtkomen.	59.08
274	Daarvan zeggen we, dan nemen wij als mens ook de verantwoordelijkheid.	4.34
275	Voordat die dieren geen eerlijke kans hebben gekregen om hun natuurlijke gedrag te gaan vertonen.	11.4
276	Of is het een manier om überhaupt publiek te trekken met zeehonden die mensen kunnen zien?	11.8
278	Want het is eigenlijk een opgave ook van de stichting om een zeehondenopvang te zijn.	17.34
281	En eigenlijk een van de redenen om ook juist het Werelderfgoedcentrum te ontwikkelen.	7.92
282	Hier hebben we in alle voorsprek ook wel, tenminste in de ontwikkeling natuurlijk.	3.69
283	Niet in ons voorsprek, maar in de ontwikkeling van het Werelderfgoedcentrum heel veel over gehad.	8.03
284	Van op een gegeven moment zou je eigenlijk een situatie willen creëren.	4.66
287	Precies, want uiteindelijk als opvang probeer je ook eigenlijk jezelf niet meer nodig te maken.	5.13
288	Als dat dan wel zo is, dan informeer je het publiek ermee.	4.58
289	Maar er zijn ook nu nog steeds gevallen, momenten in het jaar, dat wij relatief weinig zeehonden hebben.	39.17
291	Dat je kan zeggen, voor de populatie is het niet nodig, maar een individuele zorgplicht.	5.41
294	En weet je, natuurlijk doet een zeehond het gewoon heel goed bij het grote publiek.	5.36
295	Weet je, en natuurlijk komen er mensen in het centrum ook naar de zeehonden kijken.	7.23
296	Er is ook helemaal niks mis mee, want die grote ogen die vragen er ook om gezien te worden.	3.98
297	En dat dat er ook een trademark is van het centrum, dat is hartstikke goed.	3.69
298	Dat zeg je, dat is ook goed om die zeehond te gebruiken.	6.78
299	Ja, natuurlijk, dat is een symboolfunctie, weet je, dat werkt heel goed.	4.07
301	En dat is natuurlijk heel sneu, wat ik nu ook van Sander hoor, is dat ze eigenlijk gewoon die ontwikkeling niet hebben door kunnen maken.	4.57
302	Dus dat is wat ze echt verdienen, dit centrum, is dat die zeehond is een kapstok.	9.2
303	En dat trekt mensen aan, maar daarna moet je natuurlijk het hele ecosysteem gaan vertellen.	4.19
304	En hoe dat in elkaar zit en hoe ongewikkeld, en hoe ontzettend dat onder druk staat op dit moment.	3.88
309	Nou ja, ik heb voor mijn, ik heb een team natuurlijk voor mijn film die ik heb gemaakt, een heel groot educatief programma ontwikkeld.	4.03
311	Dat is een heel groot, uitgebreid ecosysteemaanpak van hoe het Waddensysteem in elkaar zit.	7.29
312	Je moet allemaal lessen erin, dus die heb ik al veroorzaakt.	3.59
318	Ik vind het een heel goed idee en ik ben ook heel blij dat Ruben het noemt.	4.05
319	Want het is ook een heel mooi programma en hij zit ook in ons educatieve aanbod.	4.06
320	Dus we hebben een aantal educatieve programma's voor scholen ontwikkeld.	8.22
321	Waar onder andere die link met wereldwatt wordt gelegd.	4.3
322	Want Ruben zegt terecht, dat is een heel mooi project.	4.33
323	Het blijft de vraag, kijk, jullie zeggen, we hebben dat geld nu nodig.	4.28
325	Want het persbericht daarin staat redt zeehondencentrum Pieterburen slash WEC.	31.81
327	Maar je zou kunnen zeggen, zo blijf je ook hangen in het verleden.	3.82
330	Voor ons is het wel zo dat op het moment dat je nu kijkt naar ook wat onze stichting voor ogen heeft.	3.96
331	Daar is en blijft het zeehondencentrum een onderdeel van.	45.68
333	En ook wat we al zeiden, het is ook een verplichting om die zorg te hebben.	4.34
334	Maar de luisteraar Samy zegt, wij hebben toch Ecomare al.	8.37
338	Ja, er zijn drie zeehondencentra op dit moment in Nederland.	47.63
339	Drie locaties die opvangen en wij samen werken heel goed samen binnen dat zeehondenakkoord.	4.77
340	Wij zijn ook de enigen die ieder van ons hebben zeehondenwachters in beeld in ons gebied.	14.76
341	Alleen, dan loop je eigenlijk ook tegen de afspraken aan en de verplichtingen die er zijn.	4.13
342	Ecomare heeft een vergunning voor het eiland Texel.	17.44
343	Wij hebben die voor vrijwel heel Nederland behalve Texel en Ecyon voor Zuid-Holland en Zeeland.	8.31
344	En daar is hun capaciteit, opvangcapaciteit ook op afgestemd.	4.0
345	Als Ecomare nu een hele winter lang de zeehonden moet opvangen van de hele Waddenzee.	25.73
346	Omdat wij ze vrijwillig helpen, maar dat lukt niet.	4.69
347	En even, dit is ook een publiekcentrum, dat Ecomare.	5.74
348	Wat verschilt dat dan van wat jullie aan onderwijs en educatie doen?	7.44
349	Want ik begrijp, nou Ruben Smit zegt het ook, je zegt zelf ook, het is heel belangrijk dat we dat doen.	4.23
350	Maar dan zou je ook kunnen zeggen, zoiets als Ecomare doet dat ook.	5.58
352	Nee, ik denk eigenlijk dat wij vergelijkbaar zijn met Ecomare.	7.04
353	Sterker nog, in onze ontwikkeling en omdat we zo goed samenwerken, zijn we ook zeker bij hun geweest.	3.99
354	Ter inspiratie en kijken waar kunnen we elkaar aanvullen.	4.85
355	Ik denk dat het verschil zou kunnen zijn, Ecomare kent een oorsprong als museum, waar opvang bij is gekomen.	12.79
356	En ik denk dat als je die vergelijking maakt, dan zou je kunnen zeggen, wij zijn een opvang, waar nu meer die museum niet, maar die educatieve functie daarnaast komt en wordt vergroot.	5.16
358	Sanne van Dijk, ik had ook begrepen dat jij een idee had dat WSC een actieclub eigenlijk zou moeten worden, om zich meer in de kijker te spelen.	5.38
362	Nou ja, ze mogen wat mij betreft wel wat meer op de barricade.	3.7
363	Weet je, ik vind het überhaupt in de Nederlandse natuurbescherming, en zeker voor het enige werelderfgoed natuurgebied wat we hebben, mag wel meer in de frontlinie geprotesteerd worden.	15.03
364	En je ziet nu ook meteen na zo'n sponsoractie, dat mensen zich daar heel erg door aangesproken voelen.	3.78
365	Dus ik zou ook zeker het WSC willen oproepen om zich actiever naar buiten toe te bewegen.	4.63
366	En nu is het bijna het kal verdronken, of de zeehond, zoals je wilt.	3.74
367	Maar ja, weet je, laat meer van je zien, laat meer van je horen, dit is gewoon het moment.	3.55
370	Nou, ik denk dat je gewoon oneindig veel verhalen kunt vertellen over het wat, van soorten waar het gewoon op dit moment helemaal niet goed mee gaat.	3.89
374	Maar je hebt natuurlijk heel veel middelen om regelmatig voor de lampen in de hulpzin te komen.	3.87
376	Dit horen jullie waarschijnlijk wel vaker, goede tips.	3.92
377	Of denk je ook van, ja, dat hebben we allemaal nog, dat lukt niet.	4.0
378	Nee, ik denk dat Ruben in die zin gelijk heeft dat de Waddenzee op dit moment zeker zo dusdanig onder druk staat.	5.84
380	Dat verdient daar waar we de mogelijkheid te hebben, zeker de aandacht om daar nu mee naar buiten te gaan.	4.17
381	Maar hoe lijkt het dat om een soort actieclub te worden voor de Waddenzee?	7.58
383	Kijk, maar een echte actieclub, als ik denk aan een actieclub voor de Waddenzee, dan denk ik, ja, dat is de Waddenvereniging.	3.77
385	Maar het mooie is dus ook dat we met de Waddenvereniging juist in een educatief programma samenwerken om de Waddenzee als een werelderfgoed ook veel meer naar boven te halen.	7.32
386	En de waarde daarvan bij mensen, nou ja, extra te stimuleren.	5.33
387	Even in het ergste geval, als dat geld niet komt, wat dan?	5.85
390	Dan beslist een curator vanaf dat moment wat er gebeurt met de stichting.	10.44
398	Ja, deze actie heeft natuurlijk een enorme positieve stimulus gegeven.	4.87
402	En we hebben gezegd, ja, binnen twee weken hebben we dat eigenlijk nodig.	4.02
406	Dus ja, ik zou bijna zeggen, we zien morgen weer verder.	3.6
409	Sander van Dijk, hoofdeducatie Werelderfgoedcentrum Waddenzee en Ruben Smit, ecoloog en documentairemaker.	10.7
411	Het is alweer tijd voor satirisch verslaggever Diederik Smit.	3.93
415	Want onderweg, ja, onderweg zijn dat is een beetje passé in Nederland.	4.73
418	Tegenwoordig zitten we in het tijdperk van brugonderhoud, wegwerkzaamheden en spoorwegstakingen.	10.47
419	Het doel is eigenlijk dat alle Nederlanders voor het eind van het jaar thuis zijn en daarvoor altijd blijven.	6.7
420	En dat heeft niet alleen te maken met het achterstallige onderhoud aan onze infrastructuur.	7.04
421	Soms is het ook gewoon overmacht, zoals bij het bericht van vanmiddag.	5.72
422	De helft van de intercity's rond Utrecht Centraal is uitgevallen omdat er te weinig verkeersleiders zijn door een afscheidsborrel van twee medewerkers van ProRail.	70.22
424	En een woordvoerder van ProRail zegt dat het niet gelukt is genoeg vervangers te regelen.	32.76
426	En daardoor rijden er dus op vrijdag aan het einde van de middag de helft minder treinen vanuit Utrecht naar Amersfoort, Rotterdam en Den Haag.	30.69
427	Als het goed is heb ik nu contact met Nicolien Buitenbeek, woordvoerster van ProRail.	5.29
428	Ja, mevrouw Buitenbeek, zo'n afscheidsborrel van verkeersleiders tijdens de avondspits op vrijdag, dat is natuurlijk overmacht.	4.13
431	Het is natuurlijk vervelend voor de reizigers tussen Amersfoort, Utrecht, Rotterdam en Den Haag.	22.29
433	Zeker niet op vrijdagmiddag, maar het is toch vervelend.	3.93
434	Er wordt op dit moment met mannenmacht gewerkt om die afscheidsborrel zo snel mogelijk af te ronden.	5.79
435	Zodat de collega's van de verkeersleiding snel weer beschikbaar zijn.	3.75
436	Maar je moet zich voorstellen, het is een complexe afscheidsborrel.	4.01
438	Dat betekent dat er staattafels zijn met jus d'orange in wijnglazen en goedkope champagne.	8.93
439	Dat is waar op het ogenblik allerlei obligate netwerkgesprekken plaatsvinden.	3.5
445	Theo van de innovatieafdeling heeft heel creatief een lied gemaakt over de twee collega's.	6.42
446	Op de wijs van heb je even voor mij, van Frans Bauer.	3.63
452	Dus waarschijnlijk zal het echt pas in de loop van de nacht zijn dat de normale dienstregeling ervat kan worden.	3.96
454	Maar ja, we hebben een van de drukste spoornetwerken van Europa.	29.24
456	Helder, Nicolien Buitenbeek van ProRail over de problemen rond Utrecht Centraal.	17.39
460	En om die infrastructuur wel weer op orde te krijgen, steekt het kabinet 18 miljard extra in onderhoud van Wegen, Brugge en het Spoor.	71.9
463	Ik zag al een beetje lachen in beeld bij deze column.	3.5
464	En staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat.	8.6
465	Investeer jij net als duizenden andere ondernemers in de toekomst van je zaak?	8.36
466	Of zet je geld opzij voor een pensioen met 101 avonturen?	12.81
468	ABN Amro biedt ondernemers een gratis financieel toekomstgesprek voor zakelijk en privé.	41.93
475	Dat kan met een betrouwbare cloudprovider die gewoon in de buurt zit.	5.35
480	Plen jou financieel toekomstgesprek voor zakelijk en privé op abnambro.nl slash vooruitkijken.	3.74
484	Voor extra ondersteuning van je spieren kies je VitePro met vitamine D. Bestel nu voor maar 9,95 op vitepro.nl.	21.42
500	Met een rijbereik tot 573 kilometer en Google Services voor optimaal gemak.	6.41
502	Boek een proefrit op volvocars.nl of bij de Volvo Dealer.	6.98
506	Half zeven is het het NOS Journaal met Doreen Bouman.	8.72
507	Ameland is zwaar teleurgesteld over het besluit van minister Karremans om het geld voor de bereikbaarheid van het eiland ergens anders aan te besteden.	68.38
508	Vandaag werd bekend dat het kabinet 18 miljard uittrekt voor vernieuwingsprojecten.	49.26
509	Dat geld was al gereserveerd voor andere projecten, maar die gaan niet door.	7.18
510	Zoals de verplaatsing van de Veerhaven van Ameland.	12.56
511	De president van Kroatië noemt de spreekkoren van voetbalfans gisteravond beschamend.	27.98
512	Supporters van Hajduk Split zongen voorafgaand aan de wedstrijd tegen Ajax nazistische teksten.	25.88
513	Ook lag de wedstrijd stil omdat er fakkels werden aangestoken.	10.98
515	De Russische turnploeg kan toch meedoen aan de landenwedstrijd op het WK in Rotterdam dat morgen begint.	20.76
516	Daar zijn tickets voor de Olympische Spelen in Los Angeles te verdelen.	79.34
517	Drie Russische turnsters kregen eerder geen visum van Nederland.	81.04
520	En sinds half vier vanmiddag rijden er minder treinen rond Utrecht centraal.	42.63
521	Dat komt door een afscheidsborrel van twee ProRail medewerkers.	11.85
523	Tot halverwege de avond vallen treinen uit op meerdere trajecten rond Utrecht.	17.48
527	Het was drukker dan normaal door de start van de herfstvakantie.	31.03
528	Er is nu nog 180 kilometer file over en dat is normaal voor de tijdstip.	7.06
529	Files worden nog gemeld op de A2 Utrecht richting Amsterdam.	7.78
530	Tussen Breukelen en Amsterdam Zuidoost ben je een kwartier kwijt.	29.25
532	Ook tien tot vijftien minuten vertraging tussen Zevenbergsehoek en Dordrecht.	8.68
533	Dan wegwerkzaamheden in het noorden op de A32 richting Leeuwarden.	24.15
537	Tussen knooppunt Paalgraven en knooppunt Bankhoef ben je een kwartier langer onderweg.	7.31
548	We staan voor de grootste vernieuwingsoperatie sinds de wederopbouw.	23.08
549	Met die woorden kondigde een vincent Karamanse minister.	10.33
550	En staatssecretaris aan het bedram vanmiddag aan dat er 18 miljard zal worden uitgetrokken voor het onderhoud van onze infrastructuur.	44.08
551	En toch is dat nog niet genoeg voor al het onachterstallig onderhoud.	3.84
552	De vraag is, wat kan er wel en welke projecten gaan er op de lange baan belanden?	8.16
556	We hoorden net al in het journaal dat ze op Ameland heel teleurgesteld zijn dat de veerhaven van Ameland niet aangepakt gaat worden.	39.95
557	Kijk, er zijn natuurlijk heel veel projecten die gelukkig wel doorgaan.	4.02
558	Dat komt ook door de augustusbesluitvorming op Prinsjesdag.	18.03
560	En er zijn jammer genoeg ook projecten die net onder die lijn vallen.	3.63
565	Maar wat we nou geprobeerd hebben, dat is om juist dat bellen ergens ook een soort plek te geven in het hele proces.	3.73
566	Dus we hebben van tevoren bijvoorbeeld aan de Kamer gevraagd.	6.01
571	En dan zegt u gewoon tegen die mensen die bellen, ja dat heeft de Tweede Kamer gedaan.	14.91
572	Nee, dan zeggen wij, wij snappen dat alle projecten waar enorm hard voor gelopen is.	3.92
573	Dat die belangrijk zijn voor bestuurders, voor bewoners.	4.81
574	Maar uiteindelijk heb je maar een bepaalde hoeveelheid geld.	7.24
575	En probeer je zo goed mogelijk een ranking te maken die ook rekening houdt met factoren die belangrijk zijn.	3.87
576	Ja, en daarom stond er ook op uw katheden de tekst de basis op orde.	4.32
577	Ja, dat heeft een heel andere klank dan het kan wel.	4.28
578	Dit klinkt meer als het hoognodige kan, maar meer ook niet.	3.96
582	18 miljard erbij is natuurlijk toch hartstikke veel.	38.54
583	Dan betekent het, als je naar alle lijsten kijkt, dat we echt nog steeds heel veel doen.	4.07
584	Ja, tot 2040 is er eigenlijk zo'n 65 tot 80 miljard euro nodig.	29.84
586	Daar hebben we nu natuurlijk een stuk van ingelopen.	3.44
588	En we hebben geprobeerd om met alle mogelijke maatregelen, elke euro die we konden vinden, om die in dat proces te stoppen.	6.77
589	Kijk je naar de lijst wat doorgaat, is die echt serieus.	5.33
591	En bovenin, elk jaar komt natuurlijk ook weer geld bij.	4.25
593	Nee, dan hoopt u dat er voor 2040 nog een heleboel geld binnenkomt.	17.77
597	We gaan het ook hebben over dingen die wel doorgaan.	4.13
599	Zo wordt er bijna 800 miljoen euro weggehaald bij waterkwaliteit en droogtebestrijding.	46.58
600	Daarmee verliest het Delta-programma Zoetwater de helft van het budget.	81.19
601	Terwijl die Delta-commissaris, en ik heb ze hier ook in de studio gehad de hele zomer, die geef je als aan er is meer geld nodig vanwege al die droge zomers.	6.94
602	Hoe kan je nou dit doen in tijden van extreme klimaatverandering?	12.68
604	Want er gaat bijvoorbeeld het gemaal in IJmuiden, dit is overigens wel de portefeuille van de minister.	31.53
605	Maar het gemaal in IJmuiden, daar hebben we wel het geld voor gevonden.	24.68
606	Dus als je alles opdelt, zit ook daar een soort ranking in.	3.94
608	En bijvoorbeeld zo'n gemaal in IJmuiden was eigenlijk bij een van de eerste stappen heel veel geld, meer dan 2 miljard.	16.69
611	Zo kiezen u er bijvoorbeeld ook voor om de Nedersakse lijn, 1,9 miljard, wel te realiseren.	11.15
612	Daar zijn ze dus heel blij mee in Drenthe onder andere.	4.22
614	Waarom koos u dan voor de Nedersakse lijn ten opzichte van de Lelylijn?	13.2
615	Nou, als je alle stappen doorlopen hebt, dan kom je op een gegeven moment, wij noemen dat de mid-projecten.	3.46
618	Dus we hebben gezegd, wat is belangrijk voor woningbouw, economische ontwikkeling.	7.72
619	De Nedersakse lijn is eigenlijk best hoog in die ranking gekomen.	27.16
624	Nou, de Lelylijn had natuurlijk een andere oorzaak.	11.81
625	Kijk, die Nedersakse lijn is superbelangrijk voor dat gebied.	8.1
632	Om uiteindelijk echt door te gaan naar een meerdstudie.	4.81
633	En een meerdstudie betekent dat je de tijd hebt om die laatste 25% te vinden.	17.78
640	En dat heb ik ook met de bestuurders van het noorden besproken.	3.48
642	Want ik snap hoe belangrijk die is voor het noorden.	4.43
644	Want ik bedoel, zolang wil je dan toch niet wachten als je het zo belangrijk vindt.	4.38
648	Om samen met mij te kijken naar waar gaan we het geld wel vinden.	4.02
649	Dat is een commissie met onder andere voormalig president van de Nederlandse bank.	14.5
653	Gezien deze teksten van uw collega Vincent Karremans.	5.12
657	De minister van Financiën heeft ook geen pinautomaat met gratis geld.	83.12
659	Er staat hier geen pinautomaat met gratis geld op dit ministerie.	33.16
661	Gaat het dan Klaas Knot en de consorten wel lukken om een pinautomaat met gratis geld te vinden?	45.57
662	Ja, maar het verschil is natuurlijk dat ik niet op zoek ben naar een pinautomaat.	4.17
663	Ik ben op zoek naar, kan bijvoorbeeld de economische investeringsbank, de Europese investeringsbank, kan die ons helpen bij het verstrekken van geld voor zo'n lijn?	23.5
664	Dat doen ze namelijk ook in Portugal, ook in Parijs.	12.86
667	Want ik had een gesprek met de investeringsbank, was ook een van de aanbevelingen van Klaas Knot zelf.	6.84
668	En die zeiden, joh, wij zien Nederland hier eigenlijk heel weinig, terwijl we wel financieren voor andere landen.	10.51
669	Kortom, als het nou zo'n belangrijke lijn is, en in Portugal en in Frankrijk en andere landen gaat het echt serieus ook om hele grote bedragen.	4.09
670	Dus mijn punt is vooral, ik wil uptempo weten of zo'n lijn via de Europese investeringsbank, of die gaat lukken.	4.63
671	Oké, meneer Knot, die adviseerde nog meer, die adviseerde eerder ook om jaarlijks geld opzij te zetten voor de realisatie van de Lelylijn.	13.22
673	Nou, omdat de Lelylijn eigenlijk zo weinig nog gefinancierd is, dat je nog lang niet aan die 75 procent bent.	40.6
674	Dus ook niet met die, en dat zei Klaas Knot natuurlijk ook, ook met het sparen van 400 miljoen kom je nog lang niet aan die 15 miljard.	17.76
675	Dus ik wil een snelle route, ik wil met die commissie erachter komen, is er een andere manier van financieren mogelijk, waardoor het noorden eerder duidelijkheid krijgt.	4.14
676	En ik heb ze beloofd, en dat ga ik ook serieus doen, ik trek alles uit de kast om die Lelylijn zo snel mogelijk dichterbij te krijgen.	3.59
677	Trekt u nog meer uit de kast dan wat u nu heeft gezegd?	4.32
678	Nou, deze commissie, de EIB, betekent ook dat we samen ook met het noorden bezien hoe die financiering georganiseerd kan worden.	7.53
679	Want als het in Portugal kan, en het kan in Parijs.	8.48
681	Wat hebben ze daar gedaan en wat kunnen wij daarvan leren?	5.75
683	Als je goed kijkt naar deze herprioritering, dan zie je eigenlijk dat in de regio, over het algemeen, we hebben best wel veel dure projecten doorgang vinden.	6.05
684	En dat in de Randstad meer wordt stilgezet, uitgesteld.	4.89
686	Nou, wat het kabinet heeft gedaan met de augustusbesluitvorming, dus dat is alles wat je op Prinsjesdag bekendmaakt, dat is dat er is speciaal geld voor de regio.	28.51
687	Want, hebben we gezegd, elke regio telt, dus in de stedelijke regio's wordt eerlijk gezegd ook al heel veel geïnvesteerd met de gewone vernieuwing.	6.74
689	Maar wat in de ijskast komt is natuurlijk de Randstadrail, Metronet Rotterdam, Zuidasdok.	9.59
690	Dat zijn toch best wel grote, belangrijke projecten.	4.07
691	Nou, maar Zuidasdok gaat natuurlijk voor een heel belangrijk deel wel door.	4.21
692	Dus het gaat erom, het stuk waarvan je zegt, nou, misschien is er ook nog alternatieve financiering mogelijk.	4.1
694	En wat heel belangrijk is, het kabinet heeft dus eigenlijk, denk ik, heel serieus werk gemaakt van elke regio telt.	4.34
695	We zien dat mensen in de regio het gevoel hebben is sprake van verschraling van het openbaar vervoer.	52.38
698	Ik weet niet of u net Diederik Smit bij ons hoorde, onze satirische verslaggever.	3.75
699	Die had een bijdrage en dat ging over dat het, nou ja, mensen konden niet op het spoor verder reizen omdat er een borrel is van de NS.	71.94
700	Wij dachten eigenlijk dat dat een grap van hem was, maar het was net ook even in het journaal.	3.91
701	Dus ja, als dit soort borrels ertoe leiden dat mensen alsnog niet kunnen reizen, ja, dan kunt u wel van alles doen, maar dan wordt het nog niet wat.	6.03
702	Nou kijk, ik gun iedereen natuurlijk een borrel en zeker als het een afscheidsborrel is, maar als treinen daardoor niet rijden, ja, dat is natuurlijk wel een hele serieuze kwestie.	4.55
703	Ik hoorde het namelijk ook op het nieuws en dat is zeker iets om te bespreken.	3.87
704	Ik weet wel en dat is hetzelfde als op Schiphol, luchtverkeersleiders, maar dat geldt ook voor het spoor.	12.17
705	Dat is een heel stressig beroep, daar heb je er niet veel van.	4.27
706	Dus er hoeft maar dit te gebeuren, ook bijvoorbeeld als er veel ziek zijn en je hebt een tekort, maar dat is wel iets waarvan ik denk, oké, maar dat moeten we wel een keer bespreken.	4.25
708	Nou ja, ik heb natuurlijk regelmatig overleg met ProRail, met de NS en dit zijn zo zaken waarvan je denkt, dat is wel goed om daar nog even navraag naar te doen en dat gebeurt ook.	4.65
709	Bespreken, navraag doen, u gaat gewoon met de vuist op tafel slaan toch, van jongens, dit kan echt niet.	4.76
710	Nou kijk, als je dingen bespreekt, moet je eigenlijk van tevoren en zeker niet in een radioprogramma zeggen hoe je dat gaat doen.	4.31
712	Ik ga niet zeggen hoe ik het ga doen, maar ik ga wel zeggen dat dit uiteraard, omdat de impact echt groot is, dat heb ik in ieder geval wel gehoord, ja, dan moet je dat natuurlijk wel bespreken.	3.82
714	Over ProRail nog even verder, want tijdens Prinsjesdag kreeg ProRail te maken met veertig meldingen van sabotageacties op het spoor.	14.04
716	De NOS had aanwijzingen dat de boerenorganisaties met die sabotageacties te maken hadden, maar die acties zijn dus niet door die clubs opgeëist.	60.65
717	Afgelopen weekend werd er in een technische ruimte van ProRail brand gesticht.	9.7
718	Weet u al meer over wie er verantwoordelijk is voor deze acties?	7.87
719	Nee, ik weet dat het openbaar ministerie, die dat natuurlijk moet doen samen met de politie, er echt heel hard aan werkt.	9.86
720	En als je echt erachter wil komen wie het gedaan heeft, moet je natuurlijk hard bewijs hebben.	4.67
721	Maar het betekent wel, wij vinden het als kabinet, en ik vind het zelf als staatssecretaris verantwoordelijk hiervoor, echt enorm belangrijk dat we erachter komen.	6.99
722	Want serieus, als je op Prinsjesdag wordt gebeld en het blijkt inderdaad veertig meldingen te zijn, ja, dat is natuurlijk gewoon echt heel ernstig.	9.22
723	Het heeft heel veel impact op reizigers, het heeft veel impact op mensen die op het spoor werken.	14.87
725	En dan denk je, ja, hier moeten we wel actie op ondernemen.	4.18
726	Ja, want kijken wie het gedaan heeft is één, maar hoe gaat u het voorkomen?	6.47
727	Nou, er zijn eigenlijk een paar dingen die we moeten doen.	3.67
728	En dat is, het één is, ProRail was natuurlijk ook al wel bezig om maatregelen te treffen.	10.2
729	Dan moet je denken aan camera's, aan drones, aan het bedrag wat we nu extra beschikbaar stellen.	6.57
731	Dat is om dat nog eens een keer een extra push te geven.	3.78
732	En om ook na te denken over, gelukkig heeft dat wel gewerkt.	4.08
733	Het systeem wat moet zien of er iets op het spoor ligt, dat heeft goed gewerkt.	4.43
735	Nee, maar je zegt 200 miljoen, maar ProRail heeft aangegeven dat ze 600 miljoen nodig hebben om die veiligheid van het spoor te verbeteren.	24.51
737	200 miljoen, we hadden ongeveer dit en we hebben nu 200 miljoen.	11.16
740	Nee, maar er zijn mensen die meekijken via de webcam.	39.56
741	Dus die zien dat u een klein beweging maakt en dan nu een heel groot beweging.	4.12
743	Want als je kijkt naar de maatregelen, sommige zijn heel duur, maar andere zijn iets minder duur.	12.23
744	En dit is in ieder geval echt een hele serieuze start voor ProRail om het een extra push te geven.	4.76
745	En jammer genoeg, zeg ik erbij, hebben we het ook echt nodig.	3.61
746	Bedankt voor dit gesprek, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Annette Bertram.	6.04
747	Ja, wat schrijven, lezen en leren leerlingen en studenten vandaag de dag nog zelf in tijden van AI?	12.0
748	En hoe moeten docenten en leerkrachten hun lessen aanpassen aan de huidige tijd waarin een chatbox binnen een minuut een werkstuk kan schrijven of een tekst kan samenvatten?	25.11
749	Die vragen staan centraal in het deze week verschenen boek Als Wij Denken.	5.53
750	Vijftig experts, docenten en leerlingen schrijven daarin over hun ervaringen met AI.	13.58
752	Els Strong, ze is een van de eindredacteuren van het boek en ook hoogleraar vroegmoderne Nederlandse letterkunde.	7.03
753	Ook de gast Mark Dingemansen, hoogleraar AI, taaldiversiteit en communicatietechnologie.	7.16
755	En ook bij ons is Robert Chamelan, hij is docent Nederlands en die schreef ook mee aan het boek.	5.85
756	Ja, en de vraag is natuurlijk meteen, is dit boek geschreven met AI of heeft u dat allemaal zelf gedaan, mevrouw Strongs?	10.94
761	Ja, en zou u het ook zeggen als u toch stiekem AI had gebruikt?	8.11
762	Ik gebruik het niet en ik heb hele goede reden om het niet te gebruiken.	4.14
769	U had pas een groep studenten voor zich, mevrouw Strongs, die voor het eerst een handgeschreven tentamen moest maken.	5.1
771	Ja, wij doen natuurlijk van alles om te zorgen dat ze zelf schrijven.	4.04
779	Dat was het niet grootste probleem, zeiden ze na afloop.	4.35
780	Ze leverden allemaal een klasversie in die volledig gelijk was aan de nette versie.	5.11
781	Want ze zeiden, ja, wij kunnen helemaal niet schrijven zoals Denkend schrijven, als het ware.	5.08
784	Ik zie sowieso dat we eigenlijk midden in een soort gewenningsproces zitten.	4.18
786	En ja, ik ben gewend aan mensen die dat nog wel kunnen met de hand schrijven.	3.44
787	En die dus ook bijvoorbeeld even iets minder netjes schrijven.	3.99
792	Het is iets wat zij kennelijk niet meer geleerd hebben in hun omgang met taal en met schrijven.	4.23
794	Van in hoeverre ben je in staat om te typen of te schrijven.	4.44
795	Ik denk dan zelf, hoe meer je jezelf van alle vormen kan bedienen, hoe beter.	4.05
796	Laten we gauw kijken naar twee mensen die mee hebben gewerkt.	4.63
798	Maar toch schrijft u in de bundel een technologie die woorden aan één reigt zonder begrip.	3.49
800	Zonder overtuiging kan geen betrouwbare rol spelen in het leerproces.	9.08
803	U probeert er alles aan te doen om het tegen te gaan.	3.99
804	Nou, ik zeg niet geen rol, maar geen betrouwbare rol.	3.75
806	Dit is een technologie die eigenlijk voor heel andere doeleinden ontworpen is.	4.28
807	En die dus eigenlijk niet in die vorm in het onderwijs ingezet moet worden.	6.48
808	In het onderwijs gaat het om het verwerven van vaardigheden.	76.88
809	Gaat het om contact tussen mensen, tussen studenten en docenten, leerlingen en leerkrachten.	5.24
811	En dat zijn dingen waar die technologie eigenlijk helemaal los van staat.	5.93
812	En dus willen we die vaardigheden ook het liefst direct aan studenten overbrengen.	3.97
813	Robert Sharmeloun, u werkt op een middelbare school.	9.71
816	Tegelijkertijd denk ik dat je ook niet naïef moet zijn.	4.11
818	Dus dat betekent dat je je daar niet volledig van kunt afsluiten.	4.24
819	Waarmee ik overigens niet zeg dat ik een voorstander ben van leerlingen leren schrijven met AI.	4.27
820	Maar je zou kunnen zeggen, dat is gewoon toch de toekomst?	5.82
826	Het gaat er natuurlijk om bij schrijven dat iets wat in je hoofd zit uiteindelijk op papier moet komen.	4.13
829	En die vaardigheid, dat denken, dat zullen we leerlingen wel moeten aanleren.	4.14
830	Dat kun je niet allemaal uitbesteden aan een machine.	4.76
831	Maar dat betekent ook dat u heel anders les moet geven.	4.3
832	Want in de bundel schrijft u over een schrijvenopdracht die u leerlingen geeft.	6.49
834	En moeten over één van die drie foto's een creatief verhaal schrijven van duizend woorden.	4.21
835	En u zegt dan, tot enkele jaren geleden zouden wij een dergelijke opdracht met een gerust hart in de klas laten uitvoeren.	3.49
840	Want bij zo'n opdracht in het verleden zouden leerlingen dan nog wel gebruik kunnen maken van andere soorten gehulpbronnen.	14.55
841	Dus ze zouden het aan ouders kunnen vragen of aan de behoefsters.	6.8
849	Ja, ik schrijf over hoe ik met mijn studenten in gesprek ga eigenlijk.	3.59
851	Ik zeg ja, we hebben heel veel studenten geïnterviewd.	5.41
854	Want die kunnen nu gewoon voortaan lekker die chatbot prompten.	4.13
855	In plaats van moeilijke gesprekken met studenten hebben.	5.82
858	Want er komen allerlei vragen naar boven natuurlijk.	4.09
861	Wat gebeurt er als we die chatbot gaan prompten over onderwerpen waarover die studenten niet gevraagd zijn?	14.0
862	Waarom wordt er eigenlijk aan een chatbot iets gevraagd?	9.26
864	Dus die studenten ontdekken al heel snel wat voor andere belangen er in het spel zijn.	3.77
865	En daaronder liggen waarden die zij kennelijk ook hoog hebben staan.	3.83
866	Zoals menselijk contact, rechtvaardigheid, autonomie.	5.09
867	Maar dat betekent wel dat je er iets mee moet, El Stronks.	3.92
868	Je kan niet meer zeggen als docent waar je ook les geeft, ik laat dit aan mij voorbij gaan.	4.29
872	Zolang de mensheid er is, hebben we ze geschreven omdat je meer denktijd hebt.	3.61
873	Dus als je alles ter plekke laat doen en je gaat ze onder tijdstruk zetten van we hebben één lesuur en dat moet af zijn.	4.9
874	Dan krijg je ook een andere vorm van schrijven dan je eigenlijk wil.	5.1
875	Dat is bij universiteiten nu natuurlijk heel erg aan de gang.	5.94
876	Wij zijn gewend om scripties te maken aan het eind.	3.54
877	Groot onderzoek waar je schriftelijk verslag van doet.	5.18
880	Er zijn natuurlijk per studie wel andere oplossingen.	6.78
881	In mijn vakgebied kan je bijvoorbeeld zeggen, ik zie nooit zomaar een eindproduct.	3.7
882	Bij ons, mijn vakgebied, letkunde gaat over het schrijven over tekst.	6.95
883	Dat kan niet ineens uit niks, als een soort atoombom opeens een scriptie liggen.	5.49
885	Maar ik vind ook dat, en dat is wat we vooral studenten en leerlingen moeten doen.	3.86
886	We moeten ze vertellen, ja, het is de toekomst, maar jij hoeft er niet aan te wennen.	3.82
887	En misschien is het zelfs onze taak om jou eraan te ontwennen.	4.06
889	Dus omstandigheden te creëren waarin je jezelf weer dwingt om de tijd te nemen, om fouten te maken, om na te denken.	4.56
890	Omdat dat nou eenmaal een hele belangrijke manier Kijk, ik hoorde net even de staatssecretaris over, we hebben geen gratis geldmachines.	18.21
891	En toen kwam er toch een Europese gratis geldmachine, volgens mij, uit de Ja, dat is natuurlijk wat mensen met taal doen.	4.65
892	Ze zijn de hele dag bezig om hun werkelijkheid te vervormen, te vormen, vorm te geven.	4.08
895	Dat leer je pas als je heel ambachtelijk met taal knutselt.	6.21
896	En schrijven, maar ook praten en ook lezen is ambacht.	5.26
897	Maar dit klinkt allemaal wel heel mooi, maar als student heb je gewoon echt heel veel andere prioriteiten.	4.02
899	Maar ik denk wel, dan klinkt dat mooi, maar dat is toch iets wat vooral docenten heel belangrijk vinden.	4.29
900	Maar je wilt toch als student gewoon ook al die andere dingen doen.	5.11
902	Ik denk, wat Els net zei, wij hebben bij onze opleiding controle over het proces.	5.0
903	Ik denk, het belangrijkste woord daar is het proces.	4.02
904	Wij moeten als onderwijs denk ik ook de hand in eigen boezem steken.	4.54
905	Te lang hebben we ook getoetst op manieren die studenten en leerlingen doen denken.	4.84
907	Als jij een glad geschreven tekst kunt presenteren met de juiste structuur.	5.12
908	Sterker nog, als het voor een cijfer is, dan ga je wat doen.	4.18
910	Terwijl ik denk dat het leerproces, daar gaat het om, het proces van het opdoen van vaardigheden.	4.38
911	Om dat beter zichtbaar te maken, daar zouden we al kunnen beginnen.	4.13
912	En ik denk, in mijn ervaring, gaan studenten daarin mee.	3.75
913	Want je zegt, natuurlijk studenten hebben bijbaantjes enzovoort.	12.23
915	Maar ik heb ook heel veel studenten die gewoon terugkomen van het idee dat prompten goed is.	3.6
916	Ik zat vorige week nog in de bibliotheek in Nijmegen, stadsbibliotheek gewoon.	4.45
918	En die zeiden, ja, ik ben een beetje moe van dat prompten.	3.41
919	Want dat prompten, ik merk dat ik er niks van leer.	3.59
921	Ja, even voor wie luistert en denkt prompten, prompten.	4.05
924	Nou, meneer Sharmalaun, u ziet bepaalde opdrachten waarbij dat prompten, waarbij dat AI wel handig is om te gebruiken, toch?	10.99
925	Nou, je zou Het ligt een beetje aan wat je doel is natuurlijk van de opdracht.	3.7
926	Als je het doel is om de leerling een opdracht te laten schrijven, ja, dan niet.	13.38
927	Maar je zou ze wel bewust kunnen maken van hoe dat werkt.	5.45
929	Ja, want ik begrijp dat u een tekst laat schrijven op niveau HVO 2 en HVO 4 en dan laten vergelijken.	4.42
936	Els Trongs, een van de eindredacteuren van het boek Als Wij Denken.	13.34
937	Mark Dingemans, hoogleraar AI, taaldiversiteit en communicatietechnologie.	12.7
945	Mijn identiteit veranderde hier van asielzoeken, buitenlanden.	16.73
947	Naar voetballer uit Ezingen, die voetbalt voor FC Groningen.	10.8
949	Ik heb ooit de boze stiefmoeder mogen spelen in Sneeuwitje.	4.88
950	En dat vond ik zo heerlijk, omdat ik de hele voorstelling die Sneeuwitje voorop mocht schelden.	3.55
953	Met deze week oud-journaalverslaggever Gerrie Eikhoff en voormalig bokser Arnold van der Leiden.	5.37
956	Lekker energiek blijf je met Vitepro, want het bevat vitamine B12.	83.82
958	Zullen we Rome ontdekken met een echte Rome-specialist?	6.68
973	Want bij Uitgekookt hebben we de beste chefs van Nederland die dat met liefde voor je doen.	7.42
974	Zo weet je zeker dat je elke dag vers en vooral heel lekker eet.	5.48
977	Boek nu jouw wereldwijde groepsreis, privéreis, familiereis of cruise op nrv.nl.	5.16
979	Meters hoge wandtapijten, ongekende luxe en verborgen verhalen.	3.57
982	Zonder echt contact werkt je team hard, maar niet samen.	5.06
983	Daarom leert Loo van Eck medewerkers van organisaties echt contact te maken.	4.39
988	Download het gratis e-boek Echt contact begint bij jou op loovaneck.nl Wie ben je nog in 2026 zonder passief inkomen?	4.63